Джимми Айовин

Бруклиндік порт жүкшісінің ұлы музыкаға дыбыс жазу студиясында еден жуудан келді. Бірнеше жылдан кейін ол Джон Леннон мен Брюс Спрингстиннің пластинкаларын жазып жүрді, кейін Том Петти, Стиви Никс пен U2-дің альбомдарын продюсерледі. 1990 жылы Interscope лейблін ашты, ал 2006 жылы Доктор Дремен бірге Beats құлаққаптарын шығарды. 2014 жылы Apple Beats-ті $3 млрд-қа сатып алды — бұл компания тарихындағы әлі күнге дейінгі ең ірі сатып алу. Джимми Айовин музыка бизнесінде бәрін көрген сирек адам: дыбыс инженері де, продюсер де, лейбл иесі де, технология кәсіпкері де болды.

Шыққан тегі және отбасы

Джеймс Айовин 1953 жылы 11 наурызда Нью-Йоркте, Бруклиннің Ред-Хук ауданында туды. Отбасы итальяндық, жұмысшы әулет еді: әкесі Винсент портта жүк тасыды, анасы хатшы болып істеді. Джиммидің әпкесі бар.

Ол Бруклиндегі Bishop Ford Central Catholic католиктік мектебін бітіріп, Джон Джей атындағы қылмыстық сот төрелігі колледжіне түсті. Бірақ оқу жүрмеді: 19 жасында Айовин колледжді тастап кетті.

Еден жуушыдан дыбыс инженеріне дейін (1972–1977)

Музыкаға ол артқы есіктен кірді: студияға еден жуушы болып орналасып, кейін пульт басындағыларға көмектесе бастады. 1973 жылға қарай Айовин Нью-Йорктегі Record Plant студиясының штатында еді. 1970 жылдардың басында ол Джон Леннонмен (Walls and Bridges альбомының инженері, 1974) және Брюс Спрингстинмен Born to Run альбомында (1975) жұмыс істеді. Тағы бір жұмысы — Мит Лоуфтың Bat Out of Hell альбомы.

Ең ерекше жұмыстарының бірі — 1977 жылғы «Вояджердің алтын пластинкасы»: Айовин NASA зондтармен бірге ғарышқа жіберген дискінің дыбыс инженері болды.

Рок жұлдыздарының продюсері (1978–1988)

Инженерден продюсерге Айовин тез өсті. 1978 жылы ол Патти Смиттің Easter альбомын жасады, онда әншінің басты хиті Because the Night бар еді. Одан кейін бүгін классика саналатын пластинкалар қатары келді:

• Tom Petty and the Heartbreakers — Damn the Torpedoes (1979);
• Dire Straits — Making Movies (1980);
• Стиви Никс — Bella Donna (1981);
• U2 — концерттік Under a Blood Red Sky (1983) және Rattle and Hum (1988);
• The Pretenders — Get Close (1986).

Wikipedia дерегінше, Айовин кемінде 250 альбомға қатысқан. Рок-н-ролл даңқ залы кейін оның «сиқырлы құлағы» болғанын жазды, ал Боно оның басты қасиетін былай атады: «Джимми қатал шыншыл, бірақ дәл сол үшін оның студияда болғанын қалайсың».

1985 жылы әкесі қайтыс болды. Осыдан кейін Айовин A Very Special Christmas атты Рождество жинағын құрастырды: пластинка 1987 жылы A&M-де шықты, одан түскен ақша Арнайы олимпиадаға берілді. Жылдар бойы серия $145 млн-нан астам ақша жинады.

Interscope: рок, гангста-рэп және Эминем (1990–2014)

1990 жылы Айовин Interscope Communications кинокомпаниясының негізін қалаған Тед Филдпен бірге Interscope Records лейблін құрды. Бір жылдан кейін лейбл Atlantic Records-пен дистрибуция келісімін жасады, акциялардың 50%-ы Atlantic-ке тиесілі болды. Алғашқы әртістердің арасында No Doubt пен 4 Non Blondes болды, ал 1991 жылы лейблге Тупак Шакур келді.

Interscope-тың басты бәсі — гангста-рэп. Лейбл Death Row Records-қа ақша, дистрибуция берді және оның қаржысын бақылады. Нәтижесінде 1992 жылы 14 желтоқсанда Доктор Дренің The Chronic альбомы шықты. Death Row-мен одақ оның басшысы Шуг Найт 1997 жылы сынақ мерзімінің шартын бұзғаны үшін түрмеге түскен соң бітті. Ал Дре Death Row-дан Interscope-қа кетіп, сол жерде өзінің Aftermath лейблін ашты.

1995 жылғы қыркүйекте Time Warner мен Atlantic өз үлесін Айовин мен Филдке сатуға шешті. 1996 жылғы қаңтарда MCA компаниясынан Даг Моррис оларды Interscope-ты MCA-ға әкелуге көндірді: компания лейблдің 50%-ын $200 млн-ға сатып алды.

1998 жылғы наурызда Айовин Доктор Дреге детройттық жас рэпердің Slim Shady EP жазбасын тыңдатып, оны Aftermath-қа алуға көндірді. Эминемнің The Slim Shady LP альбомы 1999 жылы 23 ақпанда шығып, Billboard 200-де екінші орынға көтерілді. 2002 жылы Айовин Эминем мен Дренің 50 Cent-пен бірлескен жобасы туралы келісті — Get Rich or Die Tryin’ 2003 жылғы ақпанда шықты. Кейін Interscope арқылы Nine Inch Nails пен 2007 жылы келісімге қол қойған Леди Гага келді.

1998 жылы Universal Interscope, Geffen және A&M лейблдерін Interscope Geffen A&M тобына біріктірді. Алғашында оны Айовин мен Филд бірге басқарды, ал Филд 2001 жылғы ақпанда кеткен соң Айовин жалғыз басқарды. Ол топты 2014 жылғы 28 мамырға дейін басқарды, орнына Джон Джаник келді.

Кино және телевизия

Айовин Эминем ойнаған «8 миля» (2002) фильмінің продюсері болды — фильм әлемде $240 млн-нан астам жинады, ал Lose Yourself әні «Оскар» алды. Ол 50 Cent туралы «Байы немесе өл» (2005) фильмінің және Леброн Джеймс туралы More than a Game (2009) деректі фильмінің атқарушы продюсері болды. 2011–2013 жылдары Айовин American Idol шоуында тәлімгер болды.

2017 жылғы шілдеде HBO Айовин мен Доктор Дренің тарихы туралы The Defiant Ones атты төрт сериялы деректі фильмді көрсетті.

Beats және Apple (2006–2018)

Beats Electronics компаниясын Айовин мен Дре 2006 жылы құрды. Алғашқы құлаққаптар 2007 жылы жасалып, 2008 жылы сатылымға шықты. Wikipedia дерегінше, 2012 жылға қарай Beats құлаққап нарығының 20%-ын алды.

Компанияның акционерлері жиі ауысты. 2010 жылғы тамызда тайваньдық HTC Beats-тің 50,1%-ын $309 млн-ға сатып алды, 2012 жылы үлесінің жартысын $150 млн-ға сатты, ал 2013 жылы қалғанын компанияға $265 млн-ға қайтарды. Сол кезде Carlyle Group $500 млн салып, Beats-ті $1 млрд деп бағалады. 2013 жылғы желтоқсанда Beats өзінің Beats Music стримингін жариялады.

2014 жылы 28 мамырда Apple Beats-ті $3 млрд-қа сатып алатынын жариялады: $2,6 млрд бірден және шамамен $400 млн бөліп-бөліп төленді. Мәміле 2014 жылғы тамызда жабылды. Айовин мен Дре Apple-ге ауысты, ал Айовин 2015 жылдың жазында іске қосылған Apple Music-ті жасауға көмектесті.

Оның кететіні туралы сыбыс ұзақ жүрді, Айовин алғашында оны жоққа шығарды. Бірақ 2018 жылы 21 тамызда ол Apple-мен қоштасып, медиабизнестен іс жүзінде кетті.

Ақша

Forbes қазір Айовиннің байлығын бағаламайды, бірақ 2015 жылы журнал оны Голливудтың ең бай адамдары рейтингінде бірінші орынға қойған. Wikipedia дерегінше, 2003 жылдың өзінде Айовин лейблінің музыкасын сатудан $45 млн-нан астам тапқан.

Студияның орнына мектептер

Apple-ден кейін Айовин білім беруге ден қойды. 2013 жылғы мамырда ол Доктор Дремен бірге Оңтүстік Калифорния университетіне $70 млн беріп, олардың есімімен аталатын өнер, технология және бизнес академиясын ашты — USC Jimmy Iovine and Andre Young Academy. Алғашқы 31 студент 2014 жылғы қыркүйекте оқи бастады, ал академияның өз ғимараты 2019 жылы 2 қазанда ашылды. Сол 2013 жылы USC Айовинге құрметті докторлық атақ берді.

2022 жылғы тамызда Лос-Анджелесте Iovine and Young Center бейіндік жоғары мектебі ашылды. 2023 жылы ұқсас жоба Атлантаның мемлекеттік мектептерімен, ал 2024 жылы Инглвуд округімен жарияланды. 2020 жылдың көктемінде Айовин Дренің туған қаласы Комптонға қорғаныс құралдарымен, тесттермен және 145 мың түскі аспен көмектесті.

Жеке өмірі

1985 жылы Айовин Вики Айовинге үйленді. Ерлі-зайыптылар 2006 жылы ажырасып кетті, ажырасу 2009 жылы ресімделді. 2014 жылдан бастап ол британдық модель Либерти Росспен кездесті, ал 2016 жылы 14 ақпанда олар Малибудағы жағажай үйінің жанында үйленді. Айовиннің төрт баласы бар.

Марапаттары

• 2011 — Дыбыс жазу академиясының («Грэмми») продюсерлер мен инженерлер бөлімінің марапаты;
• 2013 — Оңтүстік Калифорния университетінің құрметті музыка докторы;
• 2015 — Forbes-тің Голливудтың ең бай адамдары рейтингінде бірінші орын;
• 2022 — Рок-н-ролл даңқ залы, Ахмет Эртегүн атындағы сыйлық.

Айовин төңірегіндегі даулар

Ең қымбат дау Beats-ке байланысты. 2015 жылы бұрынғы серіктесі Стивен Ламар алғашқы құлаққап үлгілерінің дизайны үшін $100 млн төлемақы талап етіп, сотқа берді. 2018 жылғы маусымда сот Айовин мен Дреге оған $25 млн төлеуді міндеттеді.

2023 жылғы қарашада аты аталмаған әйел Айовинді жыныстық қысым көрсетті деп айыптады. 2024 жылы 15 ақпанда ол талабын қайта қозғау құқығынсыз кері алды.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Apple-ден кейін Айовин корпоративтік бизнеске оралмады. Соңғы жылдардағы ең көрнекті жобалары — Доктор Дремен бірге салып жатқан мектептер мен академия. Дренің өзі 2026 жылы Forbes миллиардерлер рейтингіне алғаш рет енді, ал журнал оның байлығының негізі ретінде екі серіктестің ортақ туындысы — Beats-тен түскен ақшаны атайды.

Дереккөздер: Wikipedia — Джимми Айовиннің өмірбаяны, Wikipedia — Beats Electronics тарихы және Apple-мен мәміле, Rock & Roll Hall of Fame — Джимми Айовин, 2022, Forbes — Джимми Айовиннің профилі, USC Iovine and Young Academy — академия туралы