Дэвид Финчер

Дэвид Финчер — актерлерге 70 дубльге дейін жасататын, қараңғы оқиғаларды кассалық хитке айналдыратын режиссёр. «Жеті», «Төбелес клубы», «Зодиак», «Әлеуметтік желі», «Жоғалған қыз» — бәрі соның фильмдері. 2026 жылы Финчер Квентин Тарантиноның сценарийі бойынша Брэд Питт ойнайтын «Клифф Буттың кейінгі бастан кешкендерін» шығарады. Сонымен бірге бес жылдан астам эксклюзив келісіммен жұмыс істеген Netflix-тен кетеді.

Шығу тегі және балалық шағы

Дэвид Эндрю Лео Финчер 1962 жылы 28 тамызда Колорадо штатының Денвер қаласында туған. Анасы Клэр Мэй психиатриялық медбике болып, нашақорлықты емдеу бағдарламаларында істеген. Әкесі Говард Келли Финчерді жұрт Джек деп атаған. Ол журналист болған, Life журналының бюросын басқарған, 2003 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болды.

Дэвид екі жасқа толғанда отбасы Калифорниядағы Сан-Ансельмоға көшті. Көршілері Джордж Лукас еді. Сегіз жасында Финчер «Бутч Кэссиди мен Сандэнс Кид» фильмінің түсірілімі туралы деректі фильм көрді де, 8 миллиметрлік камераны алып, өзі түсіре бастады. Жасөспірім кезінде отбасы Орегондағы Ашлендке көшті. Ол жергілікті мектепте оқып, Varsity кинотеатрында киномеханик, KOBI телеарнасында көмекші болып жұмыс істеді.

Арнайы эффектілер, жарнама және клиптер (1980–1991)

Финчер киномектепте оқымаған. Ол аниматор Джон Кортидің студиясынан бастап, «Өмірде екі рет» (1983) мультфильмінің визуалды эффектілер продюсері болды. Сол жылы Лукастың Industrial Light & Magic студиясына оператор көмекшісі әрі фон суретшісі болып кірді. «Джедайдың оралуы» мен «Индиана Джонс және Тағдыр ғибадатханасы» фильмдерінде жұмыс істеді.

1984 жылы ол Америка онкологиялық қоғамына жарнама түсіру үшін ILM-нен кетті. Роликте құрсақтағы ұрық темекі шегеді. Осыдан кейін оны Levi’s, Nike, Pepsi, Sony, Coca-Cola және Chanel шақырды. Бірақ Финчердің өз сөзімен айтқанда, жарнаманы ұнатпаған.

1986 жылы ол Propaganda Films студиясының негізін қалаушылардың бірі болды, басты жанры клиптерге айналды. 1984–1993 жылдары оның титрларында 53 бейнебаян бар. Солардың ішінде:

• Мадонна — «Express Yourself», «Oh Father», «Bad Girl», «Vogue»;
• Aerosmith — «Janie’s Got a Gun»;
• Джордж Майкл — «Freedom! ’90»;
• Майкл Джексон — «Who Is It»;
• Билли Айдол — «Cradle of Love».

«Express Yourself» пен «Vogue» оған режиссура үшін MTV VMA сыйлығын әкелді. Кейін Финчер үздік музыкалық бейне үшін екі «Грэмми» алды: The Rolling Stones тобының «Love Is Strong» және Джастин Тимберлейк пен Jay-Z-дің «Suit & Tie» (2013) клиптері үшін. Клиптерді ол өзінің киномектебі деп атайды.

«Бөтен 3» және «Жетімен» серпіліс (1992–1999)

Үлкен кинодағы дебюті азапқа айналды. 1990 жылы Fox Финчерді Винсент Уордтың орнына «Бөтен 3» фильміне алды, ал студия түсірілімге әр қадамда араласты. Фильм визуалды эффектілер үшін «Оскарға» ұсынылды, бірақ режиссёр одан бас тартты. «Оны менен артық ешкім жек көрмейді», — деді ол 2009 жылы.

Үш жылдан кейін ол есесін қайтарды. New Line үшін түсірген «Жеті» (1995) триллері әлемде $320 млн-нан астам жинап, Финчерге есім әперді. Одан кейін Майкл Дуглас ойнаған «Ойын» (1997) шықты, кейін ол Criterion Collection-ға енді. Ал 1999 жылы «Төбелес клубы» шықты. Прокатта ол $63 млн бюджетпен $100,9 млн тапты — сәтсіздіктің аз-ақ алдында. Культке ол кейін, бейнеде айналды.

«Үрей бөлмесінен» «Әлеуметтік желіге» дейін (2002–2011)

Николь Кидманның орнына Джоди Фостер ойнаған «Үрей бөлмесі» (2002) $196,4 млн жинады. «Зодиак» (2007) Финчердің цифрлық камерамен түсірген алғашқы фильмі болды. Дәл осы фильмде актерлер кейбір көріністерді 70 ретке дейін қайталады.

Содан кейін «Оскар» басталды. Брэд Питт ойнаған «Бенджамин Баттонның жұмбақ тарихы» (2008) 13 номинация мен үш мүсінше алды, ал Финчердің өзі режиссура үшін алғаш рет ұсынылды. Аарон Соркиннің сценарийі бойынша түсірілген «Әлеуметтік желі» (2010) $224,9 млн жинап, үш «Оскар» алды. Финчер режиссёр ретінде тағы ұсынылды, ал режиссура үшін «Алтын глобус» пен BAFTA-ны жеңіп алды. Осы фильмдегі бір көрініс үшін Руни Мара 99 дубль жасады. «Айдаһар татуировкасы бар қыз» (2011) монтаж үшін «Оскар» алды.

«Жоғалған қыз» және сериалдар (2013–2019)

2013 жылы Финчер Netflix үшін «Карта үйінің» алғашқы екі сериясын түсіріп, пилоттық серияның режиссурасы үшін «Эмми» алды. Бен Аффлек пен Розамунд Пайк ойнаған «Жоғалған қыз» (2014) $61 млн бюджетпен $369 млн жинап, оның ең кассалық фильмі болды.

2017 жылы ФБР-дің алғашқы профайлерлері туралы «Сана аңшысы» сериалы шықты. Екі маусымнан кейін жоба тоқтатылды, ал 2023 жылы Финчер үшінші маусым болмайтынын растады. Ол сондай-ақ үш «Эмми» алған «Махаббат, өлім және роботтар» антологиясының тең авторы әрі атқарушы продюсері болды.

Netflix: «Манк» және «Кісі өлтіруші» (2020–2026)

2020 жылдың қарашасында Финчер Netflix-пен төрт жылға эксклюзив келісімшартқа қол қойғанын айтты. Сомасы жария етілмеді. Алғашқы фильмі — «Азамат Кейннің» сценаристі туралы режиссёрдің әкесі жазған сценарий бойынша түсірілген ақ-қара «Манк» (2020). Фильм «Оскарға» он рет ұсынылып, екі жүлде алды, ал Финчер режиссура үшін үшінші рет ұсынылды. Бұл санатта оның жеңісі әлі жоқ.

Майкл Фассбендер ойнаған «Кісі өлтірушінің» (2023) премьерасы 2023 жылы 3 қыркүйекте Венеция кинофестивалінде өтті. 2024 жылдың басында Финчер Netflix-пен келісімін ұзартты. Бірақ 2026 жылы 30 қыркүйекте ол жаңа эксклюзивке қол қоймайтыны, келісім 2027 жылы аяқталатыны белгілі болды.

Әдісі: ондаған дубль

Финчердің перфекционист екенін бүкіл Голливуд біледі. Ол ойындағы «жасанды байыптылықты» жек көретінін айтады: «Әдетте 17-дубльге қарай байыптылық кетеді». Руни Мараның 99 дублі мен «Зодиактағы» 70 дубль осыдан.

Жеке өмірі

Финчердің алғашқы әйелі — Донья Фьорентино. Олар 1995 жылы ажырасты, бұл некеден режиссёрдің қызы бар. 1996 жылы ол продюсер Шон Чаффинге үйленді. Ол Финчердің фильмдерін, соның ішінде «Клифф Бутты» да продюсерлейді. Режиссёрдің қызын екеуі бірге өсірді.

Марапаттары

• Режиссура үшін үш рет «Оскарға» ұсынылды: «Бенджамин Баттон», «Әлеуметтік желі», «Манк».
• «Әлеуметтік желінің» режиссурасы үшін «Алтын глобус» және BAFTA.
• «Карта үйінің» пилоттық сериясының режиссурасы үшін «Эмми».
• Клиптер үшін екі «Грэмми» және екі MTV VMA.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Финчердің Netflix үшін соңғы фильмі — «Клифф Буттың кейінгі бастан кешкендері». Бұл Квентин Тарантиноның «Бір кездері… Голливудта» фильмінің жалғасы. Оқиға 1977 жылға ауысты, Брэд Питт тағы да каскадёр Клифф Бутты ойнайды, сондай-ақ фильмде Элизабет Дебики, Скотт Каан және Карла Гуджино түсті. Түсірілім 2025 жылдың жазынан 2026 жылдың қаңтарына дейін жүрді. Тарантиноның сценарийі 230 беттен тұрған, Финчер оның 60-қа жуық бетін алып тастады. «Шын мәнінде бұл екі фильм еді», — деді ол Empire журналына. Фильмнің ұзақтығы — 140 минут. 25 қарашадан бастап фильм екі апта IMAX залдарында көрсетіледі, ал 2026 жылы 23 желтоқсанда Netflix-ке шығады.

Дереккөздер: Wikipedia — David Fincher, Википедия — Финчер, Дэвид, Wikipedia — Клифф Бут туралы фильм, Netflix Tudum — Финчер фильмінің шығу күні, Empire — «Клифф Буттың» IMAX прокаты, World of Reel — фильм ұзақтығы және сценарийді қысқарту, Variety — Финчердің Netflix-пен келісімі, TheWrap — Финчер Netflix-тен кетеді, Variety — «Кісі өлтірушінің» Венециядағы премьерасы