Бағдат Мусин

Екібастұздық байланысшының ұлы 37 жасында министр болып, төрт жыл бойы елдегі бүкіл цифрлық салаға — eGov-тан бастап ауылдардағы интернетке дейін жауап берді. Министрліктен «интернетті судай үнемдеу керек» деген әзілдердің астында кетіп, бір жарым айдан кейін өзі сынап жүрген «Қазақтелекомның» басшысы болды. 2026 жылы Бағдат Мусин сала жаңалықтарының басты кейіпкері атанды: ЖИ себебінен «Қазақтелеком» кеңсесін екі еседен астам қысқартуға уәде беріп, туған Екібастұзында «ЦОД алқабын» салып жатыр.

Шыққан тегі мен отбасы

Бағдат Батырбекұлы Мусин 1983 жылғы 3 наурызда Павлодар облысының Екібастұз қаласында Батырбек пен Бұлбұл Мусиндердің отбасында тұңғыш перзент болып дүниеге келген. Кейін інісі Қуат пен қарындасы Бағлана туды. Әкесі — байланыс инженері, түрлі жылдары байланыс жүйесінде, соның ішінде «Қазақтелеком» құрылымында жұмыс істеген. Сондықтан Мусиннің бүгінгі орны — белгілі бір мағынада отбасылық тарих.

Білімі

2004 жылы Сүлейман Демирел атындағы университетті «Есептеу техникасы және бағдарламалық қамтамасыз ету» мамандығы бойынша бітірді. Екі жылдан кейін екінші, заңгерлік дипломын алды. «Айтишник плюс заңгер» үйлесімі кейін мемлекеттік қызметте оның басты артықшылығына айналды: ол жүйелердің архитектурасы туралы да, сол жүйелер жұмыс істеуі үшін қандай нормаларды қайта жазу керегі туралы да бірдей сенімді сөйлейтін. Қазақ және орыс тілдерінен бөлек, ағылшын және түрік тілдерін еркін меңгерген.

ҰАТ және Әділет министрлігі: алғашқы жүйелер (2004–2010)

Мансабы 2004 жылы IT саласындағы басты мемлекеттік мердігер — «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ-да басталды. Мусин онда бас инженер-бағдарламашы болып келіп, IT-департамент директорының орынбасарына дейін өсті.

2007 жылдан бастап — Әділет министрлігі:

• 2007–2008 — «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» РМК-да ақпараттық жүйелерді сүйемелдеу бөлімінің бастығы;
• 2008–2010 — әділет министрінің IT жөніндегі кеңесшісі, кейін министрліктің ақпараттық технологиялар басқармасының бастығы.

Мемлекеттік қызметтер мен ХҚКО (2010–2014)

Одан кейін — Байланыс және ақпарат министрлігі, яғни болашақ «электрондық үкіметтің» жүрегі:

• 2010–2011 — IT саласындағы мемлекеттік саясат департаменті директорының орынбасары;
• 2011–2012 — Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау және ХҚКО қызметін үйлестіру комитеті төрағасының орынбасары;
• 2012–2014 — осы комитеттің төрағасы (2013 жылы комитет Көлік және коммуникация министрлігіне берілді).

2014 жылғы сәуірден тамызға дейін ол он жыл бұрын қатардағы бағдарламашы болып келген «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ-ны басқарды.

«Қазпошта» (2014–2017)

2014 жылғы тамызда Мусин «Қазпоштаның» басқарма төрағасы болып тағайындалды. Бұл оның мансабындағы ең көзге көрінетін кезең шығар: ескі пошта логистикалық сервиске айнала бастады. Оның тұсында постаматтар, жөнелтілімдерді қадағалау жүйесі, зейнетақы мен жәрдемақыны автоматты төлеу және Қазақстандағы алғашқы «сәлемдеме супермаркеті» пайда болды. Қытай маркетплейстерінен тапсырыс күрт көбейген елде бұл косметика емес, аман қалудың жолы еді.

Прокуратура және Ақорда (2017–2020)

2017–2018 жылдары Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетін басқарды — құқық бұзушылықтар туралы деректер базасы осы ведомство арқылы өтеді. 2019 жылдан бастап Президент жанындағы Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің мүшесі болды. 2020 жылғы наурызда Президенттің цифрландыру және инновациялық технологиялар жөніндегі кеңесшісі, сол жылдың жазында цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі бірінші вице-министрі болды.

Цифрлық даму министрі (2020–2024)

2020 жылғы 2 қыркүйекте 37 жастағы Мусин министр болып, үкіметтегі ең жас министрлердің біріне айналды. Бұл кезең пандемиямен тұспа-тұс келді: онлайн мемлекеттік қызметтер ыңғайлылықтан қажеттілікке айналды. Оның еңбегіне жатқызылатын нәтижелер:

• БҰҰ рейтингі. БҰҰ-ның 2024 жылғы электрондық үкімет шолуында Қазақстан 193 елдің ішінде 24-орын алып, даму деңгейі өте жоғары елдер тобына (EGDI) енді.
• 5G. Үкімет бесінші буын желілерін Астанада, Алматыда, Шымкентте және облыс орталықтарында іске қосу жоспарын бекітті.
• Ауыл мектептеріне Starlink. 2024 жылғы ақпанда елге 500 жабдық жиынтығының алғашқы партиясы келіп, олар Түркістан және Ақмола облыстарының мектептеріне орнатылды.
• IT-ге жеңілдіктер. Astana Hub резиденттері үшін ИКТ өнімдерін сатудан КТС пен ҚҚС-тан босату және шетелдік мамандарға арналған преференциялар сақталды.

2021 жылы Мусин ТМД-ның Ғарыш жөніндегі мемлекетаралық кеңесінің төрағасы болды, ал 2023 жылғы қаңтарда Спорттық бағдарламалау федерациясын басқарды.

Министр төңірегіндегі даулар

Мусин туралы мемдер жеке тарауға жетеді. Астанадағы интернет Токиодағыдан жылдам деген сөзін журналист Назымгүл Күмісбаева сандармен талдап шықты, сыншылар бұл мәлімдемені адастыратын деп атады. 2023 жылғы сәуірде министр интернетті жақсарту туралы айтып тұрған сәтте YouTube-тағы тікелей эфир қатып қалды; Мусин мұның мемге айналғанын өзі мойындады. Интернетті «су сияқты» үнемдеп пайдалану туралы кеңесі және байланыс сапасын «радиофобтар» мен провайдерлердің тым арзан тарифтері бұзады деген пікірі одан да көп шу шығарды. Астана мен Алматы тұрғындары байланыс жақсармай жатқанына шағымданды, көптеген сарапшылар министрлік жұмысына күмәнмен қарады.

2024 жылғы 30 сәуірде Президент Мусинді қызметінен босатты. Мусиннің өзі отставкаға өтініш бергенін жазып, мемлекет басшысы мен командасына алғыс айтты және Қазақстанды әлемдегі ең цифрлық елдердің бірі деп атады.

«Қазақтелеком» (2024 жылдан бері)

2024 жылғы 10 маусымда «Самұрық-Қазына» директорлар кеңесі Мусинді «Қазақтелекомның» басқарма төрағасы етіп тағайындады. Журналистер оған компанияның мәселелерін бір күнде шешуге болады деген бұрынғы сөзін бірден еске салды.

Алғашқы ірі оқиға ұялы бизнесті сату болды: 2025 жылғы 14 қаңтарда «Қазақтелеком» «Мобайл Телеком-Сервистің» (Tele2 және Altel) 100% үлесін катарлық Power International Holding холдингіне сату мәмілесін жапты. Сомасы — шамамен $1,1 млрд. Ынтымақтастық туралы келісімге 2024 жылғы ақпанда Президент пен Катар әмірінің қатысуымен қол қойылған, ал келісімшартқа 2024 жылғы 4 маусымда, Мусин келерден бір апта бұрын қол қойылды — мәмілені жабу соның еншісіне тиді.

2026 жылғы мамырда NEF форумында Мусин барлық жаңалық ленталарына тараған мәлімдеме жасады: «Қазақтелекомның» шамамен 8 мың кеңсе қызметкерінің 2–3 жылдан кейін 3 мыңға жуығы ғана қалады, ал «вайб-кодингтің не екенін түсінбейтін» ешкім жұмысқа алынбайды. Оның айтуынша, бір мықты маман 20–30 ЖИ-агент жасап, жүздеген адамның орнын баса алады, ал отбасына арналған қосымшаны өзі шамамен екі сағатта жазып шыққан. Саны да шамамен 8 мың монтерлер мен техниктерге бұл қатысты емес. 2026 жылғы қыркүйекте Мусин Telegram-да нақтылады: мақсат — адамдарды қысқарту үшін қысқарту емес, күнделікті рутинаны алып тастап, қызметкерлерді қайта оқытып, ірі жобаларға ауыстыру.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Мусин әлі де «Қазақтелекомды» басқарады және байланыстан гөрі есептеу қуаты туралы жиі айтады. 2026 жылғы 2 қазанда AI&Digital Bridge форумында ол Қазақстандағы жұмыс істеп тұрған және жоспарланған дата-орталықтардың сұранысын 5 ГВт деп бағалады. Флагман жоба — Екібастұз маңындағы жобалық қуаты 1 ГВт «ЦОД алқабы»: ол туған қала ЖИ инфрақұрылымының алаңына айналуы тиіс. Оның айтуынша, басты артықшылықтар — киловатт-сағаты шамамен 2,5 цент тұратын көмір электр қуаты және Каспий түбімен өтетін оптоталшық сияқты жаңа байланыс арналары. Мусин келесі жылдан бастап Қазақстан есептеу қуатын экспорттай бастайды деп үміттенеді. Стартаперлерге кезекті қосымшаға емес, зауыттарға, мұнай-газ бен металлургияға баруға кеңес береді.

Ақша және бизнес

Мусин Forbes рейтингтеріне кірмейді, оның байлығы туралы ашық дереккөздерде мәлімет жоқ. 2025 жылғы қарашада ХҚҚО тізілімінде құрылтайшысы Мусин деп көрсетілген BeInTech Kazakhstan Ltd компаниясы пайда болды; ашық деректерге қарағанда, оның CEO-сы — жұбайы, кәсіпкер Дина Ауғанбаева-Мусина. Сондай-ақ Мусиннің құрылымы бұрынғы вице-министр Дмитрий Мунның ХҚҚО-дағы ЖИ компаниясының иелерінің қатарында болып шықты.

Жеке өмірі

Дина Мусинаға үйленген. 2025 жылғы 3 наурызда, 42 жасқа толған күні ол ата-анасымен, жұбайымен және бес баласымен түскен суретін жариялап, әке жауапкершілігі мен анасына деген алғысы туралы жазды. Бірде отбасы табиғат аясында гаджеттер мен әлеуметтік желілерсіз «цифрлық детокс» жасаған — дата-орталық салып жүрген адам бұл туралы ерекше жылы сөйлеген: оның айтуынша, ең қымбат сәттер қарапайым нәрселерден тұрады.

Марапаттары

• «Ерен еңбегі үшін» медалі;
• «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі;
• «ҚР БП ҚСжАЕК органдарына 20 жыл» ведомстволық медалі.

Дереккөздер: Wikipedia — Бағдат Мусиннің өмірбаяны, Tengrinews — «Қазақтелекомға» тағайындалуы, Bes.media — министр қызметінен кетуі, Forbes Kazakhstan — Tele2/Altel сатылуы, Kapital.kz — «Қазақтелеком» кеңсесін қысқарту, Digital Business — қысқарту туралы нақтылау, Kursiv — «ЦОД алқабы», Zakon.kz — Мусиннің отбасы, Finratings — ХҚҚО-дағы BeInTech Kazakhstan.