Абдулрашид Садулаев

Оны «Орыс танкі» деп атайды. 25 жасқа толғанда оның екі олимпиадалық алтыны мен әлем чемпионының бес атағы болды. Дағыстандағы Цуриб ауылынан шыққан Абдулрашид Садулаев — өз буынының ең көп атақ жинаған еркін күресшілерінің бірі. Америкалық Кайл Снайдермен тартысын қазіргі күрестегі басты бәсеке деп атайды. 2026 жылы бұл дау қайтадан америкалықтың пайдасына шешілді: Снайдер Садулаевты төрт айда екі рет ұтты — Тбилисиде және Астанадағы әлем чемпионатында.

Шығу тегі

Абдулрашид Булачевич Садулаев 1996 жылы 9 мамырда Дағыстанның Чародин ауданындағы Цуриб ауылында туған. Отбасындағы төрт баланың кенжесі. 2016 жылы Садулаев өзін діни сенімі берік мұсылман деп атады.

Оны Шамиль Омаров, Магомед Магомедов, Анвар Магомедгаджиев және Сажид Сажидов жаттықтырды. Гамид Гамидов атындағы күрес клубы мен «Уроджай» клубы атынан шықты, кейін өз спорт мектебін ашты. Дағыстан мемлекеттік университетінің заң институтын бітірген.

2012–2015: кадеттерден әлем чемпионына дейін

Алғашқы ірі жеңістері 16 жасында келді: 2012 жылы Бакуде Садулаев 76 келіге дейінгі салмақта кадеттер арасында әлем чемпионы атанды. Бір жылдан кейін Сербияның Зренянин қаласында 85 келіге дейінгі салмақта бұл жетістігін қайталады.

Ересектер күресіне ол бірден серпіліп кірді. 2014 жылы 18 жасар Садулаев 86 келіге дейінгі салмақта Вантаада Еуропа чемпионатын, Ташкентте әлем чемпионатын ұтты. 2015 жылы Бакудегі Еуропа ойындарының алтынын және Лас-Вегастағы әлем чемпионының екінші атағын қосты. Осы жеңістен кейін кәсіпкерлер Гаджиевтер мен Зиявудин Магомедов оған Mercedes-Benz G63 және Toyota Land Cruiser 200 сыйлады.

2016: Рио

Рио-де-Жанейродағы Олимпиадада Садулаев 86 келіге дейінгі салмақта алтын алды. Ол кезде 20 жаста еді. Еңбек сіңірген спорт шебері атағын ол 2016 жылғы сәуірде-ақ алған, ал Ойындардан кейін Достық орденімен және Дағыстанның «Дағыстан Республикасы алдындағы еңбегі үшін» орденімен марапатталды.

2017–2021: Снайдер

Риодан кейін Садулаев 97 келіге дейінгі салмаққа ауысты. Мұнда оны 2016 жылғы олимпиада чемпионы, америкалық Кайл Снайдер күтіп тұрды. Алғашқы кездесу 2017 жылы 26 тамызда Парижде әлем чемпионатының финалында өтті. Снайдер 6:5 есебімен жеңіп, Садулаевтың қатарынан 75 жеңісін үзді.

Жауап бір жылдан кейін келді. 2018 жылы Будапешттегі әлем чемпионатының финалында Садулаев Снайдерді 1:10-да жауырынымен жерге тигізді. 2019 жылы Нұр-Сұлтанда — қазіргі Астанада — әлем чемпионатын, Минскіде Еуропа ойындарын ұтты. 2021 жылы 7 тамызда Токиодағы Олимпиаданың финалында Снайдерді қайта 6:3 есебімен жеңіп, екі дүркін олимпиада чемпионы атанды. Екі айдан кейін Ослода оны тағы да 6:0 есебімен ұтып, әлем чемпионының бесінші атағын алды.

2021 жылы Садулаев Құрмет орденімен марапатталды, ал 2018 жылы «Дағыстан батыры» атағын алған.

2022–2024: шеттету және оралу

2022 жылы United World Wrestling халықаралық федерациясы ресейлік күресшілерді шеттетті, Садулаев әлем чемпионатын өткізіп алды. 2023 жылы Белградта ол қайта шықты. Бірақ ширек финалда Бахрейннің өкілі Ахмед Таджудиновқа қарсы 2:9 есебімен келе жатқанда мойнының жарақатына байланысты күрестен бас тартты.

Париж-2024 Олимпиадасына оны жібермеді. Сонда Садулаев іріктеуде Арслан Багаевты ұтып, Тиранадағы әлем чемпионатына 92 келіге дейінгі салмақта бейтарап спортшы ретінде барды. Онда америкалық Дэвид Тейлорды 7:0, финалда Мириани Майсурадзені 6:0 есебімен жеңді. Бұл оның әлем чемпионының алтыншы атағы болды.

2026: RAF, Тбилиси және Астана

2026 жылы 15 қаңтарда Садулаев америкалық Real American Freestyle кәсіби лигасымен эксклюзивті келісімшартқа қол қойды. Сол жылы Тиранада 97 келіге дейінгі салмақта бесінші рет Еуропа чемпионы атанды, финалда Батырбек Цакуловты ұтты.

2026 жылы 11 шілдеде Тбилисидегі RAF турнирінде Садулаев пен Снайдер бесінші рет кездесті — бұл жолы лиганың жартылай ауыр салмақтағы белбеуі үшін. «Бұл бәсеке мені жақсырақ спортшы етті», — деді Садулаев белдесу алдында. Снайдер жеңді. USA Wrestling мәліметінше, ол қарсыласын 4:25-те жауырынымен жерге тигізді. «Спорт-Экспресс» үшінші кезеңде ресейлік күресшінің сол аяғының тізесін жарақаттап, кілемнен өзі шыға алмағанын жазды.

Ақша

Садулаев байлығының ресми бағасы жоқ. Жеңістері үшін оған көлік сыйлағаны белгілі, ал Токио Олимпиадасынан кейін Мемлекеттік Дума депутаты оған $1 млн сыйлады.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2026 жылы 29 қазанда Астанадағы әлем чемпионатында Садулаев Снайдермен тағы кездесті — бұл жолы 97 келіге дейінгі салмақтың ширек финалында. Негізгі уақыт 4:4 тең аяқталды, америкалыққа қосымша өлшемдер жеңіс әперді. Садулаевтың жеңілісі іріктеуде өзінен ұтылған қазақстандық Ризабек Айтмұханды қола медаль үмітінен айырды. Садулаевтың келесі үлкен мақсаты — Лос-Анджелестегі 2028 жылғы Олимпиада.

Дереккөздер: Wikipedia — Абдулрашид Садулаевтың өмірбаяны мен нәтижелері, Reuters — Садулаев пен Снайдердің бәсекесі, USA Wrestling — RAF Georgia қорытындысы, «Спорт-Экспресс» — Тбилисидегі белдесу, Sports.kz — Астанадағы Снайдер — Садулаев белдесуі