Жанар Айжанова

Қазақ енесі — бәріміз өмірде білетін, бірақ экраннан шынайы көре бермейтін кейіпкер. Жанар Айжанова оны «Аппақ келін» веб-сериалы Пусанға дейін жететіндей етіп ойнады: 2022 жылы ол Asia Contents Awards-та үздік әйел рөлі бойынша бес үміткердің қатарына енген алғашқы қазақстандық актриса болды. Ең қызығы басқада: киноға дейін Айжанова отыз жыл әнші болған, ал түсіріле бастағанда оған қырықтан асқан еді.

Шыққан тегі

Жанар Айжанова 1968 жылы Ақтөбе облысы Шалқар ауданының Тұмалыкөл ауылында туды. Алғашқы жұмысы да туған жерінде болды: 1985–1986 жылдары Шалқар аудандық мәдениет үйінде автоклубты — көшпелі клубты басқарды.

Оқуы және филармония

Одан кейін Алматы, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің музыка факультеті келді. Оны Айжанова 1995 жылы бітірді. Студент кезінде, 1991 жылдан бастап, Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясында әртіс болып істеді және сонда 2000 жылға дейін қалды.

Әндер мен сахна

Айжанова сахнада 30 жылдан астам уақыт өнер көрсетіп келеді. Репертуарында 200-ден астам ән бар, ең танымалдары — «Мен қазақ қыздарына қайран қалам», «Достарым» және «Қобызым». Оны тележүргізуші ретінде де, «Q-елі» әзіл-сықақ скетч-шоуының қатысушысы ретінде де біледі.

Кино: кеш басталған жол

Киноға Айжанова кеш келді. 2022 жылы өзі түсіріліп жүргеніне он жыл толмағанын, үздік актрисалар қатарына осыншама тез ілігемін деп ойламағанын айтты. Оның амплуасы бірден қалыптасты — қатал, бірақ жанды қазақ енесі. Бұл рөлді ол «Аппақ келін», «Отбасы» және «Тақиялы періште» сериалдарында сомдады.

«Аппақ келін» және Пусан: 2022

«Аппақ келін» веб-сериалын Salem Social Media компаниясы түсірді. Айжанова онда ене Қамажайды ойнайды. Бұл — бәрінен бұрын ел не дейді деп қорқатын, қателігін бірте-бірте ғана түсінетін әйел. Сериалдағы серіктесі — модель Фатима Кулибали.

Сериал күтпеген жерден шетелдік фестивальдерге жол тартты: Испаниядағы Bilbao Seriesland Web Fest, Италиядағы Apulia Web Fest және ең бастысы — Пусан кинофестивалі аясында өтетін Asia Contents Awards. 2022 жылғы 8 қазанда Айжанова үздік әйел рөлі номинациясында бестікке кірді. Бұл категорияда мұндай жетістікке жеткен алғашқы қазақстандық актриса — сол. Марапатты Netflix-тің «Ерекше адвокат У Ён У» сериалы үшін кореялық Пак Ын Бин алды. Stan.kz дерегінше, бұл категорияда бастапқыда 87 үміткер қаралған.

Кореядан Айжанова номинациямен ғана емес, ойға түйгендерімен де оралды. Оны адамдардың қарапайымдығы мен сыпайылығы таңғалдырды: «Ешкімнің кеудесін көтеріп, мақтанғанын көрген жоқпын». Тағы бір байқағаны — салтанатта кореялық актерлердің бәрі тек ана тілінде сөйледі.

«Аппақ келін» фильмі: 2023

Веб-сериалдың табысы толықметражды фильмге ұласты. Ол 2023 жылғы 14 желтоқсанда прокатқа шықты — Айжанова үшін бұл үлкен экрандағы дебют болды. Фильмді Epicentrum мен Salem Social Media шығарды, прокатын тәуелсіз Niet компаниясы жүргізді.

Режиссер Сержан Серікбаевтың айтуынша, оқиға шынайы жағдайларға және әр қазақстандыққа таныс салтқа негізделген: ата-анасы жұмыста жүргенде тұңғыш немерені ата-әжесі бауырына салады, сөйтіп бала мен ата-ананың арасында алшақтық пайда болады. Оның қасында — ене мен келіннің қарым-қатынасы, мүгедектік, денсаулық және отбасының ыдырауы.

Оның күші неде

Айжанова енені карикатурасыз ойнайды. Оның кейіпкерлері қатал болуы мүмкін, бірақ оның астарынан әрдайым қорқыныш көрінеді — адамдардан, өзгерістерден, ұлының алыстап бара жатқанынан. Актрисаның өзі 2022 жылы «Қызық Live» бағдарламасына берген сұхбатында кейбір қазіргі енелер «ұлдарын келіндерінен қызғанады» деді. Үлкендер даналық танытуы керек екенін айтты: «Қандай тәрбие берсең, сондай жемісін көресің».

Екінші күші — дауысы мен сахна мектебі. Отыз жылғы концерттер мен филармония оған сериалдардағы жас актерлерге жиі жетіспейтін нәрсені береді: дәл интонация мен үзілісті ұстай білу.

Марапаттары

• Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2020 жылдың желтоқсаны) — алғашқы мемлекеттік марапаты.
• «Аппақ келін» үшін Asia Contents Awards 2022 (Пусан) үздік әйел рөлі номинациясы — қазақстандық актриса үшін алғашқы.

Жеке өмірі

Айжанованың бірінші некесінен қызы Айжұлдыз бар, ол — дизайнер. Немересі Назар өсіп келеді. Екінші күйеуі Ерболатпен актриса 20 жыл бірге тұрды. 2026 жылдың жазында «Mamsky әңгіме» жобасына берген сұхбатында ол алғаш рет ажырасқанын айтты. Себебі, оның сөзінше, жұптың ортақ баласы болмады: «Оған ауыртпалық болғым келмеді». Бұрынғы күйеуі туралы құрметпен сөйлейді: «Ол өте жақсы адам. Бәрі Алланың қолында».

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Айжанова отбасы туралы қазақстандық сериалдардың ең танымал жүздерінің бірі болып қала береді — «Аппақ келінде» тапқан ене амплуасы оған ұзаққа бекіді. Ол туралы соңғы шулы әңгімеге 2026 жылғы шілдедегі сұхбат себеп болды: онда ол 20 жылдық некеден кейін ажырасқанын алғаш рет ашық айтты.

Дереккөздер: NUR.KZ — өмірі, шығармашылығы, отбасы, NUR.KZ — Пусандағы номинация, Bluescreen — Asia Contents Awards 2022, Stan.kz — Кореядан алған әсері, Baribar.kz — «Аппақ келін» фильмінің шығуы, NUR.KZ — еңбек сіңірген қайраткер атағы, Kazpress — ене мен келін туралы, Stan.kz — ажырасу туралы сұхбат