Софья Самоделкина

2026 жылдың ақпанында Софья Самоделкина Милан Олимпиадасында еркін бағдарламаны таза орындап, 207,46 ұпай жинады да, оныншы орынға шықты. Әлемдік элита үшін бұл кестенің ортасы. Ал Қазақстан үшін — әйелдер арасындағы жеке сырғанаудағы бүкіл тарихтағы ең үздік нәтиже. Бұдан үш жыл бұрын ғана Самоделкина Ресей атынан шығып, төрт айналымды секірістер жасайтын. Әлемдегі ең техникалық жасөспірімдердің бірі саналатын. Кейін бәсеке қыса бастады да, ол анасының отанын таңдады. Қазір ол Калифорнияда Рафаэль Арутюнянның қолында жаттығады, Николь Шерзингер ашық алғыс айтқан «Сансет бульварын» сырғанайды және Гран-при жаңа маусымына дайындалып жүр.

Шығу тегі және отбасы

Софья Самоделкина 2007 жылы 18 ақпанда Мәскеуде туған. Анасы қазақ, әкесі орыс. Отбасында үш бала бар: Софьяның ағасы мен қарындасы бар. Қарындасы семсерлесумен айналысады, Қазақстан құрамасында жүр. Мәнерлеп сырғанаушының бойы — 171 см. Әйелдер жеке сырғанауының өлшемімен бұл биік бой.

ЦСКА және төрт айналымды секірістер: 2011–2022

Оны төрт жасында ЦСКА-ға, жаттықтырушы Лилия Биктагироваға әкелді. 2016 жылдан бастап Софьяны Сергей Давыдов баптады. Әйелдер сырғанауында әлі күнге дейін санаулы ғана адам жасай алатын секірістерді ол дәл осы топта үйренді.

Самоделкина тарихта төрт айналымды секіріс жасаған тоғызыншы әйел атанды. Халықаралық жарыста үш айналымды аксельді орындаған он бесінші әйел де — сол. Оның есебінде төрт айналымды сальхов пен тулуп ресми есептелген. Жаттығуда ол аксельден басқа барлық төрт айналымды секірісті жасайтын — бұған дейін мұны тек Александра Трусова істей алған. Сондай-ақ ол жарыста төрт айналымды риттбергерді жасап көрген алғашқы әйел болды. Секіріс толық айналмай қалды, сондықтан есептелмеді.

2021/22 маусымы оның жасөспірімдер арасындағы ең жақсы маусымы болды:

• Ресейдегі жасөспірімдер Гран-приі кезеңінің қола жүлдесі (202,39 ұпай);
• Словениядағы кезеңнің күмісі (205,67);
• Denis Ten Memorial Challenge турнирінде жеңіс (215,59) — қазақстандық мұзбен алғашқы танысу;
• Ресей жасөспірімдер біріншілігінің күмісі (213,73);
• 2022 жылғы Ресейдің ересектер чемпионатында 233,09 ұпаймен төртінші орын.

Дағдарыс және таңдау: 2022–2024

2022 жылы Самоделкина Светлана Соколовскаяға ауысты. Содан кейін құлдырау басталды. 2023/24 маусымында нәтиже шықпады, ал Ресейде жыл сайын жаңа жас секірушілер пайда болып жатты. Құрамаға ену барған сайын қиындады.

Елді ауыстыру туралы ұсыныстар Германия мен Израильден келді. Софья олардан бас тартып, анасының отаны — Қазақстанды таңдады. Қазақстан азаматтығын ол 2023 жылдың жазында алды. Ресейдің мәнерлеп сырғанау федерациясы алғашында қарсылық білдірді, бірақ 2024 жылдың мамырында бәрібір босатты. Самоделкина Астанаға көшті, ал 2024 жылы Қазақ спорт және туризм академиясына оқуға түсті.

Ресей БАҚ-тары бұл ауысуды жаратпай қарсы алды. Кейін мәнерлеп сырғанаушының өзі бұл шу оған салмақ салғанын, ал отбасы сүйеу болғанын мойындады. 2024 жылдың күзінде ол біраз уақыт Евгений Плющенконың «Плющенко періштелері» мектебінде жаттықты, Қазақстанда оған Эльмира Турғанова көмектесті.

Қазақстан атынан алғашқы маусым: 2024/25

Дебют сәтті шықты. 2024 жылдың қазанында Самоделкина Астанадағы Denis Ten Memorial Challenge турнирінде күміс алды (189,67), одан кейін Tallinn Trophy-да тағы бір күміс жүлдеге ие болды. Желтоқсанда Қазақстан чемпионатын жеңді, 2025 жылдың қаңтарында Дүниежүзілік қысқы универсиаданың қола жүлдегері атанды (190,96). Азия ойындарында төртінші, төрт құрлық чемпионатында жетінші, ал Бостондағы әлем чемпионатында 14-орында болды.

Сол маусымда ол Destiny’s Child тобының «Түпнұсқа тонаушы» фильміндегі Survivor әнімен және Лара Фабиан орындаған Je suis malade әнімен сырғанады. Ал қосалқы нұсқа ретінде Ресей атынан жүргенде-ақ сырғанаған бағдарламасын сақтады: «Аве Мария» мен Игорь Крутойдың Stranger әнінен құралған попурри. Оны Димаш Құдайберген орындайды.

Калифорния және Арутюнян: 2025 жылдан бері

Қазақстан атынан алғашқы маусымнан кейін Самоделкина Рафаэль Арутюнянның жиындарына бара бастады. Бұл жаттықтырушының қолынан олимпиада чемпиондары шыққан. 2025 жылғы әлем чемпионатынан кейін ISU оны мәнерлеп сырғанаушының жалғыз жаттықтырушысы ретінде бекітті. Ол Калифорнияға көшті. Қойылымдарын хореографтар Шей-Лин Борн мен Джои Расселл жасайды. АҚШ-тағы жаттығудың, тұрғын үйдің және ұшақ билеттерінің шығынын Қазақстан төлейді.

Нәтиже бірден көрінді. 2025 жылдың тамызында Самоделкина Cranberry Cup турнирінде еркін бағдарламаны жеңіп, екінші орын алды (203,15). Қарашада Жапониядағы NHK Trophy-да 200,00 ұпаймен күміс жеңіп алды. Бұл — қазақстандық жеке сырғанаушы қыздың тарихтағы алғашқы Гран-при медалі. Желтоқсанда оған Загребтегі Golden Spin турнирінің қоласын қосты.

Милан Олимпиадасы: 2026

2026 жылғы Ойындарда Самоделкина Монтидің «Чардашына» қысқа бағдарламаны сырғанап, 68,47 ұпай жинады. Бұл — жеке рекорд әрі 12-орын. Эндрю Ллойд Уэбберның «Сансет бульвары» әуенімен орындаған еркін бағдарламада ол барлық секірісті таза жасады. 138,99 ұпай алып, жалпы 207,46 ұпаймен оныншы орынға көтерілді. Үш көрсеткіштің үшеуі де оның жеке рекорды болды.

Бұған дейін қазақстандық жеке сырғанаушы қыздардың Олимпиададағы ең үздік нәтижесі — Элизабет Тұрсынбаеваның Пхенчхан-2018-дегі 12-орны еді. Миланда олимпиада чемпионы америкалық Алиса Лю атанды (226,79), күмісті Каори Сакамото, қоланы Ами Накаи алды.

«Сансет бульвары» бағдарламасын Николь Шерзингер байқап қалды. Қойылымда дәл оның нұсқасы ойнаған еді. Әнші Instagram-да прокаттан үзінді жариялап, «Қазақстаннан келген Софья Самоделкинаға» алғыс айтты. Қазнет мұны жылы қабылдады.

Ойындардан кейін, 2026 жылы 24 ақпанда Самоделкинаны Астана әуежайында қарсы алып, елордадағы бір бөлмелі пәтердің сертификатын тапсырды. Салтанатқа ҰОК президенті Геннадий Головкин қатысты. «Қазақстанға сенімі мен қолдауы үшін шексіз алғысым бар», — деді мәнерлеп сырғанаушы. Наурыздың соңында Прагадағы әлем чемпионатында ол 12-орын алды (187,53).

Оның күші неде

• Секіріс қоры. Үш айналымды аксель мен төрт айналымды секірістер әлемнің үздік ондығында да сирек кездеседі. Олардың бәрі қазір бағдарламаға кірмейді, бірақ күрделілік қорының өзі оны қауіпті қарсылас етеді.
• Тұрақтылық. Арутюнянның қолында болған басты өзгеріс — ол еркін бағдарламада шашырауды қойды. Олимпиададағы таза прокат мұны дәлелдеді.
• Музыка мен бейне. Димаштан Бритни Спирске дейін: көрсетілім нөмірін ол …Baby One More Time әнімен сырғанайды. Самоделкина үшін музыка — жай фон емес, көрерменмен сөйлесу.
• Мінез. 17 жасында бұрынғы жанкүйерлердің сынына қарамай елді ауыстырып, бір жарым жылдан кейін Гран-при медалін алу — аяқтың емес, бастың ісі.

Марапаттары

• Қазақстан чемпионы (2025).
• NHK Trophy Гран-при кезеңінің күміс жүлдегері (2025) — қазақстандық әйелдер жеке сырғанауы тарихындағы алғашқы Гран-при медалі.
• Дүниежүзілік қысқы универсиаданың қола жүлдегері (2025).
• «Челленджер» сериясы турнирлерінің жүлдегері: Denis Ten Memorial Challenge пен Tallinn Trophy күмісі (2024), Golden Spin қоласы (2025).
• Denis Ten Memorial Challenge жеңімпазы (2021), жасөспірімдер Гран-приі кезеңдерінің жүлдегері, Ресей жасөспірімдер біріншілігінің күмісі (2022).

Қызық деректер

• Димаш Құдайбергеннің дауысымен Ave Maria мен Stranger әуеніне қойылған еркін бағдарламаны ол Ресей құрамасында жүргенде-ақ сырғанаған — Қазақстанға ауысудан әлдеқайда бұрын.
• Қазақстанды таңдамас бұрын Германия мен Израильдің ұсынысынан бас тартты.
• Софьяның қарындасы семсерлесуден Қазақстан құрамасында өнер көрсетеді.
• Жарыста төрт айналымды риттбергер жасауға талпынған алғашқы әйел.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Самоделкина АҚШ-та Арутюнянның қолында жаттығуын жалғастырып жатыр. 2026/27 маусымында ISU оны Гран-придің екі кезеңіне қойды: Skate Canada (29 қазан — 1 қараша) және Skate America (13–15 қараша). Ұпайы жетсе, 11–13 желтоқсанда Чунцинде өтетін финалға барады. Миланнан кейін мақсат түсінікті: әлемнің үздік ондығында бекіп, ірі турнирлердің медалі үшін күресу.

Дереккөздер: Wikipedia — өмірбаяны мен нәтижелері, NUR.KZ — Олимпиада-2026-дағы 10-орын, «Казахстанская правда» — қысқа бағдарламадағы жеке рекорд, Sport24 — Арутюнянға ауысуы, Newtimes.kz — Николь Шерзингердің пікірі, Runews24 — Астанадағы пәтер, Kazinform — 2026/27 Гран-при кезеңдері