Лина Данэм

Лина Данэм — америкалық сценарист, режиссер және актриса. 2010 жылдардың басында HBO үшін «Қыздар» телехикаясын ойлап тауып, басты рөлін өзі ойнады. Осы шоу оны миллениалдар буынының дауысына айналдырды. Марапаттар да, миллиондаған долларлық кітап келісімшарты да, бітпейтін жанжалдар да осыдан басталды. 2026 жылғы 13 қазанда HBO «Қыздардың» бес жаңа сериямен оралатынын жариялады. Ханна енді қырықта, Данэмнің өзі де сол жаста.

Шыққан тегі мен отбасы

Данэм 1986 жылғы 13 мамырда Нью-Йоркте суретшілер отбасында дүниеге келді. Әкесі Кэрролл Данэм — кескіндемеші, анасы Лори Симмонс — суретші әрі фотограф. Отбасындағы кенже бала — Сайрус Грейс Данэм. Манхэттеннің өнер ортасы мен ата-анасының шеберханасы кейін оның алғашқы фильмдеріне арқау болды.

Ол Нью-Йорктегі Friends Seminary мен Бруклиндегі Saint Ann’s School мектептерінде оқыды. Бала кезінен обсессивті-компульсивті бұзылыс диагнозы қойылған. Кейін Данэм бұл туралы ашық жазды.

Оберлин және алғашқы фильмдер (2006–2009)

Данэм бір жыл The New School-да оқып, кейін Огайодағы Оберлин колледжіне ауысты. 2008 жылы оны шығармашылық жазу мамандығы бойынша бітірді. Студент кезінде қысқа фильмдер түсіріп, YouTube-қа салып жүрді. The Fountain (2007) роликі желіде тез тарады. Бірақ қаралымдармен бірге оның денесі туралы зәрлі пікірлер де келді, сондықтан ол видеоны өшіріп тастады.

Одан кейін Delusional Downtown Divas (2009) веб-сериалы мен Creative Nonfiction қысқаметражды фильмі шықты. Осы фильммен Данэм South by Southwest фестиваліне екінші әрекетінен өтті. Бір жыл бұрын оны қабылдамаған еді, ол фильмді қайта монтаждап, тағы келді.

«Кішкентай жиһаз» (2010)

Жартылай өмірбаяндық «Кішкентай жиһаз» фильмі бетбұрыс болды. Сценарийін Данэм өзі жазды, өзі түсірді, басты рөлді де өзі ойнады. Кейіпкері — ата-анасының лофтына оралып, өмірімен не істерін білмей жүрген түлек. Фильм SXSW-тың көркем фильмдер байқауында бас жүлде алды. Данэм үздік дебюттік сценарий үшін Independent Spirit сыйлығын жеңді. Осыдан кейін оған HBO-дан хабарласты.

«Қыздар» (2012–2017)

«Қыздардың» премьерасы 2012 жылғы 15 сәуірде өтті. Данэм телехикаяны ойлап тапты, сценарийлерін жазды, бірнеше эпизодын түсірді. Ол Нью-Йоркте аз ақшамен күн көруге тырысатын жас жазушы Ханна Хорватты ойнады. Шоудың продюсері Джадд Апатоу болды, Данэммен бірге шоураннер ретінде Дженни Коннер жұмыс істеді. Кадрда оның қасында Эллисон Уильямс, Джемайма Кирк және Зося Мамет болды. Адам Драйвер үлкен даңққа алғашқы қадамын дәл осы жерде жасады.

Телехикая бірден құбылысқа айналды. Кейіпкерлер ыңғайсыз, өзімшіл және күлкілі еді, секс — қолайсыз, Ханнаның денесі — қарапайым. Біреулер мұны шыншылдық деп қабылдады, енді біреулер нарциссизм деп санады. Марапаттар тез келді:

• 2012 жылы екі «Алтын глобус» — үздік комедиялық телехикая және үздік әйел рөлі үшін;
• АҚШ режиссерлер гильдиясының комедиялық телехикая режиссурасы үшін сыйлығы (2013) — Данэм бұл санатта оны алған алғашқы әйел болды;
• үздік халықаралық бағдарлама үшін BAFTA (2013);
• 2012–2014 жылдары «Эммиге» сегіз номинация.

Шоу алты маусым, 62 эпизод көрсетілді, финалы 2017 жылғы 16 сәуірде шықты.

Кітаптар мен медиа (2012–2018)

2012 жылдың соңында Random House баспасы Данэммен $3,5 млн-дық келісімшарт жасасты. «Мен ондай қыз емеспін» (Not That Kind of Girl) эсселер жинағы 2014 жылғы қыркүйекте шығып, New York Times бестселлерлер тізімінде екінші орынға көтерілді. 2015 жылы Дженни Коннермен бірге Lenny Letter феминистік таратылымын ашты. Жазылушылар азайған соң ол 2018 жылы жабылды.

Сонымен қатар Данэм басқалардың жобаларында актриса ретінде де өнер көрсетті. «Американдық қорқынышты оқиға: Культ» (2017) телехикаясында Валери Соланасты, Квентин Тарантиноның «Бірде… Голливудта» (2019) фильмінде Мэнсон «отбасының» қыздарының бірі Кэтрин «Сығанша» Шерді ойнады. Данэм мен Коннер 2018 жылы HBO үшін Дженнифер Гарнермен бірге түсірген «Кемпинг» телехикаясын сыншылар құлатты: Rotten Tomatoes-та 28%.

Денсаулық және оңалту

Өмірінің ең ауыр кезеңін Данэм жасырмады. 2018 жылы Vogue журналына жазған эссесінде ол эндометриоз салдарынан көп жыл азап шеккен соң жатырын алдырғанын айтты. Сол жылдың сәуірінде бензодиазепинге тәуелділіктен емделу үшін оңалту клиникасына жатты, 2020 жылы тәуелділіксіз өткен екі жылын атап өтті. 2019 жылы Элерс — Данлос синдромы, яғни дәнекер тінінің тұқым қуалайтын ауруы бар екенін хабарлады.

HBO-сыз режиссер (2022–2025)

Үзілістен кейін Данэм режиссер ретінде оралды. 2022 жылы оның екі фильмі қатар шықты: арандатушы «Тікен» (Sharp Stick) және Amazon үшін түсірілген, премьерасы Торонтода өткен ортағасырлық комедия «Құс лақапты Кэтрин». Екінші фильмді жылырақ қабылдады, ол Данэмге сценарий үшін Independent Spirit номинациясын әкелді.

2025 жылғы шілдеде Netflix оның «Тым көп» (Too Much) телехикаясын шығарды. Он сериялық оқиға ауыр ажырасудан кейін Лондонға кетіп, инди-музыкантқа ғашық болатын нью-йорктік продюсер туралы. Тең авторы — Данэмнің күйеуі, музыкант Луис Фелбер. Телехикаяның Rotten Tomatoes-тағы бағасы — 79%, бірақ 2025 жылғы қарашада Netflix екінші маусымнан бас тартты.

«Даңқтан ауырған» (2026)

2026 жылғы 14 сәуірде Данэмнің екінші естелік кітабы — Famesick шықты. Оны Random House пен британдық 4th Estate баспалары басып шығарды. Кітап New York Times бестселлерлер тізімінің басына шықты, USA Today мен Sunday Times тізімдерінде де бірінші болды. Онда Данэм «Қыздардың» өрлеуі, аурулары, опиоидтар мен бензодиазепиндер, оңалту, Джек Антонофф, Дженни Коннер және Адам Драйвермен қарым-қатынасы туралы жазады. Сыншылар әзілі мен ашықтығын мақтады. Бірақ көбі оны жауапкершіліктен оңай құтылып кетеді деп сынады.

Жеке өмірі

2012 жылдан 2017 жылдың соңына дейін Данэм fun. және Bleachers топтарының музыканты Джек Антоноффпен жүрді. Екеуі де ажырасуды бейбіт өтті деп атады. 2021 жылғы қаңтарда ол Attawalpa есімімен өнер көрсететін британ-перулік музыкант Луис Фелбермен танысты. Сол жылдың қыркүйегінде олар Лондонның Сохо ауданындағы Union Club-та үйленді. 2026 жылғы қыркүйекте жұбайлар тұңғыштарының — суррогат ана көтерген қыздың дүниеге келгенін хабарлады.

Данэм төңірегіндегі даулар

• Эсселер жинағы (2014). «Барри» есімді курстасының зорлығы туралы әңгіме наразылық тудырды. Оберлиннің нақты түлегінің адвокаты оның клиентін оңай тануға болатынын мәлімдеді. Данэм кешірім сұрады, баспа кітапқа ескерту қосты. Сайруспен өткен балалық шақ туралы эпизодтар бөлек жанжал тудырды: оңшыл комментаторлар Данэмді балаға қатысты жыныстық зорлық жасады деп айыптады, ол сәтсіз тұжырымдары үшін кешірім сұрады.
• «Қыздардың» кастингі. Телехикаяны басты құрамның түгел ақ нәсілді болғаны үшін сынады.
• Мюррей Миллер туралы мәлімдеме (2017). Данэм мен Коннер «Қыздардың» сценаристін актриса Аврора Перриноның зорлық туралы айыптауынан көпшілік алдында қорғады. Бір жылдан кейін Данэм кешірім сұрады, ал Famesick кітабында мұны шын ұялатын жалғыз ісі деп атады.
• Түсік туралы сөзі (2016). Подкастта түсік жасатпағанын, бірақ соған өкінетінін айтты. Бұл сөзді айыптады, Данэм кешірім сұрады.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 13 қазанда HBO «Қыздардың» бес эпизодтан тұратын шектеулі маусымын жариялады. Данэм қайтадан автор әрі Ханнаның рөлін ойнайды. Эллисон Уильямс, Джемайма Кирк, Зося Мамет және Эндрю Ранеллс оралады, атқарушы продюсер Джадд Апатоу болып қалады. Сюжет Ханнаның қырық жасқа толуы төңірегінде құрылады. Данэмнің айтуынша, олар тек айтуға асығатын оқиға болса ғана ораламыз деп уәде берген. Дженни Коннер жобаға қатыспайды, түсірілім 2027 жылы басталады.

Дереккөздер: Wikipedia — Лина Данэмнің өмірбаяны, Wikipedia — Famesick естелігі, Wikipedia — Too Much телехикаясы, TVLine — «Қыздардың» оралуы, PinkNews — қызының дүниеге келуі