Фейт Кипьегон

Фейт Кипьегон — 1500 метрге жүгіретін әйелдердің тарихтағы ең мықтысы, мұнымен дауласу қиын. Қатарынан үш олимпиада алтыны — Риода, Токиода және Парижде. Әлем чемпионының бес титулы. 1500 метр мен мильдегі әлем рекордтары, оларды өзі бірнеше рет жаңартты. 2025 жылы Nike оның айналасында тұтас жоба құрды — бір мильді төрт минуттан жылдам жүгірген алғашқы әйел болу әрекеті. Ал 2026 жылдың жазында бес жыл бойы болмаған жағдай орын алды: Кипьегон жеңілді, сосын тағы бір рет — және жарақатқа байланысты маусымды аяқтап, қайта оралатынын айтты.

Шыққан тегі және отбасы

Фейт Чепнгетич Кипьегон 1994 жылғы 10 қаңтарда Кенияның Рифт-Валли өңіріндегі Накуру ауданында дүниеге келді. Керингет маңындағы фермада өсті, ұлты — календжин. Отбасында тоғыз бала бар, Фейт — сегізіншісі. Жүгіру бұл үйде бұрыннан бар еді: әкесі Сэмюэл Коэч жас кезінде 400 және 800 метрге жүгірген, апасы Беатрис Мутай — стайер, 2016 жылғы Африка кросс чемпионатының қола жүлдегері.

Әйтсе де Фейт 14 жасқа дейін футбол ойнады. Бәрін дене шынықтыру сабағындағы бір шақырымдық жарыс шешті: ол шамамен жиырма метр озып жеңді. Жүгіруді жалаңаяқ бастады.

Жасөспірімдер арасындағы титулдар (2010–2011)

2010 жылы 16 жастағы Кипьегон Быдгощтағы әлем кросс чемпионатына барып, жасөспірімдер жарысын жалаңаяқ жүгірді. Нәтижесі — төртінші орын, медальға жеті секунд жетпеді, ал командалық есепте алтын алды. Бір жылдан кейін өзі жеңе бастады: 2011 жылы жасөспірімдер арасындағы әлем кросс чемпионатын және 1500 метрден жасөспірімдер әлем чемпионатын 4:09,48 уақытпен ұтты. 2012 жылы Лондон Олимпиадасында дебют жасады, бірақ іріктеу жарысынан әрі өте алмады.

Алғашқы алтын және қызы (2015–2019)

Ересектер деңгейінде Кипьегон тез арада бәріне таласатын спортшыға айналды. 2015 жылы — әлем чемпионатының күмісі. 2016 жылы — Риодағы алғашқы олимпиада алтыны, уақыты 4:08,92. 2017 жылы — Лондондағы әлем чемпионы атағы және Бриллиант лигасындағы алғашқы жалпы жеңіс.

Содан кейін үзіліс болды. 2018 жылдың маусымында Кипьегон мен жұбайы Тимоти Китумның қызы Элин дүниеге келді. 2019 жылы ол Элиуд Кипчогемен жұмысымен танымал жаттықтырушы Патрик Сангпен бірге жұмыс істей бастады және сол жылы Дохадағы әлем чемпионатында күміс алды. Босанғаннан кейін ол бұрынғысынан да жылдам жүгіре бастады.

Токио және жеңіліссіз екі жыл (2021–2022)

Токио Олимпиадасында Кипьегон 1500 метрді 3:53,11 олимпиада рекордымен ұтты. 2022 жылы Юджинде әлем чемпионының екінші титулын қосты. Кенияда оны 2021 және 2022 жылдары қатарынан екі рет жылдың үздік спортшы әйелі деп таныды.

2023: жеті аптада үш әлем рекорды

Мансабындағы ең шулы жыл бір жазға сыйды:

• 2 маусым, Флоренция — 1500 метрде әлем рекорды, 3:49,11;
• 9 маусым, Париж — сирек жүгіретін қашықтығы 5000 метрде әлем рекорды, 14:05,20;
• 21 шілде, Монако — мильде әлем рекорды, 4:07,64.

Тамызда Будапешттегі әлем чемпионатында ол 1500 және 5000 метрде қатар алтын алды. Бес шақырымдағы рекорды қыркүйекке дейін ғана тұрды, бірақ маусымның қорытындысы анық еді: желтоқсанда World Athletics Кипьегонды жүгіру түрлеріндегі жылдың үздік жеңіл атлеті деп атады, ал президент Руто оған елдің ең жоғары марапатын — «Ақсақал» дәрежелі Алтын жүрек орденін тапсырды.

Париж-2024: үшінші алтын және 5000 метрдегі драма

2024 жылғы шілдеде Кипьегон 1500 метрдегі өз рекордын тағы жаңартты — 3:49,04. Париж Олимпиадасында ол қатарынан үшінші алтынды алды, оның үстіне жаңа олимпиада рекордымен — 3:51,29.

5 тамыздағы 5000 метр жарысы детективке айналды. Кипьегон мәреге Беатрис Чебеттен кейін екінші болып жетті, бірақ оны дисквалификациялады: мәреге 800 метр қалғанда ол қолын созып, эфиопиялық Гудаф Цегайға тиіп кеткен. Кения федерациясы апелляция берді, күміс қайтарылды. Сифан Хассан үшінші болды, ал итальяндық Надя Баттоклетти медальсыз қалды.

Breaking4 және жаңа рекорд (2025)

2025 жылғы 26 маусымда Париждегі «Шарлети» стадионында Nike Breaking4 тәжірибесін өткізді: әйел бір мильді төрт минуттан жылдам жүгіре ала ма? Кипьегонды 13 пейсмейкер бастап жүгірді, олардың арасында америкалық Грант Фишер де болды. Ол 4:06,42 уақыт көрсетті — өз әлем рекордынан жылдам, бірақ бұл рекорд саналмады: жарыста ер адамдар жетекші болды. Төрт минутқа алты секунд жетпеді. «Мен бұның мүмкін екенін әлі де байқап көргім келеді», — деді ол мәреден кейін.

Тоғыз күннен кейін, 5 шілдеде, Юджиндегі Prefontaine Classic жарысында ол 1500 метрде жаңа әлем рекордын орнатты — 3:48,68. Бұл рекорд әлі күнге дейін тұр. Қыркүйекте Токиодағы әлем чемпионатында Кипьегон 1500 метрді 3:52,15 уақытпен жеңді. Бұл — оның осы қашықтықтағы төртінші титулы: әйелдер арасында бір жүгіру түрінде төрт әлем титулын бұған дейін тек Шелли-Энн Фрейзер-Прайс алған. 5000 метрде сол жерде күміс қосты.

Мойындау және ақша

Кипьегонның табысы көпшілікке жарияланбайды, бірақ мемлекет рекордтары үшін аянбай төлейді. 2023 жылғы маусымнан кейін Кения билігі оған үй мен ақша сыйлады — сол ақшаға ол әкесіне көлік сатып алды. 3:48,68 рекорды үшін спорт министрлігі 2025 жылғы шілдеде оған 5 млн кения шиллингін төледі.

• World Athletics нұсқасы бойынша жүгіру түрлеріндегі жылдың үздік жеңіл атлеті (2023);
• Алтын жүрек ордені — Кенияның ең жоғары марапаты (2023);
• Кениядағы жылдың үздік спортшы әйелі (2021, 2022);
• 1500 метрден Бриллиант лигасындағы бес жалпы жеңіс (2017, 2021–2024);
• Laureus сыйлығына қатарынан үш номинация — 2026 жылы марапат Арина Соболенкоға бұйырды.

Жеке өмірі

Кипьегонның жұбайы Тимоти Китум да жүгіруші: 2012 жылғы Лондон Олимпиадасында 800 метрден 1:42,53 уақытпен қола алған. Олардың қызы Элинге 2026 жылы сегіз жас толды. 2026 жылғы қаңтарда туған жері Керингетте Dare to Dream перзентхана бөлімін салу туралы жарияланды — Кипьегон оны Nike-тың қолдауымен францискан апалармен бірге іске қосып отыр.

Қазір (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы маусым әдеттегідей басталды: 17 мамырда Шанхайдағы Бриллиант лигасы кезеңінде Кипьегон 5000 метрді маусымның әлемдегі ең үздік уақытымен — 14:24,14 — жеңді. Бірақ дәл сол кезде ол тізе асты сіңірін жарақаттап алды. 4 шілдеде Юджиндегі миль жарысында ол үшінші болып келді (4:17,80), сөйтіп 1500 метр мен мильдегі қатарынан 24 жеңіс сериясы үзілді — алдыңғы жеңілісі 2021 жылы болған. Монакодағы 3000 метрде ол төртінші болды және 2014 жылдан бері алғаш рет жолда жүлделі үштікке кірмеді. «Денің сау болмағанда жеңілісті қабылдай білу керек», — деді ол. 19 тамызда Кипьегон жарақатына байланысты маусымның қалған бөлігін өткізіп алатынын хабарлады. Қашан оралатыны айтылмады, оның сөзі қысқа: «Мен ораламын».

Дереккөздер: Wikipedia — Фейт Кипьегон, World Athletics — спортшы профилі, World Athletics Spikes — балалық шағы мен алғашқы жарыстары, World Athletics — 2023 жылдың үздік спортшысы, CBC — Париждегі 5000 метр финалы, FloTrack — дисквалификация және апелляция, Athletics Weekly — Breaking4, AP / News4Jax — 3:48,68 рекорды, The Star — Токиодағы алтын, People Daily — үкімет сыйақысы, The Standard — Laureus номинациясы, LetsRun — Юджиндегі жеңіліс, Canadian Running — жарақат және маусымның аяқталуы