Александра Ле

2024 жылғы 27 шілдеде Париж Олимпиадасының ең алғашқы медаль жиынтығы сарапқа салынды. Тұғырға 20 жастағы алматылық Александра Ле көтерілді. Ол Ислам Сатпаевпен бірге пневматикалық мылтықтан аралас командалық жарыста қола алды. Бұл Қазақстанның сол Ойындағы алғашқы медалі еді. Атудан ел 1996 жылдан бері медаль көрмеген болатын. Содан бері екі жыл өтті. Қолында «Құрмет» ордені, өз бейнесі салынған пошта маркасы, әлем чемпионатының қоласы бар. Жапониядағы Азиада сәтсіздеу өтті. Ол кім және қайда бара жатыр — талдап көрейік.

Шығу тегі және отбасы

Александра Георгиевна Ле 2004 жылғы 3 мамырда Алматыда туған. Анасының аты — Татьяна Копейко. Олимпиада медалі түскен күні Kazinform дәл соны іздеп тапты. Ағылшын тіліндегі Википедия вьетнамдық Soha басылымына сілтеп, анасы украин, әкесі корей тектес деп жазады. Қазақстандық БАҚ-та бұған жеке растау жоқ.

Анасының айтуынша, қызы атуды төртінші-бесінші сыныпта бастаған. Балалар турнирлерінде алғашқы нәтижелер шыға бастағанда, Татьяна жаттықтырушыға: «Біз Олимпиадаға барамыз», — деген. Қызының мінезі туралы қысқа айтады: «Мақсатына жетпейінше тынышталмайды». Париждан кейін анасы Александраның нағыз патриот екенін, елден кетуді ойламайтынын қосты.

Білімі

Ле Алматыдағы Республикалық спорт колледжін бітірген. 2022 жылы Satbayev University-дің Жобаларды басқару институтына, «Бизнес-инжиниринг» бағытына түсті. Университет студентінің жетістігін жіті қадағалады. Азия ойындарының қоласын да, олимпиадалық медальді де жеке жаңалықпен атап өтті. Париждан оралған соң Александра өз университеті мен Қазақстан атынан сайысу — үлкен мәртебе екенін айтты.

Жаттықтырушысы

Ле мансабындағы басты адам — оқ ату құрамасының бас бапкері Ольга Вячеславовна Довгун. Ол өзі де мықты мерген болған. 2002 жылы Лахтиде шағын калибрлі мылтықтан жатып ату жарысында әлем чемпионы атанды. Сидней-2000 Олимпиадасында үш қалыпта жетінші болды. Александра оны спорттағы басты үлгісі деп атайды. Париждан кейін Довгун Президенттің алғысына ие болды. Википедия спортшының бапкерлері қатарында Вероника Скибаны да атайды. Ол — Алматыдағы жоғары спорт шеберлігі мектебінің бапкері, 2024 жылғы тамызда «Құрмет» орденімен марапатталды.

Алғашқы медальдар: 2022–2023

Ле ересектер деңгейіндегі халықаралық жолын 2022 жылғы қарашада Тэгуде өткен пневматикалық қару бойынша Азия чемпионатында бастады. Онда жеке пневматикалық мылтықта және командада екі қола алды. Әрі қарай бәрі тез жүрді:

• 2023 жылғы наурыз, Бхопал. 10 метрлік пневматикалық мылтықтан Әлем кубогы кезеңінің қоласы. Одан жоғары тек қытайлық Хуан Юйтин мен америкалық Мэри Кэролин Такер тұрды.
• 2023 жылғы қыркүйек, Ханчжоу. Азия ойындары, Ислам Сатпаевпен аралас команда. Қола үшін матчта жұп Иранды 17:11 есебімен ұтты. Бұл Қазақстанның сол Азиададағы алтыншы медалі болды.
• 2023, Чханвон. Азия чемпионаты: 50 метрден үш қалыпта ату бойынша командалық күміс, жатып атудан командалық қола және аралас пневматикада қола.

Осы кезде оның халықаралық дәрежедегі спорт шебері атағы бар еді. Тағы бір маңызды жайт бар: Ле — әмбебап мерген. Ол 10 метрлік пневматиканы да, 50 метрлік шағын калибрлі мылтықты да атады. Бұл — екі бөлек өнер.

Парижге жолдама: Джакарта-2024

Олимпиада лицензиясын Ле 2024 жылғы қаңтарда Джакартадағы Азия чемпионатында жеңіп алды. Финалда жетінші болды, квотаға осы жеткілікті еді. Сол жарыста 50 метрден жатып атуда қола алды. Онымен бірге жолдаманы тапаншашы Никита Чирюкин иеленді. Одан ертерек Ислам Сатпаев, Арина Алтухова және Константин Малиновский квота жеңіп алған болатын.

Париж-2024: Ойындардың алғашқы медалі

Аралас пневматика олимпиадалық бағдарламаны ашты. Ле мен Сатпаев — екеуі де Ойындарға алғаш қатысты. Олар іріктеуден үшінші болып өтіп, немістер Анна Янссен мен Максимилиан Ульбрихке қарсы шықты. Мұндай матчта есеп 16 ұпайға дейін жүреді. Қазақстандықтар 17:5 есебімен жеңді. Сатпаев жоғары ондықтарды қатарынан атты, немістер 10,5-тен әлсіз атты. Қазақстан қоласы бүкіл Олимпиаданың ең алғашқы медальдарының бірі болды.

Ле одан кейін де бәсеңдеген жоқ. Жеке пневматикада алтыншы орыннан финалға өтті, финалда да алтыншы болды — 164,5 ұпай. «Караванның» бағалауынша, медальдан ондықтан төмен екі сәтсіз оқ айырды. 50 метрден үш қалыпта ату жарысында оныншы болып, финалға шықпады. 20 жастағы жаңа есім үшін бұл — үш старт, бір тұғыр және бір финал.

Марапаттары

• «Құрмет» ордені — Олимпиададан кейінгі Президент жарлығы, 2024 жылғы тамызда жарияланды. Дәл осындай орденді Ислам Сатпаев та алды.
• Пошта маркасы — 2025 жылы Қазақстан олимпиадалық ату шебіндегі Ле мен Сатпаев бейнеленген марка шығарды.
• Оқ ату спортынан халықаралық дәрежедегі спорт шебері.

2025 жылғы маусым: үйдегі Азия чемпионаты және әлем қоласы

Олимпиададан кейін Ле 50 метрге ауысты. 2025 жылғы тамызда Азия чемпионатын Шымкент қабылдады. Ле Елизавета Безрукова және Арина Малиновскаямен бірге жатып атудан командалық қола алды. Қарашада Каирдегі әлем чемпионатында дәл осы үштік үш қалыпта ату бойынша командалық қола жеңіп алды. Нәтиже — 1758 ұпай, Қытай мен Швейцариядан кейін. Жеке іріктеуде Ле 586 ұпай жинап, 18-орын алды. Бұл — оның ересектер әлем чемпионатындағы алғашқы медалі.

Жеке өмірі

Александра тұрмысқа шыққан. 2024 жылғы шілдеде Kazinform «Татьяна Копейко және Александра Ле жұбайымен» деген отбасылық суретті жариялады. Күйеуінің атын қазақстандық БАҚ-тан таппадық. Википедия сілтейтін вьетнамдық дереккөздер оны мерген Матвей Тимофеев деп атайды. Бұған ресми растау жоқ.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2026 жылы құрама ішіндегі бәсеке күшейді. Ақпанда Нью-Делиде өткен Азия чемпионатында әйелдер мылтығындағы медальдарды Софья Шульженко, Безрукова және Малиновская алды. Жүлдегерлер хаттамасында Ле жоқ. Айти — Нагоядағы Азия ойындарында ол пневматикада сайысты:

• 20 қыркүйек. Пневматикалық мылтықтан командалық турнир: Ле, Безрукова және Шульженко — алтыншы.
• 22 қыркүйек. Сатпаевпен аралас команда: 629,1 ұпай, іріктеуде алтыншы орын. Финалға төрт жұп өтті. Олимпиада жүлдегерлері медаль матчынсыз қалды.

Үш қалыпта ату бойынша Азиаданың командалық қоласын Қазақстанға Шульженко, Малиновская және Безрукова әкелді. Сатпаев 50 метрде жеке қола алды. Ле 22 жаста. Келесі үлкен бағдар анық — Лос-Анджелес-2028-ге іріктеу циклі. Олимпиада медалі оның қолында бар. Енді міндет — елдің бірінші мылтығы орнын қайтару.

Дереккөздер: Wikipedia — өмірбаяны мен нәтижелері, Olympedia — профилі және Париж-2024 нәтижелері, Kazinform — анасымен сұхбат, NUR.KZ — алғашқы жүлдегерлер туралы, NUR.KZ — жүлдегерлердің аналары, Satbayev University — олимпиада жүлдегерін қарсы алу, Satbayev University — Азиада қоласы, Караван — Ольга Довгун туралы, Velotrek — Тэгудегі АЧ қоласы, Wikipedia — ISSF Әлем кубогы 2023, Kazinform — Азиада-2023 қоласы, Казахстанская правда — олимпиадалық лицензиялар, RFE/RL — Париждегі алғашқы медаль, all4shooters — қола үшін матч, BES.media — жеке финалға шығуы, Караван — Париждегі жеке финал, Kazinform — олимпиадашыларға мемлекеттік марапаттар, Wikipedia — 2025 әлем чемпионаты, Wikipedia — 2026 Азия чемпионаты, Wikipedia — Азиада-2026 оқ ату, Zakon.kz — Азиада-2026 алтыншы күні