Oracle

Oracle — 1977 жылдан бері дерекқор мен корпоративтік бағдарлама жасап келе жатқан америкалық компания, қазір ЖИ үшін бұлт қуатын салып жатыр. Негізін қалаған Ларри Эллисон әлі де директорлар кеңесінің төрағасы әрі техникалық директор. 2026 жылдың күзінде Oracle ЖИ ақшасы туралы әңгіменің ортасында тұр: келісімшарттағы тапсырыс көлемі $664 млрд-қа жетті, ал 2 қарашада компания тағы $10 млрд-тық акция сатуға құжат тапсырды.

ЦРУ тапсырысы (1977–1986)

1977 жылғы 16 маусымда Санта-Кларада Ларри Эллисон, Боб Майнер және Эд Оутс Software Development Laboratories компаниясын ашты. Алғашқы клиент ЦРУ болды, ал сол жобаның Oracle деген кодтық аты кейін компанияның атына айналды. 1979 жылы ол Relational Software, 1983 жылы Oracle Systems деп аталды, 1995 жылы қазіргі Oracle Corporation атын алды.

1986 жылғы 12 наурызда компания биржаға шықты. 1989 жылы штаб-пәтері Редвуд-Шорсқа көшіп, онда отыз жылдай тұрды.

Сатып алулар: PeopleSoft, Sun, Cerner (2005–2022)

Дерекқордың айналасын Oracle бірте-бірте корпоративтік қосымшалар мен жабдықпен толтырды, бұл көбіне мәмілелер арқылы жүрді. 2005 жылы PeopleSoft-ты $10,3 млрд-қа алды, 2010 жылғы қаңтарда Sun Microsystems-ті $7,4 млрд-қа сатып алуды аяқтап, серверлер мен Java-ға ие болды. Ең қымбаты медициналық бағдарлама жасаушы Cerner болды: $28,3 млрд-тық мәміле 2021 жылғы 20 желтоқсанда жарияланып, 2022 жылғы 8 маусымда жабылды.

2014 жылы Эллисон CEO қызметінен кетті, бірақ төраға әрі техникалық директор болып қалды. Компанияны Сафра Кац пен Марк Хёрд басқарды, 2019 жылдан Кац жалғыз басқарды.

Мәселелер мен даулы эпизодтар: Google-мен сот

2010 жылғы 13 тамызда Oracle Google-ды сотқа берді: Android Java кодын заңсыз пайдаланады деп санады. Іс он жылдан астам созылды, талап сомасы шамамен $9 млрд-қа жетті. 2021 жылғы 5 сәуірде АҚШ Жоғарғы соты 6-ға қарсы 2 дауыспен Google жағына шығып, мұндай пайдалануды адал деп таныды.

Көшу және ЖИ-ге бәс (2020–2025)

2020 жылғы желтоқсанда Oracle штаб-пәтерін Остинге көшіретінін жариялады. 2024 жылғы 23 сәуірде Эллисон Нэшвилл «ақыр соңында біздің әлемдік штаб-пәтерімізге айналады» деді. Көшу әлі аяқталған жоқ: SEC құжаттарында мекенжай бұрынғыдай Остинде, ал $4,5 млрд-тық Нэшвилл кампусының құрылысы The Tennessean дерегінше 2026 жылғы 10 қарашада басталуы тиіс.

2025 жылғы 21 қаңтарда Oracle OpenAI, SoftBank және MGX-пен бірге Stargate жобасын бастады: басында $100 млрд, 2029 жылға қарай мақсат $500 млрд. Сол жылдың қыркүйегінде OpenAI-мен бес жылға $300 млрд және 4,5 ГВт қуатқа келісімшарт жасалды. Moody’s сол кезде бір клиентке тәуелді болу қаупін атап өтті.

2025 жылғы 22 қыркүйекте Кац атқарушы вице-төраға болды, ал CEO болып бірден екеу тағайындалды: Клэй Магуйрк пен Майк Сисилия. 2026 жылғы қаңтарда TikTok-тың америкалық бірлескен кәсіпорны құрылды: Oracle үлесі 15%, деректер қауіпсіздігіне ол жауап береді.

Ақша

Oracle-дың қаржы жылы 31 мамырда бітеді. 2026 қаржы жылындағы түсім $67,4 млрд, таза пайда $17,1 млрд болды. Бұлт $34 млрд әкеліп, алғаш рет $24,5 млрд-тық бағдарламалық бөліктен озды. Өсімнің бағасы — $55,7 млрд күрделі шығын және минус $23,7 млрд еркін ақша ағыны.

Штат бір жылда 13%-ға қысқарып, 141 000 адам болды, шығарма жәрдемақысы мен нысандарды жабу шығыны $374 млн-нан $1,84 млрд-қа өсті (Reuters, 10-K есебі бойынша). 2026 жылғы 3 қарашадағы капитализация Forbes дерегінше $382,6 млрд.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қараша)

• 2027 қаржы жылының бірінші тоқсанында (31 тамызға дейін) түсім 30%-ға өсіп, $19,3 млрд болды, таза пайда $4,76 млрд, еркін ақша ағыны минус $5 млрд.
• Келісімшарттағы тапсырыс портфелі $664 млрд, бірақ оның 13%-ы ғана алдағы 12 айда түсімге айналады.
• 31 тамыздағы облигация мен несие бойынша борыш $125,3 млрд. 2 қарашадағы проспектіде шоғырландырылған борыш «шамамен $236,1 млрд» деп көрсетілген, компания бұл екі сан арасындағы айырмашылықты түсіндірмейді. Тағы $288 млрд — балансқа әлі кірмеген болашақ жалдау міндеттемесі.
• 28 қазанда инвестор күнінде компания 2030 қаржы жылында $225 млрд-тан астам, 2027 жылы кемінде $90 млрд түсім, 2028 жылдың екінші жартысында оң ақша ағынын уәде етті.

Oracle және Қазақстан

2025 жылғы 7 қарашада Вашингтонда Oracle мен Қазақстанның Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі меморандумға қол қойды. Онда пилоттық ЖИ инфрақұрылымын бағалау, бұлттық дата-орталықтарды кезең-кезеңмен салуды зерттеу және құзырет орталығы ашу мүмкіндігі қарастырылған. Инвестиция міндеттемесі аталмаған. 2017 жылы Қазақстан үкіметі Oracle ел нарығында 18 жылдан астам жұмыс істеп келе жатқанын көрсеткен.

Дереккөздер: Wikipedia — компания тарихы, Wikipedia — Oracle мен Google дауы, SEC — 2026 қаржы жылының 10-K есебі, SEC — бірінші тоқсанның 10-Q есебі, SEC — 2 қарашадағы проспект, Oracle — тоқсан нәтижелері, Oracle — инвестор күні, Reuters — штат қысқаруы, CNBC — Нэшвилл, The Tennessean — Нэшвилл кампусы, Axios — Жоғарғы сот шешімі, Gov.kz — меморандум, Primeminister.kz — 2017 жылғы кездесу, Forbes — капитализация.