«Милан»

«Милан» — 1899 жылы ағылшындар негізін қалаған футбол клубы. Ол жеті рет Чемпиондар кубогын алған, Италия клубтарының ешқайсысында мұнша жоқ. Он тоғыз скудетто, клуб ойыншыларының сегіз «Алтын добы», бір кездері клуб президентінің ақшасына салынған «Сан-Сиро». Тарихты қазір еске алуға себеп бар: 2026 жылғы 6 қазанда Милан соты стадионды «Милан» мен «Интерге» сатуға қарсы барлық талапты қабылдамады, жаңа аренаға жол ашылды.

Ағылшын Килпин және крикет (1899–1908)

Клуб 1899 жылғы 18 желтоқсанда Milan Foot-Ball and Cricket Club деген атпен құрылды. Оның негізін Италияда жұмыс істеген ағылшын Херберт Килпин қалады. Алғашқы төраға — оның отандасы Альфред Эдвардс, ол клубты 1909 жылға дейін басқарды.

Нәтиже тез келді: «Милан» 1901, 1906 және 1907 жылдары Италия чемпионы атанды. Ал 1908 жылы клуб екіге бөлінді. Дау командаға шетелдіктерді алуға бола ма, жоқ па деген сұрақтан шықты. Мүшелердің бір бөлігі кетіп, F.C. Internazionale клубын құрды. Осылай қалада екінші ірі клуб пайда болды, ал «Миланның» дербидегі қарсыласы табылды.

Өз стадионы және швед үштігі (1926–1963)

1926 жылы «Сан-Сиро» ашылды. Оны «Миланның» президенті Пьеро Пирелли салдырды. Стадион 1935 жылға дейін клубқа тиесілі болды, кейін қалаға өтті. 1947 жылдан бері мұнда «Интер» де ойнайды.

Келесі серпіліс шведтермен байланысты. Гуннар Грен, Гуннар Нордаль және Нильс Лидхольм — «Гре-Но-Ли» үштігі — 1951–1959 жылдары клубқа төрт скудетто әкелді. Нордаль әлі күнге дейін «Миланның» ең көп гол соққан ойыншысы: 221 гол. 1963 жылы, Андреа Риццоли төраға кезінде, клуб Чемпиондар кубогын алғаш рет жеңіп алды.

Рокко, жұлдыз және B сериясына түсу (1963–1986)

Жаттықтырушы Нерео Рокко «Миланмен» 1963 және 1969 жылдардағы Чемпиондар кубогын алды. 1969 жылы Джанни Ривера «Алтын доп» иеленді — клуб тарихындағы алғашқысы. 1979 жылы «Милан» оныншы чемпиондығын алды. Италияда мұны эмблема үстіндегі жұлдызбен белгілейді.

Бір жылдан кейін клуб келісілген матчтар туралы Totonero жанжалына ілікті де, алғаш рет B сериясына түсті. «Милан» бірден оралды, бірақ 1982 жылы қайта түсті. Элитаға біржола 1983 жылы ғана көтерілді.

Берлускони дәуірі (1986–2017)

1986 жылғы 20 ақпанда клубты Сильвио Берлускони сатып алды. Оның тұсында «Милан» жеті Чемпиондар кубогының бесеуін жеңіп алды. Арриго Саккидің «Өлмейтіндер» атанған командасы трофейді 1989 және 1990 жылдары көтерді. 1988 жылы клубтың голландтары — Марко ван Бастен, Рууд Гуллит және Франк Райкаард «Алтын доптың» бүкіл тұғырын иеленді.

Фабио Капелло 1992–1994 жылдары қатарынан үш чемпионат алды. 1994 жылғы Чемпиондар лигасының финалында «Милан» «Барселонаны» 4:0 есебімен талқандады. 2001–2009 жылдары жұмыс істеген Карло Анчелотти 2003 және 2007 жылдардағы Чемпиондар лигасын, 2007 жылғы клубтар арасындағы әлем чемпионатын қосты.

Сол жылдардағы «Миланда» Франко Барези мен Паоло Мальдини ойнады. Клуб олардың 6 және 3 нөмірлерін мәңгіге бекітіп қойды. Мальдини 1985–2009 жылдары «Милан» үшін 902 матч өткізді, бұл — клуб рекорды. «Алтын допты» әр жылдары ван Бастен (үш рет), Гуллит, Джордж Веа, Андрей Шевченко және Кака алды. Барлығы — «Милан» ойыншыларының сегіз марапаты.

Кальчополи (2006)

2006 жылы «Милан» Кальчополи төрешілер жанжалына ілінген клубтардың қатарында болды. 2006 жылғы 26 қазандағы апелляциядан кейін команда 2006/07 маусымын сегіз ұпай кемімен бастады. Алдымен оны Чемпиондар лигасынан шеттетті, кейін үшінші іріктеу кезеңіне жіберді. Вице-президент Адриано Галлианиді тоғыз айға дисквалификациялады. Сол маусым «Милан» үшін жетінші Чемпиондар кубогымен аяқталды: финал 2007 жылғы 23 мамырда өтті.

Одан кейін жеңістер сирей бастады. 18-скудетто 2010/11 маусымында келді, ал келесісін он жылдан астам күтуге тура келді.

Қытайлық иесі және Elliott қоры (2017–2022)

2017 жылғы 13 сәуірде Берлускони клубты кәсіпкер Ли Юнхунға сатуды аяқтады. Ол акциялардың 99,93%-ын шамамен €520 млн-ға сатып алып, €220 млн-дай қарызды мойнына алды. Ақшаның бір бөлігін Ли Elliott Management қорынан қарызға алған еді. 2018 жылғы шілдеде ол қарызын қайтара алмады, клубты Elliott бақылауына алды.

Жаңа иелердің тұсында «Милан» біртіндеп жоғары көтерілді. 2021/22 маусымында Стефано Пиолидің командасы 86 ұпаймен 19-скудеттоны алды — бұл клуб рекорды.

RedBird және Кардинале (2022–2026)

2022 жылғы 1 маусымда Elliott «Миланды» америкалық Джерри Кардиналенің RedBird Capital Partners қорына сату туралы келісті. Мәміле 2022 жылғы 31 тамызда жабылды, клуб €1,2 млрд-қа бағаланды. Миноритарлық үлесті бейсболдағы «Нью-Йорк Янкиз» клубының иесі Yankee Global Enterprises алды. Elliott шағын үлесін сақтап қалды.

RedBird жылдары спорт жағынан біркелкі болмады. 2024/25 маусымында «Милан» Италия Суперкубогын жеңіп алды, бірақ А сериясында тек сегізінші орында қалды. 2025/26 маусымында Массимилиано Аллегридің командасы 70 ұпаймен бесінші болды. Соңғы сегіз матчтың тек екеуін ұтып, Чемпиондар лигасына іліге алмады. Италия кубогынан 1/8 финалда шықты.

2026 жылғы мамырда RedBird бас директор Джорджо Фурланиді жұмыстан шығарып, маусымды «сөзсіз сәтсіздік» деп атады. Аллегри де, спорт директоры Игли Таре де, техникалық директор Жеффри Монкада да кетті.

«Сан-Сиро» және жаңа стадион

Қалалық кеңес стадионды сатуды 2025 жылғы 29 қыркүйекте мақұлдады. 2025 жылғы 5 қарашада «Милан» мен «Интер» мәмілеге қол қойды: «Сан-Сиро» мен оның айналасындағы аумақ оларға €197 млн-ға өтті. Клубтар 10 қарашаға дейін үлгерді — сол күннен кейін стадионның екінші ярусы ескерткіш ретінде қорғауға алынар еді. Бұл оқиғаның көлеңкелі жағы да бар: прокуратура сату кезіндегі ықтимал сөз байласу бойынша тергеу бастады.

Жаңа аренаның жобасын Foster + Partners және MANICA бюролары жасап жатыр. Ол шамамен 71 500 орынға есептелген, жоба €1,2–1,25 млрд-қа бағаланады. Ескі стадионның негізгі бөлігін 2031–2032 жылдары бұзу жоспарланған.

2026 жылғы 6 қазанда Ломбардияның өңірлік әкімшілік соты (TAR) қоғамдық бірлестіктер мен тұрғындардың мәмілеге қарсы бес талабын да қабылдамады. Клубтар стадионның визуализациясын қарашаға дейін көрсетуге, құрылысты 2027 жылдың жазында бастап, 2031 жылы бітіруге уәде етіп отыр. Қазіргі «Сан-Сиро» Еуро-2032 үшін УЕФА тексерісінен өтпеді. Сондықтан жаңа арена — Миланның турнир матчтарын қабылдаудағы жалғыз мүмкіндігі.

Трофейлер

• Италия чемпионаты — 19 атақ;
• Чемпиондар кубогы мен Чемпиондар лигасы — 7 (1963, 1969, 1989, 1990, 1994, 2003, 2007);
• Құрлықаралық кубок — 3 (1969, 1989, 1990) және клубтар арасындағы әлем чемпионаты — 1 (2007);
• УЕФА Суперкубогы — 5, Кубоктар кубогы — 2;
• Италия кубогы — 5, Италия Суперкубогы — 8.

Чемпиондар кубогының саны бойынша «Милан» тек «Реалдан» қалады. Италия кубогында есеп қарапайымдау: «Интердің» он жеңісіне қарсы бесеу.

Ақша

Клубтың өз есебі бойынша 2024/25 маусымында «Миланның» түсімі рекордтық €494,5 млн болды, маусым қатарынан үшінші рет пайдамен жабылды. Deloitte түсімді ойыншы сатудан түскен ақшасыз есептейді: 2026 жылғы қаңтарда жарияланған Football Money League рейтингінде «Миланда» €410,4 млн, әлемде 15-орын. «Интер» сол рейтингте 11-орында.

Forbes 2026 жылғы мамырда клубты $1,85 млрд-қа бағалады — әлемдегі ең қымбат футбол клубтарының арасында 14-орын. Бір жыл бұрын баға $1,5 млрд, 2024 жылы $1,43 млрд болған. Форманың титулдық демеушісі — Bitpanda криптоброкері, форманы PUMA тігеді.

«Милан» және Қазақстан

Қазақстанда «Миланның» ресми академиясы жоқ: клуб сайтындағы шетелдік академиялар тізімінде, мысалы, Кувейт пен Бахрейн бар. Бірақ клубтың бұл жерде ізі бар. 2013 жылғы 3 мамырда Қазақстанның жастар құрамасы «Миланның» жастар құрамын 2:1 есебімен ұтты, екі голды да Әлібек Аяғанов соқты. 2019 жылы Нұр-Сұлтанда AC Milan Junior Camp балалар лагері екінші маусымын өткізді: сабақты клубтың жастар жүйесінен келген жаттықтырушылар оның әдістемесімен жүргізді, демеушісі Eni болды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

«Милан» үлкен жаңаруды бастады. 2026 жылғы 16 маусымда бас жаттықтырушы болып Рубен Аморим тағайындалды, келісімшарты 2029 жылға дейін. 26 маусымда бас директор болып 2020–2025 жылдары ATP-ны басқарған Массимо Кальвелли келді. Клуб президенті — Паоло Скарони. Маусым басындағы деректер бойынша спорт және техникалық директор орындары бос тұрды.

2026/27 маусымында «Милан» Еуропа лигасында ойнайды. Алаңнан тыс басты жоба — «Интермен» бірге салынатын жаңа стадион. 6 қазандағы сот шешімінен кейін оның басты құқықтық тәуекелі жойылды.

Дереккөздер: Wikipedia — AC Milan, Wikipedia — клуб рекордтары мен статистикасы, Wikipedia — Кальчополи, Wikipedia — 2025/26 маусымы, Wikipedia — «Сан-Сиро», AC Milan — клуб басшылығы, AC Milan — 2024/25 қаржылық қорытындысы, ANSA — RedBird мәмілесі, AP — Кальвеллидің тағайындалуы, beIN Sports — Аморимнің тағайындалуы, ANSA — «Сан-Сироның» сатылуы, Football Italia — TAR шешімі, Deloitte — Football Money League 2026, Wikipedia — Forbes рейтингі, Kazinform — Қазақстан жастар құрамасымен матч, We Project — Нұр-Сұлтандағы Milan лагері