Intermarché

Intermarché — Францияның супермаркет желісі. Оның иесі бір корпорация емес, бірнеше мың тәуелсіз кәсіпкер. Әр дүкеннің өз қожайыны бар, ал ортақ құрылым — «Мушкетерлер» тобы (Groupement Les Mousquetaires) тауар сатып алады, логистика мен маркетингті жүргізеді. 2026 жылғы қазанда желі тоңазытқыштарға жасалған кибершабуылдың ортасында қалды. Хакерлер Франциядағы жүздеген супермаркетте мұздан тазартуды қашықтан қосты, ең көп зардапты Intermarché шекті.

Leclerc-пен жік (1969)

Intermarché тарихы жанжалдан басталады. Бретаньдық кәсіпкер Жан-Пьер Ле Рош Leclerc қозғалысына мүше еді, оның негізін қалаған Эдуар Леклеркті жақсы білетін, оң қолы саналатын. Леклерк тәуелсіз дүкен иелерін бір маңдайшаның астына біріктіру идеясын ұсынған. Ле Рош бұл ойды қолдады. Бірақ дүкендер қандай болуы керек, оларды қаншалықты жиі ашу керек деген сұрақта екеуінің пікірі алшақтады.

1969 жылғы 15 қыркүйекте Ле Рош Leclerc-тен кетті, қатысушылардың бір бөлігін өзімен ала кетті. Ағылшын Wikipedia 92 дүкен иесі деп жазады, француз Wikipedia қозғалыс мүшелерінің жартысынан көбі дейді. Жаңа желі «EX — Offices de distribution» деп аталды.

Бұл атау ұзаққа бармады. «Ex» таңбасын мұнай компаниясы Exxon (Esso) тіркеп қойған еді. Сондықтан 1973 жылы желі Intermarché деп өзгертілді. Осы атпен ол өсіп-өнді.

«Мушкетерлер» қалай құрылған

Ле Рош моделінің негізі — тәуелсіз меншік иелері, оларды «адеренттер» (adhérents) деп атайды. Қожайын өз дүкеніне өзі иелік етеді, оған өзі жауап береді. Топ оған тауар жеткізеді, ортақ қызметтерді береді: сатып алу, қойма, жарнама, меншікті маркалар.

Француз Wikipedia дерегінше, адеренттер 3 мыңға жуық. Олардың 1 200-ге жуығы бас компания Société Les Mousquetaires-ке иелік етеді. Топтың өз есебі бойынша, 2024 жылдың соңында тәуелсіз кәсіпкерлер саны 3 163 болған. Яғни Intermarché-нің жалғыз иесі де, ірі акционері де жоқ — бұл дүкен иелерінің кооперативі. Штаб-пәтері Париж маңындағы Бондуфль қаласында.

Жаңа маңдайшалар мен шетелге шығу (1979–2005)

1979 жылдан бастап «Мушкетерлер» тек азық-түлік дүкенін ашумен шектелмеді. Сол жылы Bricomarché пайда болды — үйге және жөндеуге арналған тауарлар дүкені. Кейін оған Roady автосервистері қосылды, олар бұрын Stationmarché деп аталған.

1991 жылы Intermarché Франциядан тыс жерге шықты. Бельгиядағы алғашқы дүкен Мускронда ашылды, сол жылы желі Португалияға да келді. Одан кейін:

• Польша — Intermarché 1997 жылдан, Bricomarché 2000 жылдан;
• Германия — 1997 жылдан SPAR-мен серіктестік, бизнес 2005–2006 жылдары сатылды;
• Балқан — алғашқы дүкен 1999 жылы Сараевода ашылды;
• Румыния — 2002 жылдан Interex маркасымен дүкендер.

Бәрі бірдей тамыр жайған жоқ. Босниядағы дүкендер 2014 жылғы желтоқсанда жергілікті Bingo желісіне сатылды, Сербиядан 2015 жылы кетті, румындық Interex 2010-жылдардың басында жабылды. Есесіне Португалия, Бельгия және Польша негізгі нарық болып қалды.

Төрт формат және жаңа логотип (2009)

2000-жылдардың соңына қарай бір маңдайшаның астында мүлдем әртүрлі дүкендер жүрді: үлкен гипермаркеттен ауылдағы шағын дүкенге дейін. 2009 жылы желі төрт форматқа бөлінді: Hyper, Super, Contact және Express. Топтың басқа желісі Écomarché дүкендері Intermarché маркасына көшірілді. Сол кезде, 2009 жылғы 23 сәуірде, қазіргі логотип пайда болды.

Француз Wikipedia дерегінше, 2025 жылғы 1 қаңтарда Францияда 128 Intermarché Hyper, 1 424 Super, 294 Contact және 220 Express жұмыс істеді. Желінің негізі — орта көлемді супермаркеттер.

Одақтар мен сатып алулар (2014–2026)

Француз бөлшек саудасында күш сатып алуда: көлем неғұрлым үлкен болса, жеткізушімен соғұрлым қатаң саудаласуға болады. 2014 жылғы қазанда Intermarché Casino тобымен сатып алу одағын жариялады. Екеуінің бірге нарықтағы үлесі 25,8% болды.

Кейін «Мушкетерлер» сатып алу арқылы кеңейе бастады. 2018 жылы топ жөндеу тауарлары желісі Bricorama-ны сатып алды, автошыны ауыстыратын Rapid Pare-Brise сервисін өзіне қосты. 2022 жылы Бельгияда Mestdagh тобын сатып алды, сөйтіп бельгиялық желі 77 дүкеннен 166 дүкенге дейін өсті.

Ең ірі мәміле — Casino дүкендерін сатып алу. Bloomberg жазғандай, 2023 жылғы желтоқсанда Casino 313 гипер- және супермаркетті Intermarché мен Auchan-ға €1,35 млрд-қа сатуға келісті. «Мушкетерлердің» өз есебі бойынша, топқа ақыры Casino-ның 273 дүкені кірді: 211-і Intermarché, 62-сі Netto болды.

2024 жылғы қыркүйекте Intermarché, Auchan және Casino он жылға Aura Retail сатып алу альянсын жариялады. Одақ монополияға қарсы органдардың тексеруіне жіберілді. Кейін топ Францияда бельгиялық Colruyt-тың 81 дүкенін алды: Wikipedia бұл мәмілені 2025 жылға жатқызады, Lexpress Franchise — 2026 жылғы наурызға.

Ақша

Тексерілген соңғы сандар 2024 жылға қатысты. Олар «Мушкетерлердің» 2025 жылғы 12 наурыздағы есебінен алынды:

• топтың айналымы — жанармайсыз €42,5 млрд (бір жылда +6,4%), жанармаймен — €55,6 млрд;
• Франциядағы Intermarché мен Netto — жанармайсыз €32,7 млрд, жанармаймен €44,5 млрд;
• шетелдегі Intermarché — Португалияда €1,9 млрд, Бельгияда €1,9 млрд, Польшада €1,2 млрд.

2024 жылдың соңында топта 4 361 дүкен болды: 3 435-і Францияда, 926-сы шетелде. Оның 2 679-ы — Intermarché. Қызметкерлері 160 мыңнан асады. Топ Intermarché мен Netto-ның француз нарығындағы үлесін 2024 жылдың соңында 17% деп бағалады.

2025 жыл бойынша топ €48,7 млрд айналым (+4,2%) туралы, ал Франциядағы Intermarché мен Netto €34,4 млрд туралы есеп берді. Салалық басылымдар бұл санға жанармай кіре ме, жоқ па, әртүрлі жазады. Сондықтан бұл сандарды 2024 жылмен тікелей салыстыруға болмайды.

Мәселелер мен даулы оқиғалар

Шектен тыс жеңілдіктер мен жеткізушілермен қатаң келіссөздер желіні сотқа да, айыппұлға да талай рет әкелді.

• Жарты бағадағы Nutella (2018). Пастаға 70% жеңілдік берген акция дүкендерде қарбалас пен төбелеске ұласты. Өзіндік құнынан төмен сатқаны үшін желі €375 мың айыппұл төледі.
• Шұжық картелі (2020). 2020 жылғы шілдеде топ ветчина мен шұжық бағасы жөнінде сөз байласқаны үшін €31,7 млн айыппұл арқалады.
• Жеткізушілерге қысым (2021–2023). Экономика министрлігі жеткізушілермен қарым-қатынаста заңды бұзғаны үшін €150 млн айыппұл талап етті. Сот оны €19,2 млн-ға дейін азайтты, ал 2023 жылы апелляция €4 млн-ды қалдырды.
• Unilever талабы (2024). 2024 жылғы қаңтарда Unilever Intermarché-ні сотқа берді. Компания желінің жарнамасы Knorr мен Carte d’Or маркаларына нұқсан келтіреді деп санады.

Тоңазытқыштарға кибершабуыл (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 11 қазаннан 12 қазанға қараған түні хакерлер Франциядағы супермаркеттерде даниялық Danfoss тоңазытқыш жабдығын басқаратын жүйелерге кірді. Олар витриналар мен мұздатқыштарда 50 °C-та тоқтаусыз мұздан тазартуды қосты. Дүкендер жаңа өнімді лақтыруға мәжбүр болды.

Ауқымы туралы деректер әртүрлі. TNW Bloomberg-ке сілтеме жасап, «Мушкетерлердің» шамамен 150 Intermarché дүкені және 50 °C-тағы алты сағат туралы сөзін келтіреді. Cybernews BFMTV-ге сілтеме жасап, 300-ге жуық Intermarché мен Netto дүкені туралы жазады. Топ BFMTV-ге жабдықтың бір бөлігі істен шыққанын, өнімдер сақтық үшін сөреден алынғанын растады. Coopérative U сияқты басқа желілер де зардап шекті. Париж прокуратурасы тергеу бастады, шабуылға ешкім жауапкершілік алған жоқ.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

«Мушкетерлер» тобын президент Тьерри Котийяр басқарады. Топтың құрамында жеті маңдайша бар: Intermarché, Netto, Bricomarché, Brico Cash, Bricorama, Roady және Rapid Pare-Brise.

AC Franchise дерегінше, 2025 жылдың соңына қарай Intermarché мен Netto-ның француз нарығындағы үлесі 17,5%-ға жетті. 2028 жылға қарай топ 20%-ға шыққысы келеді. Меншікті маркалар Intermarché сатылымының 35,2%-ын құрайды. Жоспарда Auchan Retail-мен стратегиялық серіктестік бар, ол тағы 600-ге жуық дүкен қосуы мүмкін. Мәміленің егжей-тегжейі әлі жария етілмеді.

Желінің алдағы міндеті қарапайымырақ: қазандағы шабуылдан кейін тоңазытқыш жабдығын қалпына келтіріп, сөрелерге жаңа өнімді қайтару керек.

Intermarché Қазақстанда жұмыс істемейді, мұнда желінің дүкені де, өкілдігі де жоқ.

Дереккөздер: Wikipedia (EN) — Intermarché тарихы мен форматтары, Wikipedia (FR) — құрылуы, дүкендер, айыппұлдар мен даулар, Wikipedia (EN) — Les Mousquetaires тобы, Wikipedia (FR) — топтың маңдайшалары мен шетелдегі нарықтары, Groupement Les Mousquetaires — 2024 жылғы нәтижелер, Bloomberg — Casino дүкендерінің сатылуы, Retail Insight Network — Aura Retail альянсы, AC Franchise — 2025 жылдың қорытындысы, Lexpress Franchise — 2025 жылғы айналым, TNW — Intermarché тоңазытқыштарына шабуыл, Cybernews — шабуылдың ауқымы мен тергеу