Farfetch

Farfetch — бутиктердің, маркалар мен әмбебап дүкендердің тауарларын бір алаңға жинап, шамамен 190 елге жеткізетін люкс сән онлайн-алаңы. Компанияны португалдық Жозе Невеш құрды, ал 2024 жылдың басынан ол Coupang-қа тиесілі. Қазақстанда Farfetch 2026 жылғы қазанда жаңалыққа айналды: МКК орындалмаған салық хабарламасы үшін алаңға кіруді шектеді.

Желідегі бутиктер (2007–2017)

Жозе Невеш Портуда өсіп, сол қаланың университетінде экономика оқыды. Farfetch-ті ол 2007 жылғы маусымда құрды: Wikipedia-ның компания туралы мақаласында осылай жазылған, ал оның өз өмірбаянында 2008 жыл тұр. Бес адамдық команда Лондонда жұмыс істеді. Идея қарапайым: шағын офлайн-бутиктерді технология арқылы бүкіл әлемдегі сатып алушыларға қосу.

Мұндай алаңның өз қоры дерлік жоқ, сондықтан The Industry оның моделін «қоймасы жеңіл» деп атады. 2015 жылы Farfetch Лондондағы Browns дүкенін сатып алып, оны «болашақ дүкені» концепциясын сынайтын алаңға айналдырды. 2017 жылғы маусымда JD.com компанияға $397 млн салды, ал Farfetch Condé Nast-тан Style.com мекенжайын алды.

Биржа және сатып алулар (2018–2022)

2018 жылғы қыркүйекте Farfetch Нью-Йорк биржасына шығып, $885 млн тартты, бағасы $6,3 млрд болды. Осыдан кейін Невештің пакеті шамамен $1,4 млрд тұрды.

Содан кейін компания сатып алуға кірісті:

• 2018 жылғы желтоқсан — Stadium Goods кроссовка дүкені, $250 млн;
• 2019 жылғы тамыз — Off-White пен Palm Angels иесі New Guards Group, $675 млн. Содан кейін акциялар 40%-дан астам түсті, ал инвесторлардың бір бөлігі алаң өз моделінен кетіп бара жатыр деп санады;
• 2022 жылғы қаңтар — Violet Grey косметика ретейлері, $55,7 млн (2023 жылғы қазанда сатылды);
• 2022 жылғы тамыз — Richemont-тан YNAP-тың 47,5%-ын сатып алу келісімі.

2020 жылғы қарашада Alibaba мен Richemont Farfetch-тің қытайлық жобаларына $600 млн салып, 25% алды, ал Richemont Farfetch-тің $300 млн-дық айырбасталатын облигацияларын ұстады. Шыңында, 2021 жылы, The Fashion Law компанияны $26 млрд-қа бағалады, The Industry $23 млрд дейді.

Құлдырау (2023)

2023 жылдың күзінде жағдай нашарлады. CreditRiskMonitor банкроттық қаупін көрсетті, 28 қарашада Farfetch тоқсандық нәтижелерін жариялаудан бас тартты, ал Moody’s рейтингті қоқыс аймағында одан әрі төмендетті. Желтоқсанның ортасына қарай компания $221 млн тұрды. YNAP мәмілесі бұзылды.

Coupang құтқаруы (2023–2024)

2023 жылғы 18 желтоқсанда Coupang Greenoaks-пен бірге Farfetch-ке $500 млн бөлуге келісті. Бағасы қымбат болды: бұрынғы акционерлер, соның ішінде Richemont, Alibaba және Невештің өзі қолдарында ештеңе қалмады, акциялар биржадан кетті. Мәміле 2024 жылғы 31 қаңтарда жабылды. Компания шамамен $400 млн қарыз болған кредиторлар жою туралы өтініш беріп, Невешті Coupang-пен алдын ала келісті деп айыптады.

2024 жылғы 15 ақпанда Невеш CEO қызметінен кетті, компанияда қысқартулар басталды. Кейін оған және кеңестің басқа мүшелеріне АҚШ пен Ұлыбританияда алаяқтық пен нашар басқару үшін талап қойылды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қараша)

Farfetch штаб-пәтері Лондондағы Coupang-тың еншілес компаниясы болып қала береді. Қаралған дереккөздерде жеке қаржылық көрсеткіштері ашылмаған. 2025 жылғы қазанда топ-менеджер Эгглстон сатып алудан кейін басты назар қаржыны тұрақтандыруға бөлінгенін айтты. Browns пен New Guards сатылымы 2024 жылғы қаңтарда жалғасып жатқаны хабарланған; бұл дереккөздерде аяқталған мәміле туралы дерек жоқ.

Farfetch Қазақстанда

2026 жылғы 19 қазанда МКК алаңның британдық операторы камералдық бақылау нәтижесінде берілген хабарламаны орындамағанын, сондықтан Қазақстанда сайтқа кіру шектелгенін хабарлады. Заң бюджетпен есеп айыспаған шетелдік алаңдарға мұндай шараны рұқсат етеді; хабарламаны орындауға 30 жұмыс күні беріледі. Ведомство оператордың атын атамайды.

30 қазанда МКК нақтылады: бұзушылық жойылса, шектеу алынады. BES.media дерегінше, ведомство Farfetch-пен келіссөз жүргізіп жатыр, ал алаң ҚҚС төлеушісі ретінде есепке тұру туралы өтініш берді.

Дереккөздер: Wikipedia — Farfetch, Wikipedia — Жозе Невеш, TheIndustry.fashion — Coupang мәмілесі, The Fashion Law — $500 млн және YNAP мәмілесінің бұзылуы, TheIndustry.fashion — Невештің кетуі, BES.media — Қазақстандағы шектеу, BES.media — бұғаттан шығару шарты, NewTimes.kz — МКК мәлімдемесі