Citrix

Citrix — қашықтан қолжеткізуге арналған бағдарламаларды жасайтын америкалық компания: виртуалды жұмыс үстелдері мен қосымшалар, сондай-ақ компаниялар мен мемлекеттік органдардың қызметкерлері ішкі жүйелерге қосылатын NetScaler желілік шлюздері. 2022 жылдан бері Citrix жеке Cloud Software Group-қа тиесілі. Қазір ол туралы айтуға себеп бар: 2026 жылғы қазанның басында Citrix хакерлер шабуылда пайдаланып үлгерген NetScaler осалдығын жапты.

Техастағы «Цитрус» (1989–1997)

Компанияның негізін 1989 жылы Техас штатының Ричардсон қаласында IBM-нің бұрынғы әзірлеушісі Эд Якобуччи қалады. Ол өзімен бірге IBM-нің бес инженерін ертіп, $3 млн бастапқы қаржы тартты. Алдымен фирма Citrus деп аталды, бірақ тауар белгісіне қатысты талаптан кейін атауы Citrix болып өзгерді — бұл Citrus пен UNIX сөздерінің қосындысы.

Идея мынада еді: қосымшалар серверде жұмыс істейді, ал пайдаланушы оларды қарапайым терминалда немесе ескі компьютерде көреді. 1995 жылы Citrix Windows-қа арналған алғашқы жұқа клиент — WinFrame-ді шығарды. 1994 жылға қарай түсім $10 млн-ға жетті, ал 1995–1999 жылдары жыл сайын екі есеге өсті.

1995 жылғы желтоқсанда Citrix Nasdaq биржасына CTXS тикерімен шықты. Сауданың алғашқы күнінде акциялар $15-ден $30-ға дейін, яғни екі есе қымбаттады. 1997 жылы штаб-пәтер Флоридадағы Форт-Лодердейлге көшті.

Microsoft-пен келісім және сатып алулар (1998–2017)

1998 жылы Citrix MetaFrame 1.0-ді шығарып, Windows Terminal Server Edition технологиясы бойынша Microsoft-пен келісті. Кейін компания сатып алу арқылы өсті:

• 2003 жыл — $225 млн-ға ExpertCity, онымен бірге GoToMyPC және GoToAssist сервистері келді;
• 2005 жыл — желілік шлюздер мен қосымшаларды жеткізу жүйелерін жасайтын NetScaler;
• 2007 жыл — $500 млн-ға серверлер мен жұмыс үстелдерін виртуалдандыру технологиясын әзірлейтін XenSource.

2016–2017 жылдары GoTo желісі бөлініп, $1,8 млрд-тық мәміле арқылы LogMeIn-мен біріктірілді.

Биржадан кету (2022–2023)

Соңғы жария жыл — 2021 жылы Citrix түсімі $3,22 млрд болды, компанияда шамамен 9700 адам жұмыс істеді. 2022 жылғы 29 қыркүйекте оны Vista Equity Partners пен Elliott-қа байланысты Evergreen Coast Capital қорларының құрылымдары сатып алды. Мәміле қарызды қоса алғанда $16,5 млрд-қа бағаланды, акционерлер әр акция үшін $104 алды, ал Citrix қағаздары Nasdaq-тан шықты.

Жаңа иелер Citrix-ті өздерінің тағы бір компаниясы TIBCO Software-пен біріктіріп, Cloud Software Group құрды. Оны Том Краузе басқарды. 2023 жылы NetScaler топ ішіндегі жеке бөлімшеге айналды.

Мәселелер мен даулы эпизодтар

NetScaler шлюздері корпоративтік желілердің кіреберісінде тұрады, сондықтан олардың осалдықтары шабуылдың нысанасына айналады. Екі эпизод тіпті жеке атау алды.

Citrix Bleed (CVE-2023-4966). Осы осалдық арқылы 2023 жылғы 16–19 қазанда хакерлер Comcast-қа тиесілі америкалық Xfinity провайдерінің жүйелеріне кірді. AP Мэн штатының бас прокурорына берілген құжаттарға сілтеме жасап хабарлағандай, 35,9 млн-ға жуық адам зардап шекті: логиндер, құпиясөз хештері, ал кейбір клиенттердің туған күні, байланыс деректері және әлеуметтік сақтандыру нөмірінің соңғы цифрлары жылыстады.

CitrixBleed 2 (CVE-2025-5777). 2025 жылғы 17 маусымда Citrix 10 балдың 9,3-іне бағаланған осалдыққа түзету шығарды. 26 маусымда NetScaler басшысы Анил Шетти оны пайдалану белгілері жоқ деп мәлімдеді. Шілденің басында желіде жұмыс істейтін эксплойттар пайда болды, 10 шілдеде CISA агенттігі осалдықты белсенді пайдаланылатындар каталогына енгізді, ал келесі күні Citrix шабуылдарды мойындады. The Register бұл оқиғаны өнімінің шабуылға ұшырағанымен компанияның өзі ең соңынан келіскен жағдай ретінде сипаттады.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы қазанның басында Citrix NetScaler ADC мен NetScaler Gateway-дегі нөлдік күннің жаңа осалдығы CVE-2026-88779-ға түзету шығарды. Ол 10 балдың 8,7-іне бағаланды және SAML хаттамасы арқылы кіру қосылған құрылғыларға қатысты. Ресми түрде Citrix қызмет көрсетуден бас тартуға әкелген шабуылдар туралы айтады, бірақ зерттеушілер Кевин Бомонт пен watchTowr Labs шлюздерде бөгде код орындалғанының белгілерін тапты.

Түзетулер 14.1-73.41 және 13.1-64.28 нұсқаларына кірді. CISA осалдықты белсенді пайдаланылатындар каталогына енгізіп, АҚШ федералды мекемелеріне оны 7 қазанға дейін жабуды міндеттеді.

Дереккөздер: Wikipedia — Citrix Systems, Business Wire — Citrix-ті сатып алу мәмілесінің аяқталуы, AP / WHYY — Citrix Bleed арқылы Xfinity деректерінің жылыстауы, The Register — CitrixBleed 2 және Citrix ұстанымы, BleepingComputer — 2026 жылғы қазандағы NetScaler осалдығы