BTS

BTS — Оңтүстік Корея тарихындағы ең көп сатылған топ және корей поп-музыкасын фанаттарға арналған экзотикадан әлемдік мейнстримге айналдырған алғашқы K-pop ұжымы: Billboard Hot 100 шыңына шыққан жеті сингл, Уэмблиден Лас-Вегасқа дейінгі стадиондар және Корея Банкінің бағалауынша, ел экономикасына жылына шамамен $5 млрд. 2026 жылдың жазында әскерден енді ғана оралып, «Arirang» альбомы мен мансабындағы ең ауқымды турын бастаған олар индустрияда сирек кездесетін қадамға барды: жаңа «азиялық» санатқа наразылық ретінде «Грэммиге» өтінім бермеді. Күзде олардың үлгісімен Stray Kids те жүрді. Әрең күн көріп отырған шағын агенттіктің жеті жігіті Recording Academy-мен дауласа алатын деңгейге қалай жеткенін және қазір лейбл мен оның негізін қалаушының төңірегінде не болып жатқанын талдаймыз.

Шығу тегі: ақшасыз агенттіктің хип-хоп тобы (2010–2013)

Бастау нүктесі — 2010 жыл. Шағын Big Hit Entertainment агенттігінің басшысы, продюсер Пан Си Хёк андеграунд рэпері Ким Нам Джунның — болашақ RM-нің — төңірегінде хип-хоп тобын құруды ойлады. Big Hit 2005 жылғы 1 ақпанда құрылған еді, ал 2010 жылдардың басында компанияның жағдайы қиын болды: физикалық альбомдардың сатылымы құлдырап, цифрлық табыс оның орнын әлі толтыра алмады. Жаңа топқа тігілген бәс аман қалуға тігілген бәс еді.

Корейше атауы «Пантхан сонёндан» (방탄소년단) — «Оқ өтпейтін бойскауттар». Джей-Хоуптың түсіндіруінше, мәні — жасөспірімдерге оқтай жауған стереотиптерді, сынды және үмітті «оқтай қайтару». 2017 жылғы шілдеде қысқартуға екінші мағына қосылды — Beyond the Scene.

Дебют 2013 жылғы 13 маусымда M Countdown музыкалық шоуында өтті. Оның алдында, 12 маусымда, «No More Dream» басты әні бар «2 Cool 4 Skool» сингл-альбомы шықты — бұл ән жасөспірімдердің ата-ана үмітінің алдындағы мазасыздығы туралы. Алғашқы тректер Кореяның қатаң білім беру жүйесін ашық сынады.

Алғашқы жеңістер: жаңадан келгендерден миллион данаға дейін (2013–2017)

2013 жылы BTS Кореяда «Жыл жаңалығы» марапаттарын жинады. A.R.M.Y фан-клубы 2014 жылдың басында, Сеулдегі алғашқы фан-кездесуден кейін пайда болды — атауын қатысушылардың өздері таңдады. 2014 жылғы шілдеде топ АҚШ-та алғаш рет өнер көрсетті.

Бетбұрыс 2015 жылы «The Most Beautiful Moment in Life» сериясынан басталды — экономикада аман қалу үшін қарым-қатынас пен тұрақтылықты құрбан ететін ұрпақ туралы «жастық трилогиясы». «I Need U» әні корей чартының алғашқы бестігіне кірді. «Wings» альбомы (2016 жылғы қазан) Оңтүстік Кореяда миллион данамен сатылған тобының алғашқы альбомы болды.

2017 жылғы мамырда BTS Billboard Music Awards-та Top Social Artist сыйлығын алды — K-pop тарихындағы алғашқы Billboard марапаты. Жүлде әлеуметтік желілердегі белсенділік үшін берілді: радио топты әрең қоятын, ал фанаттар әлдеқашан жеке медиакүш ретінде жұмыс істеп жүрген.

Әлемдік серпіліс: Billboard, БҰҰ және стадиондар (2018–2021)

2018 жылғы мамырда «Love Yourself: Tear» альбомы Billboard 200 шыңына шықты — американдық альбом чартын бастаған алғашқы K-pop альбомы. Одан кейін бірінші орынға «Love Yourself: Answer» (2018 жылғы тамыз), «Map of the Soul: Persona» (2019 жылғы сәуір) және «Map of the Soul: 7» (2020 жылғы ақпан) көтерілді. Екі жылға жетпей төрт №1 альбом — The Beatles заманынан бері бірде-бір топ мұндай жылдамдыққа жеткен жоқ.

2018 жылғы қыркүйекте BTS Нью-Йорктегі БҰҰ Бас Ассамблеясында сөз сөйледі — топ барлығы БҰҰ-ның үш сессиясында өнер көрсетіп, зорлық-зомбылыққа қарсы науқанда ЮНИСЕФ-пен бірге жұмыс істеді. Сол жылы президент Мун Чжэ Ин оларға «Мәдениет саласындағы еңбегі үшін» орденін тапсырды — қатысушылар оның ең жас иегерлері атанды. 2019 жылғы «Love Yourself: Speak Yourself» туры стадиондарды, соның ішінде Уэмбли мен Роуз Боулды аралады — BTS оларды толық сатқан алғашқы ағылшын тілді емес және азиялық әртістер болды. 2019 жылы топ турлардан түскен кассалық табыс бойынша әлемде үшінші орын алды.

2020 жылғы пандемия BTS үшін шарықтау шегімен тұспа-тұс келді. 2020 жылғы 21 тамызда ағылшын тіліндегі «Dynamite» Hot 100-де бірінші орыннан басталды: BTS американдық №1 синглы бар толықтай Оңтүстік Кореядан шыққан алғашқы әртістер болды. Әрі қарай тізбек жалғасты: «Savage Love» ремиксі, «Life Goes On» (Hot 100 шыңына шыққан негізінен корей тіліндегі алғашқы ән), «Butter», «Permission to Dance» және Coldplay-мен бірге «My Universe». 2021 жылғы қазанға қарай алты №1 сингл — 1964–1966 жылдардағы The Beatles-тен бері алты чарт көшбасшысының ең жылдам жиналуы.

2020 жылғы 15 қазанда Big Hit KOSPI биржасына шықты, ал 2021 жылғы 31 наурызда HYBE болып қайта аталды. BTS жұмыс істейтін музыкалық бөлімше жеке BigHit Music лейблі болып бөлініп шықты.

Модель қалай жұмыс істейді

BTS-ті жиі «K-pop-қа ұқсамайтын K-pop тобы» деп атайды. Табысты бөлшектесек:

• Өз өнімін өзі продюсерлеу. Қатысушылар материалдың едәуір бөлігін өздері жазып, өздері продюсерлейді. Тек Шуганың өзінде 160-тан астам тіркелген авторлық және продюсерлік жұмыс бар.
• Тек хит емес, тақырып. Мектеп, қоғам қысымы, психикалық денсаулық, өзін-өзі жақсы көру, жоғалту — BTS мәтіндері тыңдарманмен айдол-поптың көбіне айтпай қалатын нәрселері туралы сөйлеседі.
• Инфрақұрылым ретіндегі фандом. ARMY — жай тыңдармандар емес, бөлінген медиамашина: стриминг, дауыс беру, аударма, жылжыту. Әлеуметтік желілер үшін берілген алғашқы Billboard марапаты — соның тікелей нәтижесі.
• Өз платформасы. HYBE Weverse-ті құрды — қатысушылар жанкүйерлермен тікелей сөйлесетін фан-платформа. Фанатпен байланыс арнасы компанияға тиесілі.
• Ұзақ келісімшарт. 2018 жылғы қазанда қатысушылар Big Hit-пен келісімшартты 2026 жылға дейін ұзартты, ал 2023 жылғы 20 қыркүйекте HYBE жаңа ұзартуды растады — бәрі әскерден оралатын 2025 жылдан бастап жобаларды есепке алып.

Сәтсіздіктер мен қиындықтар

Символикаға қатысты жанжалдар (2018)

2018 жылғы қарашада жапон музыкалық шоуы қатысушылардың бірінің ядролық саңырауқұлақ бейнеленген, Нагасакиді бомбалауға сілтеме жасайтын футболкасы үшін BTS өнерін тоқтатты. Сол айда Симон Визенталь орталығы топ мерчіндегі нацистік символиканы сынға алды, ал Big Hit кешірім сұрады.

Әскер: мансаптағы басты сынақ (2020–2025)

Оңтүстік Кореяда жарамды ер адамдардың бәрі әскерде қызмет етуге міндетті, сондықтан BTS мәселесі жылдар бойы жалпыұлттық дауға айналды. 2020 жылғы желтоқсанда Қорғаныс министрлігі ережені өзгертті: мәдениетке ерекше үлес қосып, еңбегі үшін орден алған адамдарға шақыруды 28 емес, 30 жасқа дейін кейінге қалдыруға рұқсат берілді. Бұл босату емес, тек кейінге қалдыру болды — сондықтан наразылық онша күшті болмады. 2018 жылғы орден иегерлері ретінде BTS бұл ережеге сай келді.

2022 жылғы 14 маусымда топ бірлескен жұмыстағы үзілісті жариялады. Алғашқы болып, 2022 жылғы 13 желтоқсанда, ең үлкені — Джин әскерге кетті. Одан кейін 2023 жылғы 18 сәуірде Джей-Хоуп, 2023 жылғы 22 қыркүйекте Шуга (әлеуметтік қызметкер ретінде), 11 желтоқсанда RM мен Ви, 12 желтоқсанда Чимин мен Чонгук кетті. Үш жылға жуық топ тек жеке жобалармен өмір сүрді.

Шуганың оқиғасы (2024)

2024 жылғы 6 тамызда Сеул полициясы электросамокатпен мас күйінде келе жатқан Шуганы тоқтатты. 2024 жылғы 30 қыркүйекте ол жол жүрісі туралы заңды бұзғанын мойындап, 15 млн вон айыппұл алды.

«Грэмми»: бес номинация, бірде-бір жеңіс жоқ

BTS «Грэммиге» номинацияланған алғашқы корей поп-әртістері болды — 2021 жылы «Dynamite» үшін. Одан кейін сол Best Pop Duo/Group Performance санатында «Butter» мен «My Universe», Coldplay-дің «Music of the Spheres» пластинкасының қатысушылары ретінде «Жыл альбомы» номинациясы және «Yet to Come» клипі үшін номинация болды. Қорытынды — бес номинация, нөл жеңіс.

Оралу: «Arirang» және ең ауқымды тур (2025–2026)

Джин әскерден 2024 жылғы 12 маусымда, Джей-Хоуп 2024 жылғы 17 қазанда оралды. 2025 жылғы 10 маусымда RM мен Ви, 11 маусымда Чимин мен Чонгук запасқа шықты, сол айда Шуга да қызметін аяқтады. 2025 жылғы 1 шілдеде жетеуі ұзақ уақыттан кейін алғаш рет Weverse-те ортақ эфирге шығып, жаңа альбом 2026 жылдың басында болатынын растады.

2026 жылғы 1 қаңтарда күні — 20 наурыз, екі аптадан кейін атауы — басты корей халық әнінің құрметіне «Arirang» жарияланды. 14 тректен тұратын бесінші студиялық альбом «Swim» синглымен бірге уақытында шықты. Келесі күні, 21 наурызда, топ Сеулдегі Кванхвамун алаңында концерт берді, оның трансляциясы тек Netflix-те көрсетіліп, 24 елде қаралым бойынша бірінші орын алды. 27 наурызда сонда «The Return» деректі фильмі шықты.

Оралу цифрлары әсерлі. NPR деректері бойынша, «Arirang» Billboard 200-де бірінші аптада 641 мың эквивалентті бірлікпен бірінші орыннан басталды, оның шамамен 532 мыңы — физикалық даналар, соның ішінде 208 мың винил. Бұл — 2013 жылғы One Direction-нан бергі топтың ең үздік бірінші аптасы. «Swim» де Hot 100 шыңынан басталды — BTS-тің жетінші №1 синглы және 2021 жылдан бергі алғашқысы. Альбом Billboard 200 шыңында екі апта қатарынан тұрды.

2026 жылғы 9 сәуірде Гоянда «Arirang World Tour» басталды — 23 елдің 34 қаласында 88 концерт, финалы 2027 жылғы 16 наурызға жоспарланған. Billboard деректері бойынша, алғашқы алаңдардың өзі мынаны берді: Лас-Вегаста 246 мың көрермен және $49,5 млн, Тампада 194 мың және $40,7 млн, Стэнфордта 152 мың және $30,5 млн. 2026 жылғы 19 шілдеде BTS «Нью-Йорк Нью-Джерси» стадионында футболдан әлем чемпионаты финалының үзілісінде өнер көрсетті.

«Грэммиден» бас тарту (2026 жылғы шілде)

2027 жылғы 7 ақпанда өтетін 69-шы салтанатқа Recording Academy жаңа Best Asian Pop Music Performance санатын енгізді — бір немесе бірнеше азия тілін елеулі түрде қолданатын азия нарықтарының музыкасына арналған. Шілденің соңында BTS сыйлыққа жұмыстарын ұсынбайтынын мәлімдеді. Олардың ұстанымы бір сөйлемге сыйды: топ музыканы аймақ пен тілге бөлмей, сол қалпында тыңдап, жақсы көреді деп үміттенеді.

Санатты сынаушылар оның «геттоға» айналуынан қорқады: дауыс берушілер азиялық әртістерді жеке мүсіншемен атап өтіп, оларды «Жыл альбомы» сияқты басты номинацияларда қарастырмауы мүмкін. Академия басшысы Харви Мейсон кіші шешімге қапа болғанын, бірақ түсінетінін айтты: санат Азия поп-музыкасының өсуін атап өту үшін құрылған, ал әртіс жанрлық марапаттарға да, жалпы марапаттарға да үміткер бола алады. NME деректері бойынша, санат сақталды. HYBE бойкот компанияның барлық әртістеріне емес, тек BTS-ке қатысты екенін нақтылады.

2026 жылғы қазанның басында JYP Stray Kids те 69-шы «Грэммиге» жұмыс ұсынбағанын растады — толығырақ біздің Stray Kids туралы жаңалықта. Айта кетерлігі, Stray Kids-тің сегіз қатысушысының бәрі 2026 жылы Академияның дауыс беретін мүшесі болуға шақыру алды.

Фанат үшін бұл нені білдіреді

Қазақстандық жанкүйер үшін басты сұрақ қарапайым: BTS келе ме? Әзірге жауап — жоқ. 2026 жылғы ақпанда Bes.media басылымы Мәдениет және ақпарат министрлігіне, Алматы мен Астана әкімдіктеріне сұрау жолдады: 2026–2027 жылдары концерт өткізу туралы ұйымдастырушылардан немесе топ өкілдерінен бірде-бір ресми ұсыныс түспеген. Концерт — жеке промоутерлердің ісі. Орталық Азияда тур аялдамалары жоқ: ең жақын азиялық күндер — 2026 жылғы қараша–желтоқсанда Гаосюн, Бангкок, Куала-Лумпур, Сингапур және Джакарта, одан кейін 2027 жылдың басында Гонконг пен Филиппин.

Дегенмен Қазақстанда K-pop үшін топырақ бар. The Times of Central Asia жазғандай, мәдени қашықтықты көпсанды корё-сарам қауымдастығы қысқартады, Алматыда Мемлекеттік республикалық академиялық корей театры жұмыс істейді — Корей түбегінен тыс жердегі ең көне корей тіліндегі театрлардың бірі, ал 2025 жылғы маусымда сонда Қазақстан, Өзбекстан және Қырғызстан командалары қатысқан K-pop cover dance бойынша алғашқы аймақтық чемпионат өтті. Сұраныс бар — әзірге концерт жоқ.

Ақша

BTS өзінің қаржылық есебін жарияламайды — олардың табысы HYBE есептері арқылы көрінеді. Тексерілген цифрлар:

• HYBE-нің (ол кезде әлі Big Hit) 2020 жылғы түсімі — 796,3 млрд вон (шамамен $694 млн), 2021 жылы — 1,2 трлн воннан астам: триллионнан асқан алғашқы K-pop агенттігі.
• The Korea Times деректері бойынша (2026 жылғы 12 ақпан), HYBE-нің 2025 жылғы түсімі — рекордтық 2,65 трлн вон (шамамен $1,84 млрд), бір жылда 17,5% өсім. Бірақ операциялық пайда 72,9%-ға құлдырап, 49,9 млрд вонға түсті, ал таза шығын 256,7 млрд вон болды — жаңа әртістерге және Солтүстік Америкадағы бизнесті қайта құруға кеткен біржолғы шығындар салдарынан.
• Компания «Arirang» мен тур 2026 жылы пайданы күрт өсіреді деп күтеді; Wikipedia деректері бойынша, концерттер мен альбомнан күтілетін түсім — $1 млрд-тан астам.
• Корея Банкі 2021 жылы BTS-тің ел экономикасына қосқан үлесін жылына шамамен $5 млрд деп бағалады — өсімнің шамамен 0,5%-ы.

Кім басқарады

• Пан Си Хёк (1972 жылғы 9 тамызда туған) — Big Hit негізін қалаушы және HYBE төрағасы, 2026 жылғы мамырдағы деректер бойынша акциялардың 28,4%-ына иелік етеді. Big Hit-ке дейін JYP Entertainment-та Пак Чин Ёнмен бірге композитор және продюсер болып жұмыс істеген. Forbes бағалауынша (Кореяның ең бай адамдарының тізімі, 2026 жылғы сәуір), оның байлығы — $1,25 млрд.
• Ли Чжэ Сан — HYBE бас директоры (CEO).
• Син Сон Чжон — BTS пен TXT жұмыс істейтін BigHit Music лейблінің бас директоры (CEO).

Пан Си Хёкке қатысты қылмыстық іс бар — бұл үкім емес, айыптау. Күдіктің мәні: 2019 жылы ол алғашқы инвесторларды HYBE биржаға шықпайды деп сендірген, ал шын мәнінде IPO-ға дайындық жүріп жатқан көрінеді. Инвесторлар үлестерін жеке қорға сатқан, ал тергеу нұсқасы бойынша Пан жабық келісім арқылы листингтен кейін қор пайдасының 30%-ын алған — Malay Mail деректері бойынша, шамамен 200 млрд вон. Хронология: 2024 жылғы желтоқсанда Қаржылық қадағалау қызметі тексеруді бастады, 2025 жылғы шілдеде Қаржы қызметтері жөніндегі комиссия істі прокурорларға жолдады, 24 шілдеде полиция HYBE штаб-пәтерінде тінту жүргізді. 2025 жылғы желтоқсанда сот оның шамамен $118 млн тұратын акцияларын алдын ала тұтқындауға рұқсат берді. 2026 жылғы сәуір мен мамырда прокуратура дәлелдердің жеткіліксіздігін алға тартып, Панды қамауға алу туралы полиция сұрауын екі рет қабылдамады. 2026 жылғы қыркүйектің басында полиция істі айып тағу ұсынысымен прокурорларға беретінін жариялады — енді ұстаусыз. Пан кінәсін мойындамайды және IPO заң бойынша өткенін айтады; 2026 жылғы мамырда ол HYBE төрағасы болып қала берді.

Қатысушылар

• RM (Ким Нам Джун, 1994 жылғы 12 қыркүйек, Сеул) — көшбасшы, топтың алғашқы қатысушысы, компанияға 2010 жылы келген. «Indigo» (2022) және «Right Place, Wrong Person» (2024) жеке альбомдары бар.
• Джин (Ким Сок Джин, 1992 жылғы 4 желтоқсан, Аньян) — вокалист, топтағы ең үлкені, әскерге алғашқы болып барып, алғашқы болып оралды. «Happy» (2024 жылғы қараша) және «Echo» (2025 жылғы мамыр) жеке альбомдары бар.
• Шуга (Мин Юн Ги, 1993 жылғы 9 наурыз, Тэгу) — рэпер, ән авторы және продюсер, жеке Agust D деген атпен де өнер көрсетеді. «D-Day» (2023) альбомы Billboard 200-де екінші орыннан басталды.
• Джей-Хоуп (Чон Хо Сок, 1994 жылғы 18 ақпан, Кванджу) — «Jack in the Box» (2022) және «Hope on the Street Vol. 1» (2024) альбомдары бар. 2022 жылғы шілдеде ірі американ фестивалінің — Lollapalooza-ның — басты сахнасында хедлайнер болған алғашқы оңтүстіккореялық әртіс атанды.
• Чимин (Пак Чи Мин, 1995 жылғы 13 қазан, Пусан) — вокалист және бишы, небәрі жарты жыл ғана стажёр болды — топтағы ең қысқа мерзім. Оның «Like Crazy» әні — Hot 100-де бірінші орыннан басталған корей жеке әртісінің алғашқы әні. «Face» (2023) және «Muse» (2024) альбомдары бар.
• Ви (Ким Тэ Хён, 1995 жылғы 30 желтоқсан, Тэгу) — вокалист. «Layover» (2023) мини-альбомы бірінші аптада 2,1 млн данамен сатылды — жеке K-pop әртісі үшін рекорд.
• Чонгук (Чон Чон Гук, 1997 жылғы 1 қыркүйек, Пусан) — вокалист, топтың ең кішісі. «Golden» (2023) альбомы — бірінші аптада 2,4 млн-нан астам дана, Latto-мен бірге «Seven» синглы — Hot 100-де №1. 2022 жылы Катардағы футболдан әлем чемпионатының ашылу салтанатында ән айтты.

Қызықты деректер

• BTS — Оңтүстік Корея тарихындағы ең көп сатылған музыканттар: 2023 жылғы жағдай бойынша 40 млн-нан астам альбом. «Map of the Soul: 7» елде алғаш рет 5 млн тіркелген сатылымнан асты.
• IFPI 2020 және 2021 жылдары қатарынан екі рет BTS-ті жазбалар сатылымы бойынша әлемнің басты әртістері деп атады.
• 2022 жылғы мамырда BTS Ақ үйде болды, ал 2026 жылғы шілдеде футболдан әлем чемпионаты финалының үзілісінде өнер көрсетті.
• Төрт қатысушы — Шуга, Чимин, Ви және Чонгук — Billboard 200-де екінші орынға көтерілген жеке альбомдар шығарды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

«Arirang» туры қызу жүріп жатыр: қазанда BTS Оңтүстік Америкада өнер көрсетеді — Богота (2–3 қазан), Лима, Сантьяго, Ла-Плата және Сан-Паулу (28–31 қазан). Қараша–желтоқсанда — Азия: Гаосюн, Бангкок, Куала-Лумпур, Сингапур, Джакарта. 2027 жылдың басында — Мельбурн, Сидней, Гонконг және Филиппин, финал 16 наурызда.

«Грэмми-2027»-де BTS болмайды — өз шешімдерімен, — енді Stray Kids те. Академия үшін бұл жағымсыз белгі: планетаның екі басты K-pop тобы, шын мәнінде, өздері үшін құрылған санатты елемей отыр. Сонымен қатар негізін қалаушының тағдыры шешіліп жатыр: Пан Си Хёктің ісі прокурорларға өтті, оның сотқа тартылуы солардың шешіміне байланысты. Ал BTS-тің өздері әскерге дейінгі орнына — чарттардың шыңына және индустрия ағылшын тілді емес музыкаға қалай қарау керек деген даудың ортасына оралды.

Дереккөздер: Wikipedia — BTS, Wikipedia — Arirang World Tour, Wikipedia — HYBE, Wikipedia — Bang Si-hyuk, Wikipedia — RM, Wikipedia — Jin, Wikipedia — Suga, Wikipedia — J-Hope, Wikipedia — Jimin, Wikipedia — V, Wikipedia — Jung Kook, ABC News — BTS-тің «Грэммиден» бас тартуы, NME — Stray Kids пен BTS азиялық санатқа қарсы, Soompi — Stray Kids және «Грэмми-2027», NPR — «Arirang» чарттарда, The Korea Times — HYBE-нің 2025 жылғы қаржысы, Music Business Worldwide — Пан Си Хёк ісі, Malay Mail — істің прокурорларға берілуі, Korea JoongAng Daily — әскерден кейінге қалдыру, Bes.media — BTS және Қазақстан, The Times of Central Asia — Орталық Азиядағы K-pop