Balenciaga

Balenciaga — баск тігіншісі Кристобаль Баленсиага 1910 жылдары Сан-Себастьянда негізін қалаған париждік сән үйі. Негізін қалаушы әйелдер киімінің силуэтін өзгертумен танылды. Ол белді алып тастады, көлем құрды, қап-көйлек пен баллон-юбка тікті. Ол кеткеннен кейін жарты ғасыр өткенде үй арандатушы көрсетілімдерімен және жарнамасымен белгілі болды. Сол жарнама үшін бренд жұрт алдында кешірім сұрауға мәжбүр болды. Бүгін Balenciaga француздық Kering тобына тиесілі. 2025 жылдан бері шығармашылық директоры — итальяндық Пьерпаоло Пиччоли. Үйдің тарихын еске алуға жаңа себеп те бар. Париждегі көктем-жаз 2027 көрсетілімінде пресс астында қалғандай мыжылған топсайдерлер шықты.

Гетариялық бала (1895–1936)

Кристобаль Баленсиага 1895 жылғы 21 қаңтарда Испанияның баск жағалауындағы балықшылар қаласы Гетарияда туды. Әкесі теңізші еді, ұлы бала кезінде қайтыс болды. Анасы тігіншілікпен күн көрді. Бала мата мен пішімдер арасында өсті.

12 жасында ол тігіншіге шәкірт болып барды. Әрі қарай кездейсоқтық көмектесті. Жасөспірімді жергілікті ақсүйек Каса Торрес маркизасы байқады. Ол оны Мадридке тігіншілік оқуына жіберді. Осылайша балықшының ұлында әрі кәсіп, әрі жоғары қоғаммен алғашқы байланыстар пайда болды.

Баленсиага өз бутигін Сан-Себастьянда ашты. Үйдің өзі 1917 жылдан бастап санайды, компания 1919 жылы ресімделді. Кейін Мадрид пен Барселонада филиалдар ашылды. Клиенттер арасында Испанияның корольдік отбасы мен ақсүйектер болды. Испаниядағы азамат соғысы бұл бизнесті үзді: дүкендерді жабуға тура келді.

Париж және жаңа силуэт (1937–1959)

1937 жылдың тамызында Баленсиага Парижде, Георг V авенюінде жоғары сән үйін ашты. Халықаралық атақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін келді. Ол киімнің құрылымы арқылы келді.

Баленсиага соғыстан кейінгі жіңішке бел сәніне қарсы жүрді. Ол пішінді жыл сайын біртіндеп өзгертті:

• 1951 — кеңейген иық және жоғалған бел сызығы;
• 1953 — шар-жакет;
• 1955 — туника-көйлек;
• 1957 — белі биік бэби-долл көйлегі, кокон-пальто, баллон-юбка және қап-көйлек;
• 1950 жылдардың соңы — жейде-көйлек пен кимоноға ұқсас пішілген ампир сызығы.

Әріптестері оған байыппен қарады. Кристиан Диор оны «бәріміздің шеберіміз» деп атады. 1958 жылы Баленсиага Құрмет легионы орденін алды. Оның ательесінен Юбер де Живанши, Андре Курреж, Эмануэль Унгаро және Оскар де ла Рента өтті. Кейін әрқайсысы өз атымен үй ашты.

Негізін қалаушының кетуі (1968–1972)

1968 жылы Баленсиага париждік үйін және мадридтік шеберханаларын жапты. Сол кездегі оның сөзі: «жоғары сән өлімші жараланды». Дайын киім гүлденіп тұрған кез еді. Бұрынғы түріндегі кутюр индустрияның орталығы болудан қала бастады.

Соңғы жылдары ол испандық прет-а-порте өндірушілерімен жұмыс істеді. 1972 жылғы наурызда Хавеада жүрек талмасынан кейін Кристобаль Баленсиага қайтыс болды. Оны туған жері Гетарияда жерледі. 2011 жылы сонда оның атындағы мұражай ашылды. Коллекцияда 1200-ден астам бұйым бар.

Екінші туу және Жескьер (1986–2012)

Жиырма жылға жуық марка тек атау ретінде өмір сүрді. 1986 жылы оны Jacques Bogart парфюмерия тобы сатып алды. Көркемдік директор болып Мишель Гома тағайындалды, ал 1987 жылы үй дайын киім желісін іске қосты. 1992–1997 жылдары коллекцияларды Жозефус Тимистер жасады.

Бетбұрыс 1997 жылы болды: үйді француз Николя Жескьер басқарды. Ол мұрағатты көшірмеді, бірақ Баленсиаганың логикасын — пішін мен көлеммен жұмысты — сақтады. Оның тұсында Motorcycle сөмкесі пайда болды. Оны Мадонна сияқты жұлдыздар ұстады. 2000 жылы сатылым 17%-ға өсіп, 113,2 млн француз франкіне жетті.

2001 жылы бақылау пакетін Пино отбасының PPR тобына кіретін Gucci Group сатып алды. Кейін PPR атауы Kering болып өзгерді. Бұл — бір кездері неміс маркасы PUMA да кірген сол Пино империясы. Жескьер үйде 15 жыл істеп, 2012 жылдың қарашасында кетті. Айырылысу шулы болды. Компания System журналына берген сұхбаты үшін онымен сотқа түсті, бірақ дауды соттан тыс шешті.

Александр Ванның қысқа дәуірі (2013–2015)

Мұрагер америкалық Александр Ван болды. Ол Balenciaga үшін алғашқы коллекциясын 2013 жылғы 28 ақпанда Париж сән апталығында көрсетті. Үш жылдан соң, 2015 жылдың шілдесінде, Ван кетті. Оның соңғы көрсетілімі, көктем-жаз 2016, жұмсақ табиғи матадан тігілген ақ үй киіміне құрылды.

Демна: хайп, кутюр және дау (2015–2025)

2015 жылдың қазанында шығармашылық директор болып грузин дизайнері, Vetements маркасының негізін қалаушылардың бірі Демна Гвасалия тағайындалды. 2016 жылдың қазанынан бастап үйді бас директор ретінде Седрик Шарбит басқарды. AFP агенттігі кейін бұл дәуірді жарқын әрі арандатушы деп сипаттады.

Сонымен қатар Демна үйді бастауына қайтарды. 2021 жылдың шілдесінде Balenciaga 1968 жылдан бері алғаш рет жоғары сән коллекциясын көрсетті. Көрсетілім Париждегі негізін қалаушының тарихи ательесінде өтті. Қонақтар арасында Белла Хадид, Канье Уэст және Сальма Хайек болды. Демнаның айтуынша, кутюрді Баленсиага үйіне қайтару — оның «мұра алдындағы шығармашылық парызы».

2022 жыл ең қарбалас жыл болды. Наурызда, Украинадағы соғыс басталғаннан кейінгі көрсетілімде қонақтардың орындықтарына Украина туының түсіндегі футболкалар қойылды. Мамырда бренд криптовалютамен төлем қабылдай бастады. Қазанда Balenciaga Канье Уэстпен оның антисемиттік сөздерінен кейін қарым-қатынасын үзді.

Мәселелер мен даулы эпизодтар

Басты дағдарыс 2022 жылдың қарашасына тура келді. 16 қарашада Balenciaga «Gift Shop» атты мерекелік онлайн-науқанын шығарды. Суреттерде БДСМ-атрибуттары бар ойыншық аюларды ұстаған балалар болды. Басқа науқанның кадрынан АҚШ Жоғарғы сотының 2008 жылғы балалар порнографиясы туралы істегі шешімінен үзінді табылды.

Жұрттың реакциясы қатты болды. Брендпен жұмыс істеген Ким Кардашьян «ашулы» екенін және маркамен қарым-қатынасын қайта қарап жатқанын жазды. 22 қарашада Balenciaga екі науқанды да алып тастап, кешірім сұрады. Алғашында компания даулы суреттерді бекітпегенін айтып, North Six продакшн-студиясы мен декоратор Николас Де Жарденге талап қойған. Бірақ 2 желтоқсанда талаптан бас тартты.

Демна да жеке кешірім сұрады. Ол балалардың өздеріне қатысы жоқ заттарды жарнамалауы орынсыз болғанын айтты. Балаларға зорлық-зомбылықты айыптайтынын да мәлімдеді. Кейін бренд жаңа тұлғалармен жұмыс істей бастады. 2023 жылы амбассадор болып Изабель Юппер, Мишель Йео және Николь Кидман келді. 2024 жылдың қаңтарында Кардашьян ынтымақтастыққа қайта оралды.

Команданың ауысуы (2024–2025)

Ауыс-түйіс менеджменттен басталды. 2024 жылдың қарашасында Kering Шарбиттің Saint Laurent-ті басқаруға ауысатынын хабарлады. 2025 жылғы 2 қаңтардан бастап Balenciaga-ның жаңа бас директоры Джанфранко Джанангели болды. Бұған дейін ол Saint Laurent-тің коммерциялық директоры еді.

2025 жылғы 13 наурызда Kering Демна шілдеден бастап Gucci-ді басқаратынын жариялады. Топ басшысы Франсуа-Анри Пино бұл таңдауды Gucci-ге қазір қажет «шығармашылық күшпен» түсіндірді. 2025 жылғы 19 мамырда Balenciaga-ның шығармашылық директоры болып Пьерпаоло Пиччоли тағайындалды. Ол Valentino-да жиырма жылдан астам істеп, 2024 жылы кеткен. Kering басшысының орынбасары Франческа Беллеттини оның жоғары сәнді меңгергенін және қолөнерге деген құштарлығын атап өтті.

Шешім жалпы жағдайға сай келеді. FashionUnited деректеріне қарағанда, Kering-тің 2024 жылғы түсімі 12%-ға төмендеді. Топ бірнеше үйдің басшылығын қайта құрып жатты.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Пиччоли 2025 жылдың қазанында The Heartbeat атты көктем-жаз 2026 коллекциясымен дебют жасады. Көрсетілімде піл сүйегі түстес Balenciaga костюмін киген Меган Маркл болды. AFP агенттігі Демнаның арандатушы дәуірімен салыстырғанда классикалық үнді байқады. Дизайнердің өзі алдындағыларды елемеу «ақымақтық әрі құрметсіздік» болар еді деді.

Пиччолидің екінші прет-а-порте көрсетілімі 2026 жылғы 1 қазанда Парижде өтті. Көктем-жаз 2027 коллекциясы «Les Coraux de la liberté» — «Бостандық маржандары» деп аталды. Подиумда француз суретшісі Од Франжудың сары, қызыл және қызғылт зығырға оралған мүсіні тұрды. Пиччоли коллекцияны Кристобальды өзінше түсінуінің, бәлкім, ең жеке нұсқасы деп атады.

Басты идея — кутюр тәсілдерін күнделікті гардеробқа көшіру. Подиумда мыналар болды:

• басында ақ образдар, кейін ашық қызғылт сары, неон қызғылт, қыша түсті және қара өрік түстері;
• кутюрлік драпировка әдістерімен құрастырылған джинсы, жейде, футболка, бомбер және костюмдер;
• көлемді баскасы бар былғары куртка мен мақта топтар;
• Wave Thong сандалийі, өкшелі Dahlia мюлі және жұмсақ Lounge Sneaker кроссовкасы;
• негізін қалаушының туған қаласына сілтеме ретінде бақалшақ пішінді Getaria әшекейлері;
• үсті алдын ала мыжылған топсайдерлер мен аласа былғары модельдер.

2025 жылы үйдің бөлшек желісінде әлем бойынша 282 дүкен болды. 2024 жылдың мамырында Balenciaga Токиода флагман ашты. Үйді шығармашылық директор ретінде Пиччоли және бас директор ретінде Джанангели басқарады.

Дереккөздер: Wikipedia — Balenciaga үйінің тарихы, Wikipedia — Кристобаль Баленсиаганың өмірбаяны, Reuters — Balenciaga-ның 2021 жылы кутюрге оралуы, NBC News — Демнаның 2022 жылғы науқан үшін кешірімі, FashionUnited — Balenciaga мен Saint Laurent-тің жаңа бас директорлары, ANSA — Демнаның Gucci-ге ауысуы, FashionUnited — Пиччолидің тағайындалуы, AFP / Malay Mail — Пиччолидің дебюті, AFP / FashionUnited — көктем-жаз 2027 коллекциясы, W Magazine — көктем-жаз 2027 көрсетілімі, Hypebae — көктем-жаз 2027 аяқ киімі мен аксессуарлары, rizz.kz, Highsnobiety материалдары бойынша — мыжылған топсайдерлер