Жалақыны кешіктірген жұмыс беруші әр күнге өсімпұл төлейді

Жалақы уақытында аударылмаса, Қазақстандағы жұмыс беруші қарыздың өзін ғана емес, кешіктірілген әр күнтізбелік күн үшін өсімпұл да төлеуге міндетті. Бұл туралы 2 қазанда Tengrinews еске салып, қызметкердің қайда жүгінетінін және үстіне қанша ала алатынын түсіндірді. Ереже кеңседен құрылысқа дейін еңбек шартымен жұмыс істейтін барлық адамға қатысты.

Еңбек кодексі бойынша жалақы айына кемінде бір рет және келесі айдың оныншы күнінен кешіктірілмей төленеді, ал нақты күні еңбек немесе ұжымдық шартта жазылады. Төлем күні демалысқа не мерекеге сәйкес келсе, ақша бір күн бұрын түсуі керек. Одан кейінгісінің бәрі — кешіктіру.

Үстіне қанша жиналады

Өсімпұл Еңбек кодексінің 113-бабының 3-тармағы бойынша есептеледі: Ұлттық банктің жылдық базалық мөлшерлемесінің 1,25 еселенген мөлшері кешіктірілген күндерге шаққанда. Ол төлем мерзімінен кейінгі күннен бастап ақша нақты түскен күнге дейін есептеледі. Қазір базалық мөлшерлеме — 16,25%: Ұлттық банк оны 4 қыркүйекте төмендетті, шешім 7 қыркүйектен бастап күшінде. Демек, қарыз жылына шамамен 20,3%-ға «қымбаттайды».

• 400 000 теңге жалақы 30 күнге кешіктірілсе — өсімпұл шамамен 6 678 теңге.
• Сол сома 90 күнге кешіктірілсе — шамамен 20 034 теңге.
• Формула: қарыз × базалық мөлшерлеме × 1,25 × кешіктірілген күндер / 365.
• Өсімпұл қызметкердің табысы ретінде салық салынады және қарызбен бірге төленеді.

Өсімпұлдан бөлек, жұмыс берушіге ӘҚБтК-нің 87-бабы бойынша әкімшілік айыппұл қаупі бар. 2026 жылы бұл лауазымды тұлғаға 129 750 теңге, шағын бизнес пен КЕҰ-ға 259 500, орта кәсіпорынға 432 500 және ірі кәсіпорынға 648 750 теңге.

Қайда шағымдану керек

Алдымен жұмыс берушіге жазбаша жүгініп, оның растауын сақтаған жөн. Бұл көмектеспесе, шағым Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің аумақтық бөлімшесіне жеке өзі немесе eOtinish жүйесі арқылы беріледі. Өтінішке еңбек шартын, есеп парақтарын, банк үзінділерін және бұйрықтарды — жұмысты да, қарызды да дәлелдейтін құжаттардың бәрін қоса тіркейді.

Шағымның нәтижесі бар. 2025 жылдың қорытындысы бойынша мемлекеттік инспекторлар 629 кәсіпорыннан жалақы бойынша берешек тапты: 11,9 мың қызметкер алдында 3,1 млрд теңгеден астам. Оның 2,85 млрд теңгесі 11,8 мың адамға қайтарылып, 524,3 млн теңгеге айыппұл салынды. 2026 жылдың басында 102 компанияны тексеру 408 қызметкер алдындағы тағы 284 млн теңге қарызды анықтады.

Практикалық қорытынды қарапайым: шарттағы төлем күні — бағдар емес, міндеттеме. Ол бұзылса, өсімпұлды алғашқы күннен бастап есептеп, оны негізгі сомамен бірге талап етіңіз.

Дереккөздер: Tengrinews — жалақыны кешіктіргенде қайда шағымдану және өсімпұлды қалай алу керек, Mybuh.kz — ЕК 113-бабы бойынша өсімпұлды есептеу формуласы, Pro1c.kz — базалық мөлшерлеме 16,25%-ға дейін төмендеді, BAQ.KZ — 2025 жылы 629 кәсіпорындағы жалақы қарызы, Finance.kz — 2026 жылғы Еңбек министрлігінің тексерулері