JYP Entertainment

JYP Entertainment — K-pop-ты ұстап тұрған үш агенттіктің бірі әрі солардың ішіндегі ең «жекесі»: компания әлі күнге дейін негізін қалаушы, әнші Пак Чин Ённің бас әріптерін атауында сақтап келеді. Одан Rain, Wonder Girls, 2PM және GOT7 өтті, қазір онда TWICE, Stray Kids, ITZY, NMIXX және жапондық NiziU жұмыс істейді. 2025 жылы JYP рекордтық 821,9 млрд вон түсім тапты. Ал 2026 жылғы қазанда дәл JYP Stray Kids та BTS сияқты «Грэммиге» өтінім бермегенін қысқа ғана растады. 17 жыл бұрын корей компаниялары арасында бірінші болып Billboard Hot 100-ге жол салған компания енді АҚШ-тың басты музыкалық сыйлығының ережесімен ойнаудан бас тартып отыр. JYP машинасы қалай жұмыс істейтінін және оның әлсіз тұстарын талдаймыз.

Шығу тарихы: жұлдыз жасауды ұйғарған әнші (1997–2001)

Пак Чин Ён 1971 жылы 13 желтоқсанда Сеулде туған. Тоғыз жасында отбасы Нью-Йоркке көшті, мектепті ол Кореяда бітірді, ал 1996 жылы Ёнсе университетінде геолог дипломын алды. Ол кезде ол әнші ретінде қалыптасып үлгерген еді: 1994 жылы «Blue City» альбомындағы «Don’t Leave Me» әнімен дебют жасаған.

1997 жылы 25 сәуірде Пак өз компаниясын — Tae-Hong Planning Corporation-ды құрды. Лейблдің алғашқы әртісі Pearl есімді әнші болды. 1999 жылы SidusHQ агенттігі Пакқа g.o.d бойз-бендінің болашақ мүшелерін әкелді, ол олардың продюсері әрі тәлімгері атанды. 2001 жылы компания негізін қалаушының бас әріптерімен JYP Entertainment болып қайта аталды. Кейін басқалар көшіретін модель осылай пайда болды: хиттерді өзі жазатын және оларды кім орындайтынын өзі таңдайтын жұлдыз-продюсер.

Алғашқы жұлдыз және алғашқы кету: Rain (2000–2007)

2000 жылғы желтоқсанда JYP болашақ Rain — Чон Джи Хунмен стажёр ретінде келісімшарт жасады. Ол 2002 жылғы мамырда дебют жасап, компанияның алғашқы ірі соло жұлдызы болды. Бірақ 2007 жылы Rain кетіп, өзінің J. Tune Entertainment агенттігін ашты. Оқиға күтпеген жерден аяқталды: 2010 жылы 28 желтоқсанда JYP J. Tune-ның ең ірі акционері болды. Алғашқы онжылдықтың сабағын JYP ерте түсінді: жұлдыздар кетеді, ал жүйе қалуы керек.

Wonder Girls және Американы бағындыру әрекеті (2006–2012)

2006 жылғы мамырда JYP өзінің алғашқы қыздар тобы — Wonder Girls-ті құрды. Дебют 2007 жылғы ақпанда «Irony» синглымен өтті, ал сол жылы-ақ «Tell Me» корей чарттарының басына шықты. 2008 жылы 22 қыркүйекте топты ұлттық құбылысқа айналдырған «Nobody» әні шықты.

Шарықтау шегінде Пак Кореяда көпшілік ақылсыздық деп санаған қадамға барды: Wonder Girls-ті АҚШ-қа алып кетті. 2009 жылғы маусымда «Nobody» әнінің ағылшынша нұсқасы шықты, топ Jonas Brothers әлемдік турының 45 концертін ашып берді, ал 2009 жылғы қазанда ән Billboard Hot 100-де 76-орынға тұрақтады. Wonder Girls бұл чартқа енген алғашқы оңтүстіккореялық әртіс, ал Пак Hot 100-ге шыққан алғашқы корей ән авторы болды.

Одан әрі серпіліс болмады. 2011 жылы JYP АҚШ-та 1,2 млн доллар салып, JYP Creative еншілес компаниясын ашты, ал 2012 жылы-ақ шамамен 1,5 млн доллар таза шығынмен жапты. Сол 2012 жылы Wonder Girls TeenNick арнасына телефильмге түсіп, жыл соңында үзіліске кетті. Пактың өзі 2012 жылғы қаңтарда америкалық эксперимент болмағанда «әлдеқашан миллионер болар едім» деп мойындады, бірақ жоғалған ақшаны әлемдегі ең ірі музыка нарығында жұмыс тәжірибесінің бағасы деп атады. Топ 2017 жылы 26 қаңтарда ресми түрде тарады, он жылдығына орай «Draw Me» атты қоштасу синглын шығарды.

2PM, Қытай, Жапония және бірігу (2008–2013)

Wonder Girls Америкада жол іздеп жүргенде, JYP жаңа форматты іске қосты. 2008 жылы ер стажёрлар бір-бірімен жарысқан «Hot Blood Men» реалити-шоуы шықты; қорытындысында олардан екі топ — 2PM және 2AM құрылды. 2PM 2008 жылы 4 қыркүйекте «10 Out of 10» әнімен дебют жасады. Құрамда Никкхун болды — JYP АҚШ-та жоғары сыныпта оқып жүргенде тапқан тай-америкалық жігіт. Ол корей индустриясындағы алғашқы тай айдолы атанды. Кейін Пак оны құрамдағы шетелдік топты жаһандық етеді дегеннің дәлелі ретінде мысалға келтіретін болады.

Сол 2008 жылы JYP Beijing Center, 2009 жылы жапондық еншілес компания ашылды. 2013 жылы компания корпоративтік мәселені шешті: 20 маусымда жария JYP Entertainment пен жария емес JYP-тің бірігуі жарияланды, 17 қазанда ол мақұлданды. Бірігумен бірге құрылымға miss A және Пэк А Ён кірді. Бүгінде JYP акциялары биржада 035900 тикерімен саудаланады.

GOT7, Day6 және TWICE: конвейер іске қосылды (2014–2017)

2014 жылы 16 қаңтарда GOT7 дебют жасады — өз уақытының ең халықаралық құрамдарының бірі: Лос-Анджелестен келген тайваньдық тектес америкалық Марк Туан, Гонконгтың бұрынғы семсерлесушісі Джексон Ван, тай жігіті БэмБэм. 2015 жылы JYP мейнстрим айдол форматынан тыс әртістерге арналған Studio J лейблін іске қосты, ал қыркүйекте Day6 рок-тобы дебют жасады.

Басты жоба Mnet арнасындағы 2015 жылғы 5 мамыр мен 7 шілде аралығында өткен «Sixteen» шоуы болды. Он алты стажёр қыздан тоғызы іріктеліп, 2015 жылы 20 қазанда TWICE дебют жасады. 2017 жылы 28 маусымда топ Жапония нарығына шықты: «#Twice» жинағы Oricon чартында екінші орыннан бастап, соңғы екі жылдағы Жапониядағы K-pop әртістері арасында алғашқы аптадағы ең үздік сатылымды көрсетті. 2017 жылғы шілдеде JYP 20,2 млрд вонға жылжымайтын мүлік сатып алды — компания шынымен ірі болды.

JYP 2.0 және мультилейблдер (2018–2019)

2018 жылдың бірінші жартысында JYP Оңтүстік Кореядағы көлемі жағынан екінші ойын-сауық агенттігі болды, ал 30 тамызда оның капиталдануы 1,09 трлн вонға жетті. 2018 жылы 26 наурызда Stray Kids-тің дебюттік релизі шықты — бүгінде компанияның басты қозғаушы күші. Ол туралы толығырақ — Stray Kids досьесінде.

2018 жылы 22 маусымда Пак «JYP 2.0» реформасын таныстырды: компания бір шатыр астындағы төрт лейблге бөлінеді. Екінші тезис «локализация арқылы жаһандану» деп аталды: JYP шетелдіктерден, соның ішінде құрамында мүлде корей жоқ топтар құрады. 2019 жылы 12 ақпанда ITZY дебют жасады, «Dalla Dalla» оларға дебюттен небәрі 8 күннен кейін музыкалық шоудағы алғашқы жеңісті әкелді — бұл қыздар топтары үшін рекорд. 2019 жылы тағы бір лейбл, Npio Entertainment пайда болды, ал әлемдік нарықтағы дистрибуцияны JYP 2019 жылғы наурыздан бастап The Orchard-қа берді.

Nizi Project және NiziU: корейсіз K-pop (2019–2023)

2019 жылы JYP мен Sony Music Entertainment Japan жапондық қыздар тобын құратынын жариялады. Nizi Project шоуы 2020 жылы 31 қаңтарда Hulu Japan мен Nippon TV арналарында басталды: іріктеулер Жапония қалаларында, Гавайиде және Лос-Анджелесте өтті, ал іріктеудің екінші бөлігінде финалистер Кореяда алты айлық дайындықтан өтті. 2020 жылы 30 маусымда NiziU дебют алдындағы мини-альбомын, ал 2 желтоқсанда алғашқы аптада 312 мың данамен Oricon-ның басына шыққан дебюттік синглын шығарды. Дебюттен 29 күн өткенде топ NHK Kōhaku Uta Gassen жаңажылдық шоуына шықты — бұрын-соңды ешкім мұндай жылдамдыққа жетпеген. 2022 жылғы қараша–желтоқсанда NiziU Tokyo Dome мен Kyocera Dome Osaka-ны толтырды, ал 2023 жылы 30 қазанда Кореяда дебют жасады. Nizi Project-тің екінші маусымында JYP жапондық NEXZ ер балалар тобын құрды.

NMIXX және жаңа буын (2020–2022)

Пандемия конвейерді тоқтатқан жоқ. 2020 жылы JYP мен SM онлайн-концерттерге арналған Beyond Live бірлескен компаниясын іске қосты. 2020 жылы 24 ақпанда TWICE АҚШ-та жылжыту үшін Republic Records-пен келісімшарт жасады — кейін дәл осы схемамен Америкаға Stray Kids пен ITZY де шықты. 2021 жылы 6 желтоқсанда компанияның екінші рок-тобы — Xdinary Heroes дебют жасады.

2022 жылы 22 ақпанда NMIXX «O.O» синглымен шықты. Олардың «MixxPop» деп аталатын фирмалық дыбысы — бір әннің ішінде бірнеше жанр — басында K-pop жанкүйерлерінің өзі арасында дау тудырды. 2022 жылғы желтоқсанда топтан Джинни кетіп, NMIXX алтау қалды. Біртіндеп бұл бәс өзін ақтады: «Blue Valentine» дебюттік студиялық альбомы (2025 жылғы қазан) топқа корей Circle Digital Chart-ында төрт апта бойы №1 болған хит сыйлады.

Америкалық жобалар: екінші әрекет (2022–2026)

2007 жылы ашылған JYP USA еншілес компаниясы 2022 жылы қайта іске қосылды. 2023 жылы Republic Records-пен бірге компания A2K шоуын түсірді, ал 22 қыркүйекте алты жеңімпаз — VCHA тобы жарияланды. Ресми дебют — 2024 жылы 26 қаңтардағы «Girls of the Year» синглы.

Одан кейін қиындықтар басталды. 2024 жылы 6 желтоқсанда KG есімді қатысушы JYP USA-ға қарсы сотқа арыз берді, ал келесі күні қызметкерлердің бір бөлігі тарапынан «қиянат пен жаман қарым-қатынас» болғанын айтып, кететінін жариялады. JYP USA оның сөздерін «асыра айтылған» деп атады; 2025 жылғы тамызда тараптар дауды реттеді. 2025 жылғы шілдеде өзара келісім бойынша Кейли кетті, ал 2025 жылы 7 тамызда қалған төрт қатысушы GIRLSET деген атпен қайта іске қосылды. 2024 жылы JYP Латын Америкасында бөлімше ашты. Есесіне АҚШ-та классикалық K-pop жұмыс істейді: 2023 жылы TWICE READY TO BE турында (25 қалада 44 концерт) K-pop қыздар топтары арасында бірінші болып Лос-Анджелестегі SoFi және Нью-Йорк маңындағы MetLife стадиондарын толтырды, ал 2024 жылы «With You-th» альбомы Billboard 200-дің басына шықты.

Модель қалай жұмыс істейді

• Стажёрлік жүйе. Әртістерді компания ішінде жылдар бойы дайындайды, ал соңғы құрамдарды көбіне телешоуларда таңдайды — «Hot Blood Men», «Sixteen», Mnet-тегі Stray Kids шоуы, Nizi Project, A2K. Іріктеудің өзі дебютке дейін-ақ контентке айналады.
• Мінез таланттан маңызды. Пак стажёрларға қайталап айтады: алдымен жақсы адам бол, сосын жақсы әнші. Ол талап ететін үш қасиет — шынайылық, кішіпейілділік және адалдық. Компания мұны қатаң қолданады: 2019 жылы 8 мамырда JYP Produce X 101 қатысушысы, стажёр Юн Со Бинмен мектептегі қорлау айыптауларынан кейін келісімшартты бұзды. 2026 жылғы тамызда дәл осы логикамен Xdinary Heroes тобынан барабаншы Гониль шығарылды.
• Мультилейблдер. 2018 жылдан бастап әртістерді компания ішіндегі жеке командалар жүргізеді. Оған қоса дербес құрылымдар бар: Studio J (2015), Npio (2019), Innit Entertainment (2024), Squ4d және Eden Entertainment.
• Локализация. JYP корей топтарын экспорттаудың орнына топтарды жергілікті жерде құрады: жапондық NiziU мен NEXZ — Sony Music Japan-мен, америкалық VCHA/GIRLSET — Republic Records-пен бірге.
• Өз инфрақұрылымының орнына серіктестер. АҚШ-та әртістерді Republic Records жылжытады, 2023 жылғы қарашадан бастап турларды Live Nation ұйымдастырады (JYP-тің барлық әртістеріне арналған көпжылдық жаһандық келісім), әлемдік дистрибуция — The Orchard-та.

Сәтсіздіктер мен қиындықтар

• Америка-2009. Wonder Girls Hot 100-ге енді, бірақ АҚШ-та жұлдызға айналмады, ал елде болмаған уақытта өз позицияларын жоғалтты. JYP Creative бір жылдан кейін шамамен 1,5 млн доллар шығынмен жабылды.
• Ту дауы (2015–2016). 2015 жылғы қарашада TWICE мүшесі Цзыюй корейлік «My Little Television» шоуында өзін тайвандық деп таныстырып, Қытай Республикасының (Тайваньның) туын ұстап тұрды. Материктік Қытайдағы ашу толқынынан кейін TWICE-қа қытай теледидарына жол жабылды, ал Цзыюй Huawei-мен келісімшартынан айырылды. JYP Цзыюй кешірім мәтінін оқып тұрған бейнені жариялады. Ролик Тайваньдағы сайлау күні шығып, онда ашу-ыза тудырғаны соншалық, бағалаулар бойынша Цай Инвэньге 1–2% дауыс қосуы мүмкін еді.
• Джей Пактың кетуі (2009). 2PM көшбасшысы MySpace-тегі ескі жазбаларына байланысты жанжалдан кейін топтан кетті. Wikipedia оларды контекстен жұлып алынған деп сипаттайды. 2010 жылғы ақпанда келісімшарт біржола бұзылды.
• GOT7-тің кетуі (2021). 2021 жылғы қаңтарда жеті мүшенің бірде-бірі келісімшартты ұзартпай, бәрі 19 қаңтарға қарай компаниядан кетті. Бұл ретте GOT7 бренді сақталды: 2022 жылы топ JYP-тен тыс EP шығарды.
• Америкалық топ және сот. KG-дің JYP USA-ға қарсы арызы және жарты жылда VCHA-ның алты мүшесінің екеуінің кетуі «Кореясыз K-pop» идеясына тиген басты соққы болды.
• Бір топқа тәуелділік. 2026 жылдың екінші тоқсанында түсім 15,1%-ға, операциялық пайда 41,4%-ға төмендеді: бір жыл бұрын Stray Kids бір тоқсанда 23 стадиондық концерт берген еді, енді турлар арасындағы үзілістің орнын толтыра алмады.

Ақша

JYP — жария компания, сондықтан цифрларды оның өз есептілігінен (jype.com сайтындағы IR бөлімі) аламыз. Үш жылдағы динамика:

• 2023: түсім 566 млрд вон (+63%), операциялық пайда 169 млрд вон (+75%) — ол кезде бұл рекорд еді (2024 жылғы 23 наурыздағы есеп).
• 2024: түсім 601,8 млрд вон (+6,2%), операциялық пайда 128,3 млрд вон (−24,3%), таза пайда 97,7 млрд вон. Пайданы контентке кеткен шығындар, әртістердің қаламақысы және мерчті кеңейту жеп қойды (2024 жылғы 4-тоқсан есебі).
• 2025: түсім 821,9 млрд вон (+36,6%), операциялық пайда 155,2 млрд вон (+21%), таза пайда 160,6 млрд вон (+64,3%). Концерттер 188,9 млрд вон (+82,4%), мерч — 188,5 млрд, альбомдар 206,6 млрд вон әкелді. 232,6 млрд вонмен төртінші тоқсан компания тарихындағы ең үздік тоқсан болды (2026 жылғы 11 наурыздағы есеп).
• 2026, бірінші жартыжылдық: I тоқсан — 186 млрд вон (+32,1%), II тоқсан — 183,1 млрд вон (−15,1%), операциялық пайда 31 млрд вон (2026 жылғы 14 тамыздағы есеп).

Өсу қозғалтқышы Billboard цифрларынан көрінеді: Stray Kids-тің Солтүстік Америкадағы 13 концерті шамамен 491 мың көрерменді жинап, 76,2 млн доллар тапты — бұл осы нарықтағы K-pop туры үшін рекорд. JYP-тің ең ірі акционері — Пак Чин Ённің өзі (15,37%).

Кім басқарады

• Пак Чин Ён — негізін қалаушы және бас креативтік директор (CCO). Ол компанияны 1997 жылдан 2011 жылға дейін басқарды. 2026 жылы 10 наурызда JYP оның шығармашылықпен, әртістерді тәрбиелеумен және K-pop-қа арналған сыртқы жобалармен айналысу үшін 26 наурыздағы акционерлер жиналысында директорлар кеңесінің ішкі директоры болып қайта сайланбайтынын жариялады. 2025 жылғы 9 қыркүйектен бастап Пак — президент жанындағы бұқаралық мәдениет саласындағы алмасу жөніндегі комитеттің тең төрағасы (министр дәрежесінде).
• Чон Ук — JYP Entertainment президенті және бас директоры (CEO). 2026 жылғы наурызда ол Пакпен бірге Billboard Global Power Players тізіміне енді.
• Шин Хён Гук — JYP America бас директоры және стратегия жөніндегі директор.
• Пён Сан Бон — қаржы директоры (CFO).

Бас кеңсе — Сеулдің Гандонгу ауданындағы JYP Center (Gangdong-daero, 205).

Бұл жанкүйер үшін нені білдіреді

Егер сіз Stray Kids, TWICE немесе ITZY тыңдасаңыз, сіз JYP экономикасының ішіндесіз және сіздің ақшаңыз онда анық көрінеді: 2025 жылы концерттер мен мерч бірге компанияға альбомдардан көп — 380 млрд вонға жуық ақша әкелді. Сондықтан турлар ұзара түседі, мерч көбейе береді. Екінші салдар — келісімшарттарды ұзарту. TWICE келісімшартты алғаш рет дебюттен жеті жыл өткенде, 2022 жылғы шілдеде ұзартты, және дәл осындай келіссөздер жанкүйер үшін басты тәуекел: GOT7 2021 жылы бәрі бірге кетті, ал 2026 жылы TWICE-тан Чонён мен Чэён топта қала отырып, агенттігін ауыстырды. Үшінші — тәртіп ережелері: JYP-те жанжал үшін топтан шығарып жіберуі мүмкін. Қазақстан үшін: ашық дереккөздерден JYP әртістерінің Алматы немесе Астанадағы расталған соло турларын таппадық, сондықтан әзірге ҚР жанкүйерлері концерттерге шетелге баруға мәжбүр.

Қызықты деректер

• Пак Чин Ён білімі бойынша геолог: Ёнсе университетінің дипломы, 1996 жыл.
• Rain JYP-тен кетіп, өз агенттігін құрды — ал үш жылдан кейін JYP сол агенттіктің ең ірі акционері болды.
• Пактың айтуынша, ол 2010 жылдан бері боқтамайды.
• NiziU Kōhaku Uta Gassen-ға дебюттен 29 күн өткенде шықты — шоу тарихындағы ең жылдам нәтиже.
• JYP логотипі қазіргі түрінде 2021 жылғы қаңтардан бері қолданылады.
• 2026 жылы JYP Billboard Power 100 рейтингінің multisector санатында 12-орын алды, тізімге компанияның үш басшысы бірден енді.
• 2026 жылғы 27–29 желтоқсанда Пак сахнадағы 30 жылын Сеулдегі Olympic Hall-да «Still JYP» соло концерттерімен атап өтеді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жыл JYP үшін өзгерістер уақыты. Негізін қалаушы директорлар кеңесінен кетіп, мемлекеттік жұмысқа көбірек көңіл бөлуде. TWICE ішінде агенттіктер бойынша бөліну басталды: 10 тамызда Чонён басқа агенттікке ауысты, 13 тамызда Чэён өзінің кететінін жариялады, бұл ретте екеуі де топта қалады. TWICE шілдеде This Is For турын аяқтады: 44 қалада 81 концерт. 13 тамызда JYP аудиожазба жанжалынан кейін Xdinary Heroes тобындағы Гонильмен келісімшартты бұзды. Гониль адвокаты арқылы шешімге дау айтып отыр, ал топ бесеу болып жалғастыруда.

Бұл ретте конвейер тоқтамайды. Қаңтарда DODREE, шілдеде OURBIRTHDAY дебют жасады (компанияның төрт жылдағы алғашқы жаңа қыздар тобы, оны Innit Entertainment еншілес компаниясы жүргізеді). Ақпанда NMIXX K-pop топтары арасында бірінші болып Сан-Паулу карнавалында өнер көрсетті, ал желтоқсанда жапондық дебютке дайындалып жатыр. Stray Kids «This & That» альбомымен Billboard 200-де тоғызыншы №1 алды, ал 2 қазанда JYP қысқа ғана растады: «Stray Kids „Грэммиге“ шығарма ұсынған жоқ». Азиялық попқа арналған жаңа санатқа байланысты бас тартқан BTS жағдайындағыдай, ешқандай түсініктемесіз. Бір кездері Hot 100-дегі бір жол үшін миллиондаған ақша жоғалтқан компания үшін бұл елеулі өзгеріс: енді америкалық нарыққа шартты JYP қояды.

Дереккөздер: Wikipedia — JYP Entertainment, Wikipedia — Пак Чин Ён, Wikipedia — Wonder Girls, Wikipedia — 2PM, Wikipedia — GOT7, Wikipedia — TWICE, Wikipedia — Цзыюй, Wikipedia — ITZY, Wikipedia — NMIXX, Wikipedia — NiziU, Wikipedia — GIRLSET (VCHA), JYP Entertainment — 2025 жылғы есеп, JYP Entertainment — 2024 жылғы есеп, JYP Entertainment — 2023 жылдың қорытындысы, JYP Entertainment — 2026 жылғы I тоқсан, JYP Entertainment — 2026 жылғы II тоқсан, Soompi — JYP 2.0 және мультилейблдер, Soompi — Пак АҚШ-тағы Wonder Girls туралы, Soompi — Пактың директорлар кеңесінен кетуі, Soompi — Stray Kids және «Грэмми», Korea JoongAng Daily — Billboard Global Power Players 2026, Sports Kyunghyang — JYP басшылығы Billboard Power 100-де, The Korea Times — Гонильдің кетуі және JYP стандарттары, The Korea Times — стажёрдің шығарылуы (2019), Bandwagon — JYP мен Live Nation серіктестігі, Khaleej Times — Чонён JYP-тен кетеді, Edaily — Чэён JYP-тен кетеді, Edaily — OURBIRTHDAY, JYP Entertainment — ресми сайт