JAC

JAC (Anhui Jianghuai Automobile Group) — Аньхой провинциясының астанасы Хэфэйдегі мемлекеттік автоконцерн. Алпыс жыл бойы ол жүк көліктерін, минивэндер мен арзан жеңіл көліктер шығарды. NIO үшін машина құрастырды, Volkswagen-мен бірге электромобиль жасайды. Енді қытайлық Huawei компаниясымен бірге бағасы 700 мың юаньнан асатын көліктер шығарып отыр. Брендті еске алуға қазан айындағы Maextro V800 минивэнінің оқиғасы себеп болды. Қытайдың Dongchedi автопорталы сынаған кезде көліктің тежегіш педалінің кронштейндері сынған. 2026 жылғы 9 қазанда Maextro иелерге бұл бөлшектерді тегін ауыстырып беретінін мәлімдеді. CarNewsChina оқиғаның неге назар аудартатынын атап өтті: сынған арзан JAC емес, люкс минивэн. Қазақстандықтар үшін JAC таңсық емес — бұл көліктер 2015 жылдан бері Қостанайда құрастырылады.

Бастауы: Хэфэйдегі зауыт (1964–2000)

Компания тарихын 1964 жылдан бастайды. Сол жылы Хэфэйде Hefei Jianghuai автомобиль зауыты ашылды. Алғашқы онжылдықтарда зауыт жүк көліктері мен шассиге сүйенді. 1990 жылы-ақ экспортты бастады, алғашқы ел — Боливия. 1997 жылы кәсіпорынның аты Anhui Jianghuai Automobile Co., Ltd. болып өзгерді.

Компанияның негізгі акционері — JAC Holding Group холдингі. Ол Аньхой провинциясы үкіметіне тиесілі еді. 2020 жылы холдингтің жартысын Volkswagen сатып алды.

Биржа және жеңіл көліктер (2001–2015)

2001 жылы JAC акциялары Шанхай биржасына 600418 кодымен шықты. Сонымен қатар компания өзі істей алмайтын нәрсені үйренді. 2003 жылдан бастап Hyundai минивэндерін құрастырды, бірақ 2007 жылға қарай бұл өндіріс тоқтады. Сол 2007 жылы JAC жеңіл көлік шығаруға мемлекеттік рұқсат алды.

Одан кейін өз желілері пайда болды. Refine маркасымен минивэндер мен коммерциялық фургондар шықты (M3, M4, M5, M6, кейін R3). Седандар мен кроссоверлерді JAC түрлі атаумен шығарды — Heyue-ден бастап S сериясына дейін. Жүк бағыты Shuailing, Junling және Kangling отбасыларына сүйенді. Негізгі тірек коммерциялық көліктер болып қалды. Шетел нарығына JAC құрастыру алаңдары арқылы шықты: Wikipedia дерегінше, машина жинақтары Мысырда, Эфиопияда, Вьетнамда, Мексикада және Иранда құрастырылған.

2010 жылы JAC электромобиль бағдарламасын жариялады. 2010–2014 жылдары сатылым жылына 440–500 мың көлік шамасында болды, ал 2015 жылы 588 мыңға жетті.

Сатылым шыңы және мердігер рөлі (2016–2019)

2016 жыл JAC үшін рекордтық болды: 643 342 көлік пен шасси сатылды. Сол жылы компанияның жаңа рөлі пайда болды. 2016 жылғы сәуірде JAC жас NIO стартапымен келісімшартқа қол қойды. NIO-да өндіріс лицензиясы жоқ еді, ал JAC-та бар болатын. NIO-ның алғашқы моделі ES8 кроссоверін 2018 жылы Хэфэйдегі зауыт шығарды.

Бұл схема бірнеше жыл жұмыс істеді. 2021 жылғы сәуірде JAC пен NIO ақылды электромобильдер бойынша бірлескен кәсіпорын ашатынын хабарлады. Түйін 2023 жылғы желтоқсанда шешілді. NIO өз өндіріс лицензиясын алды да, 5 желтоқсанда JAC-тан екі алаңның жабдығы мен активтерін шамамен 3,16 млрд юаньға (CnEVPost есебінше, шамамен $442 млн) сатып алды.

Екінші ірі серіктес — Volkswagen. 2017 жылы тараптар электромобиль шығаратын бірлескен кәсіпорынды тең үлеспен құруға келісті, ол 2018 жылы ресми тіркелді. 2018 жылы осы одақтан SEAT қатысқан Sehol бренді шықты. Кейін JAC Sehol-ды жауып, оның модельдерін өз белгісіне көшірді.

Шыңнан кейін сатылым төмендеді: 2017 жылы 510 892, 2018 жылы 462 477, 2019 жылы 421 241 көлік.

Volkswagen капиталға кіреді (2020–2022)

2020 жылы Volkswagen-мен байланыс тереңдеді. Мамырда неміс концерні JAC-тың бас холдингінің 50%-ын 1 млрд еуроға сатып алды. Шілдеде бірлескен кәсіпорындағы үлесін 75%-ға дейін көтерді. Кәсіпорын Volkswagen Anhui деп аталды. 2021 жылғы желтоқсанда холдинг жаңа акциялар арқылы JAC-қа тағы 2 млрд юань салды. Оның листингтегі компаниядағы үлесі 17,15%-дан 28,18%-ға өсті.

2021 жылы басшылық ауысты. Компанияда 1975 жылдан бері істеген төраға Ань Цзинь зейнетке шықты. Оның орнына бас директор Сян Синчу келді. 2020 жылы JAC 456 100 көлік сатты — бұл 2016 жылғы шыңнан шамамен 30% аз.

Huawei және люкс Maextro маркасы (2023–2025)

2023 жылғы желтоқсанда JAC Huawei-мен ынтымақтастық жариялады. Арзан көлік шығарушы ретінде танылған компания үшін бұл әдеттен тыс қадам еді. 2024 жылғы тамызда жаңа брендтің аты белгілі болды — люкс Maextro маркасы (қытайша 尊界). Maextro — Huawei электроникасы мен бағдарламалық жасақтамасы бар көліктер шығаратын HIMA альянсындағы ең қымбат марка. Алғашқы седанға Huawei ADS 4 жүргізушіге көмек жүйесі орнатылды.

Алғашқы көлік — Maextro S800 седаны 2025 жылғы 30 мамырда таныстырылды. Бағасы — 708 мың юаньнан (шамамен $98 мың), ең жоғары нұсқасы миллионнан асады. Мақсат ашық айтылды: CnEVPost пен CarNewsChina S800-ді Mercedes-Maybach-тың бәсекелесі деп атады. HIMA дерегінше, сатылым басталғаннан кейінгі 19 күнде 5000-нан астам нақты тапсырыс түсті. 2025 жылғы 17 маусымда Сян Синчу мен Huawei-дің ротациялық төрағасы Эрик Сюй жаңа келісімге қол қойды. Ол Huawei-дің жүргізушіге көмек және цифрлық кабина шешімдерін JAC-тың басқа платформаларына да таратады.

Huawei қатыспайтын өз көліктері үшін JAC 2023 жылы Yiwei атты бұқаралық электромобиль маркасын іске қосты. Refine 2020 жылдан бері коммерциялық минивэндер мен фургондардың жеке бренді ретінде жұмыс істейді.

Қаржы

Соңғы екі жылы JAC шығынмен жұмыс істеді. Деректер 2025 жылғы жылдық есептен алынды (оның қысқаша нұсқасы 2026 жылғы 7 сәуірде China Securities Journal-да жарияланды):

• 2023 жыл: түсім 44,94 млрд юань, акционерлердің таза пайдасы — 151,5 млн юань;
• 2024 жыл: түсім 42,12 млрд юань, таза шығын — 1,78 млрд юань;
• 2025 жыл: түсім 46,48 млрд юань, таза шығын — 1,70 млрд юань.

2025 жылдың төрт тоқсаны да шығынмен жабылды, бірақ жыл соңына қарай түсім өсті: төртінші тоқсанда ол 15,6 млрд юань болды, ал бірінші тоқсанда 9,8 млрд еді. 2025 жылы 384,1 мың көлік пен шасси сатылды — алдыңғы жылдан 4,72% аз. Ең ірі акционер — 28,23% үлесі бар JAC Holding Group. CarNewsChina 2024 жылғы есепті талдағанда шығынның едәуір бөлігін Volkswagen-мен бірлескен бизнес бергенін атап өтті: Volkswagen Anhui-ге салған инвестициядан шығын шамамен 1,35 млрд юаньға дейін өсті.

Қазақстан: меморандумнан Қостанайдағы конвейерге дейін

JAC-тың Қазақстандағы тарихы 2015 жылғы 2 қыркүйекте басталды. Нұрсұлтан Назарбаевтың Қытайға сапары кезінде қазақстандық Allur тобы, JAC және CMC мемлекеттік корпорациясы JAC көліктерін шығару туралы үшжақты меморандумға қол қойды. Kursiv дерегінше, сол жылы Қостанайда алғашқы модельдер — J5 және S5 құрастырыла бастады. Құрастыру Allur зауытында («СарыаркаАвтоПром» ЖШС) жүреді.

Кейін JAC Allur үшін тәжірибе алаңына айналды:

• 2016–2017 жылдары Қазақстанда бес модельден тұратын 27 электромобильдің тәжірибелік партиясы сыналды. JAC iEV7S-ті Қостанайда сериялап шығару 2018 жылдың бірінші тоқсанына жоспарланды, бағасы — 7,5 млн теңгеден (Informburo-дағы серіктестік материал бойынша).
• 2017 жылғы маусымда Тәжікстанға алғашқы партия — $577,5 мыңға 55 JAC S3 седаны жөнелтілді.
• 2017 жылғы 8 қарашада «СарыаркаАвтоПром» Ресей нарығы үшін JAC шығаруға эксклюзив құқық алды. Экспортты «ҚазақЭкспорт» қаржыландыруы тиіс еді.
• Сол кезде қытайлық CNVIEC корпорациясы Allur акционерлерімен акциялардың 51%-ын сатып алу туралы инвестициялық келісімге қол қойды. 2018 жылғы сәуірде Қостанай облысының әкімі мәміле маусымда жабылатынын айтты.

Кейін желіге T6 пикабы (2018) мен J7 кроссовері (2021) қосылды. Kursiv дерегінше, 2024 жылы JAC елдегі ең көп сатылатын бес марканың қатарына кірді: жылына 11 мыңнан астам көлік, компанияның айтуынша, өсім 50%-дан асқан. Дистрибьютордың бағалауынша, Қазақстан жолдарында 35 мыңнан астам JAC жүр. 2024 жылдың жазында JAC S3 седаны Қостанайдағы Allur зауытында толық циклмен — дәнекерлеу мен бояуымен — Kia мен Chevrolet-пен қатар құрастырылды. 2025 жылғы 11 шілдеде Allur құрамындағы JAC Motors Qazaqstan жаңа логотипін көрсетті: оны алғаш J7 алды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Директорлар кеңесінің төрағасы — Сян Синчу. 2025 жылғы қарашада ол қайта сайланды, ал бас директор болып Ли Мин тағайындалды. JAC портфелі бүгін бір шаңырақ астындағы бірнеше түрлі компанияға ұқсайды:

• жүк көліктері, пикаптар және Refine коммерциялық фургондары;
• JAC пен Yiwei бұқаралық жеңіл көліктері мен электромобильдері;
• Volkswagen Anhui-дегі үлес;
• Huawei-мен бірге люкс Maextro өндірісі.

2026 жылғы 5 тамызда Maextro нарыққа екі минивэн шығарды: бағасы 766 мыңнан 1,016 млн юаньға дейінгі V800 және 648 мың юаньдық V680. Huawei-ден Ричард Юй 23 күнде 10 мыңнан астам алдын ала тапсырыс түскенін хабарлады, оның шамамен 80%-ы V800-ге тиесілі. China EV DataTracker дерегінше, тамызда Maextro клиенттерге 181 көлік берді.

8 қазанда Dongchedi сағатына 100 км жылдамдықтан шұғыл тежеу сынағының нәтижесін жариялады. Үш V800-де тежегіш педалінің кронштейні сынған. Басылым педальға түскен ең жоғары күшті — 1612 Н деп көрсетті және сынақ «әдейі зақымдау» болды деген айыпты жоққа шығарды. Maextro 9 қазанда жауап берді. Компания өз сынақтары ұлттық және салалық стандарттардан асып түскенін, ал клиенттерде кронштейн негізі сынбағанын айтты. Соған қарамастан педаль құрылымы жетілдіріледі, иелерге тегін ауыстыру ұсынылады, ал бұл бөлшектердің валидациясы мен сапа бақылауы қайта қаралады.

Қазақстанда бренд Allur арқылы жұмысын жалғастырып жатыр. Компания дерегінше, 2026 жылдың бірінші жартысында JAC Motors Qazaqstan 4745 көлік сатты, мамырда нарыққа RF8 минивэні шықты. 2026 жылғы 6 қазанда Қостанайда Eco Ular Taxi іске қосылды: жергілікті жерде құрастырылған 65 электр JAC e-J7.

Дереккөздер: CarNewsChina — Maextro-ның V800 педаль ақауына жауабы, Wikipedia — JAC Group, China Securities Journal — JAC-тың 2025 жылғы жылдық есебінің қысқаша нұсқасы, CarNewsChina — JAC-тың 2024 жылғы шығыны, Yicai Global — JAC төрағасының ауысуы, Gasgoo — JAC-тың 2021 жылғы қосымша эмиссиясы, FilingReader — 2025 жылғы төраға мен бас директор сайлауы, CnEVPost — NIO JAC активтерін сатып алады, CnEVPost — Maextro S800 шығуы, CnEVPost — JAC пен Huawei-дің жаңа келісімі, CnEVPost — V800 және V680 минивэндерінің шығуы, Tengrinews — Allur, JAC және CMC меморандумы, Kursiv — JAC Қазақстанда және жаңа логотип, Informburo — Қостанайдағы JAC электромобильдері, Kapital — JAC-ты экспортқа шығару құқығы, Informburo — Allur акцияларының 51%-ы туралы келісім, Forbes Kazakhstan — қытайлық инвестордың Allur-ға кіру мерзімі, Tengrinews — Қостанайдағы Allur зауыты, NewTimes.kz — JAC-тың 2026 жылғы бірінші жартыжылдықтағы сатылымы, Digital Business — Қостанайдағы JAC e-J7 электр таксиі.