6,1 млн адамның деректері: ауырсыну 55 жасқа дейін үдейді

Монреальдағы Макгилл университетінің ғалымдары 118 елдегі 6,1 млн адамның ауырсыну туралы деректерін жинап, әр жасқа арналған алғашқы әлемдік «нормаларды» жасады. Жұмыс 5 қазанда Nature Medicine журналында жарияланды. Басты қорытынды мынау: ауырсынудың негізгі өсімі қарттыққа емес, 55 жасқа дейінгі кезеңге келеді.

Жұмысты Этьен Вашон-Прессо басқарды. Оның тобы 138 популяциялық зерттеу бағдарламасынан 902 дереккөзді біріктірді. Бұлар 1990–2025 жылдар аралығындағы денсаулық туралы ұлттық сауалнамалар мен когорттық зерттеулер. Қатысушылардың жасы 5-тен 100-ден асқанға дейін, 55%-ы әйелдер. Олар ауырсынуды өздері бағалады, дененің 11 бөлігі бойынша: бас пен мойыннан бастап арқа, жамбас және тізеге дейін.

Сандар не көрсетті

Адамдарды көбіне арқа мазалайды: оның ауыратынын 40% айтады. Ең сирегі бет ауыруы, шамамен 2%. Қандай да бір ауырсынуы бар адамдардың үлесі 5 жаста шамамен 30% болса, 100 жасқа қарай 70%-ға жетеді. Ең тік өсім 55 жасқа дейін байқалады.

Ауырсынудың әр түрінің өз жасы бар. Бас ауруы көбіне 34 жас шамасында, іш ауруы 23 жас шамасында, мойын мен иық ауруы 62 жас шамасында жиі кездеседі. Ал арқа, жамбас және тізе ауруы жыл өткен сайын тек күшейе береді. Қатты ауырсыну шамамен 50 жаста, бүкіл денеге тараған ауырсыну 70 жаста шыңына жетеді.

Әйелдер ауырсынуға 11 аймақтың бәрінде ерлерден жиі шағымданады. Айырма бет ауруында 1,83 есеге, бас ауруында 1,74 есеге жетеді.

Кедейлік, темекі және артық салмақ

Балалық шақта елдер арасындағы айырма аз. Бірақ қартайған кезде ол күрт өседі. Адам даму индексі ең төмен елдерде 80 жасқа қарай ауырсынуы барлардың үлесі ең ауқатты елдерге қарағанда 30,6 пайыздық тармаққа жоғары. Қарт жастағы артық ауырсыну ең көп Шығыс Еуропада табылды: әлемдік бағдардан 21 тармаққа жоғары.

Авторлардың есебінше, әлемдегі ауырсынудың 18,3%-ы үш факторға байланысты: темекі шегу, семіздік және табыстың аздығы. Шығыс Еуропада бұл үлес 27,1%-ға жетеді. Семіздік салмақ түсетін буындардың ауруымен көбірек байланысты: табан мен тобық ауыруының қаупі 1,91 есе, тізе ауыруының қаупі 1,86 есе жоғары. Темекі шегетіндердің беті жиі ауырады. Ал табысы ең аз адамдарда кеуде ауыруы 2,09 есе жиі кездеседі.

Шектеулер

Бұл бақылау деректері. Сондықтан олар байланысты ғана көрсетеді, темекі не артық салмақтың өзі ауырсыну тудыратынын дәлелдемейді. Қатысушылар ауырсынуды өздері бағалады. Әр елдегі сауалнамалар сұрақты әртүрлі қойған, сондықтан авторлар оларды ортақ өлшемге келтіруге мәжбүр болды. Ғалымдар кедей елдердегі ауырсынудың себептері аз зерттелгенін және бай елдердегіден өзгеше болуы мүмкін екенін мойындайды.

Авторлар нәтижелерді ашық онлайн-құралға салды. Онда дәрігер науқастың шағымын оның жасы, жынысы және өңірі бойынша орташа көрсеткіштермен салыстыра алады. 30–50 жастағы ер адам үшін жұмыстың практикалық мәні қарапайым: бұл жаста арқа мен буын ауруы жиі кездеседі, бірақ оның едәуір бөлігі өзгертуге болатын факторлармен, яғни темекі шегумен және артық салмақпен байланысты.

Дереккөздер: Nature Medicine — 6,1 млн адам бойынша ауырсынудың әлемдік қисықтары, McGill — Global Pain Benchmark онлайн-құралы