Демалысқа өтініш: үлгісі, мерзімі және дайын мәтіндер

Демалысқа өтініш компанияның бірінші басшысының атына жазылады: жоғарыда «кімге — кімнен», ортасында «Өтініш» сөзі, одан кейін демалыстың түрі, күндері мен күнтізбелік күн саны көрсетілген бір сөйлем «…беруіңізді сұраймын», төменде күні мен қолы. Кемінде екі апта бұрын тапсырған дұрыс: заң бойынша демалыс ақысы демалыс басталардан кемінде үш жұмыс күні бұрын төленуге тиіс, бухгалтерияға уақыт керек. Өтініш болмаса, бұйрық шықпайды, ал бұйрықсыз жұмысқа келмеуіңіз оңай жұмыстан қалу болып шығады.

Еңбек кодексі бойынша не тиесілі

Өтініш жазбас бұрын өз құқығыңызды білген артық емес. ҚР Еңбек кодексінің 2026 жылы қолданылатын негізгі нормалары:

• 24 күнтізбелік күн — ақы төленетін жыл сайынғы демалыстың ең аз ұзақтығы. Жұмыс беруші одан көп бере алады, аз — жоқ. Демалысқа тұспа-тұс келген мереке күндері оның ұзақтығына есептелмейді.
• Демалыс ақысы соңғы 12 айдағы орташа жалақыдан есептеледі және демалыс басталардан кемінде үш жұмыс күні бұрын төленеді.
• Бөліп алуға болады, бірақ бір бөлігі 14 күнтізбелік күннен қысқа болмауы керек.
• Демалыстан кері шақыру тек сіздің жазбаша келісіміңізбен ғана мүмкін.
• Жұмыстан шыққанда пайдаланылмаған күндер үшін ақшалай өтемақы төленеді.

2026 жылғы ақпанда Еңбек министрлігі Конституцияның демалыс туралы нормасынан «жыл сайынғы» сөзінің алынып тасталғаны ештеңені өзгертпейтінін бөлек түсіндірді: 24 күн, 12 ай бойынша есеп және төлеу мерзімі бұрынғыдай қалды.

Өтінішсіз болмайтын жағдайлар

1. Кесте бойынша жыл сайынғы демалыс. Кестені жұмыс беруші бекітеді, ондағы күндер өзгерсе, сізге кемінде екі апта бұрын хабарлауға міндетті. Көп компания бәрібір өтініш сұрайды — бұйрық шығару мен ақы есептеу оңайырақ. Қызметкер үшін тапсыру мерзімін заң белгілемейді, оны ішкі ережелер анықтайды; бағдар — екі апта.
2. Кестеден тыс демалыс. Бұл әрқашан келісім: жұмыс тоқтап қалатын болса, жұмыс беруші бас тартуға құқылы. Неғұрлым ертерек жазыңыз және алдымен басшымен сөйлесіңіз.
3. Жалақы сақталмайтын демалыс. Әдетте тараптардың келісімімен беріледі, бірақ неке тіркелгенде, бала туғанда және жақын туысы қайтыс болғанда жұмыс беруші бес күнтізбелік күнге дейін беруге міндетті (еңбек немесе ұжымдық шартта жазылған басқа жағдайларда да). Өтініште себебін міндетті түрде көрсетіңіз.
4. Оқу демалысы. Сессияға, мемлекеттік емтиханға, диплом қорғауға беріледі. Өтінішке ЖОО немесе колледждің шақыру анықтамасы қоса беріледі.
5. Бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты демалыс. Анасы, әкесі немесе қамқоршысы толық не бөліп ала алады. Ертерек шығуды ұйғарсаңыз, жұмыс берушіге кемінде бір ай бұрын ескертіңіз. Туу туралы куәлік қоса беріледі. Осы кезеңдегі төлемдер туралы 2026 жылғы бала жәрдемақылары туралы шолуымызда жазылған.
6. Скринингке арналған демалыс. Орташа жалақы сақталатын үш жұмыс күніне дейін, қатарынан немесе бір-бір күннен алуға болады. Жұмыс беруші одан бас тарта алмайды. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап скрининг туралы хабарлама қызметкерге де, жұмыс берушіге де eGov арқылы келеді.

Өтініш неден тұрады

1. Тақырыпша. Оң жақ жоғарыда: басшының лауазымы мен аты-жөні («”Арман” ЖШС директоры А. Б. Ахметовке»), одан төмен — сіздің лауазымыңыз бен аты-жөніңіз («сату бөлімінің менеджері Д. Е. Серікқалиевтен»).
2. Атауы. Ортада — «Өтініш».
3. Мәтін. Бір сөйлем: демалыстың түрі, «…бастап …дейін» күндері, күнтізбелік күн саны. Жалақы сақталмайтын демалыста — себебі, оқу демалысы мен бала күтімінде — қоса берілетін құжатқа сілтеме.
4. Күні мен қолы. Сол жақта жазылған күні, оң жақта таратып жазылған қолы.

Қазақ немесе орыс тілінде жазуға болады — кадр құжаттары үшін екеуі де жарамды.

Дайын мәтіндер

• Жыл сайынғы: «Маған 02.11.2026 бастап 15.11.2026 дейін 14 күнтізбелік күн ұзақтығымен ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысын беруіңізді сұраймын».
• Жалақы сақталмайтын: «Некені тіркеуге байланысты маған 09.11.2026 бастап 13.11.2026 дейін 5 күнтізбелік күн ұзақтығымен жалақы сақталмайтын демалыс беруіңізді сұраймын».
• Оқу демалысы: «Емтихан сессиясын тапсыру үшін маған 11.01.2027 бастап 26.01.2027 дейін 16 күнтізбелік күн ұзақтығымен оқу демалысын беруіңізді сұраймын. Шақыру анықтамасы қоса беріліп отыр».
• Бала күтімі: «Маған 01.12.2026 бастап бала үш жасқа толғанға дейін (14.09.2029 дейін) бала күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын демалыс беруіңізді сұраймын. Туу туралы куәліктің көшірмесі қоса беріліп отыр».
• Скрининг: «Скринингтік тексеруден өту үшін маған 20.11.2026 орташа жалақысы сақталатын 1 (бір) жұмыс күнін беруіңізді сұраймын».

«Демалуға рұқсат етіңізші», «жеке шаруамен бір аптаға» деген сөздер керек емес. Неғұрлым құрғақ жазсаңыз, соғұрлым тез қол қояды.

Қалай тапсырады және одан кейін не болады

1. Ауызша келісіп алыңыз. Әсіресе кестеден тыс демалыс болса: күтпеген өтініш бас тартуға әкеледі.
2. Құжатты тапсырыңыз. Қағаз түрінде — басшыға немесе кадр бөліміне. Көп компанияда өтінішті HR-жүйеде немесе корпоративтік пошта арқылы ЭЦҚ-мен қабылдайды; 2026 жылдың жазында Еңбек кодексіне жазбаша хабарламаларды ЭЦҚ қойылған электрондық құжат түрінде ресімдеуге болатыны туралы тікелей норма қосылды. Өзіңізде қалай қабылданғанын нақтылаңыз.
3. Көшірмесін сақтаңыз. Екінші данасына кіріс нөмірі мен күнін қойғызыңыз — дау туса, бұл сізге сақтандыру.
4. Бұйрықпен танысыңыз. Өтініш негізінде демалыс беру туралы бұйрық шығады, ондағы күндерді тексеріңіз.
5. Демалыс ақысын тексеріңіз. Ақша демалыстың бірінші күнінен кемінде үш жұмыс күні бұрын түсуге тиіс.

Бас тартса не істеу керек

Кестеден тыс немесе жалақы сақталмайтын демалыста (міндетті жағдайлардан басқа) жұмыс беруші бас тартуға құқылы — мысалы, жұмыс қызған кезде немесе сол күндері әріптестеріңіз демалысқа шығатын болса. Себебін сұрап, басқа күндерді ұсыныңыз. Ал бекітілген кесте бойынша демалыс бермесе, міндетті бес күндік жалақы сақталмайтын демалыстан немесе скринингке арналған демалыстан бас тартса, бұл енді заң бұзушылық. Тәртібі мынадай: кәсіпорындағы келісім комиссиясы (бар болса), содан кейін еңбек инспекциясы немесе сот.

Жиі кездесетін қателер

• Тақырыпша жоқ — құжаттың кімге және кімнен екені түсініксіз.
• Күндер шатастырылған немесе күн саны қате есептелген. Күнтізбелік күнді санаңыз, мерекелер демалысқа кірмейді.
• Демалыстың түрі көрсетілмеген. Нақтыламай «демалыс сұраймын» десеңіз, бухгалтерия оны сіз ойлағандай ресімдемеуі мүмкін.
• Жазылған күні немесе қолы жоқ.
• Ресми тұжырымның орнына ауызекі сөз.
• Өтініш демалыстан бір күн бұрын тапсырылған — демалыс ақысын есептеп үлгермейді.

Дереккөздер: Әділет — ҚР Еңбек кодексі, Digital Business — Конституцияға түзетулерден кейінгі жыл сайынғы демалыс туралы Еңбек министрлігі, Digital Business — жалақы сақталмайтын демалыс, Tengri Health — скринингке арналған демалыс, Pro1C — 2026 жылғы Еңбек кодексіндегі өзгерістер