Etched

Etched — Сан-Хоседегі америкалық стартап. Ол инференске, яғни оқытылып қойған ЖИ-модельдердің жұмысына арналған чиптер мен тұтас есептеу кластерлерін жобалайды. Компанияны 2022 жылы Гарвардты тастап кеткен үш студент құрды: Гэвин Уберти, Крис Чжу және Роберт Уочен. Оны 2024 жылы нейрожелілердің бір ғана архитектурасына, трансформерге арналған Sohu чипі танытты. Қазір бұл компания туралы айтудың себебі бар: стартапқа $40 млрд бағамен ақша ұсынылды. TechCrunch мәліметінше, инвесторлар Etched-ті $40–50 млрд деп бағалауға дайын. Ал шілдеде оның құны $10,3 млрд еді.

Гарвард жатақханасы және ағымға қарсы бәс (2022–2023)

Оқиға 2022 жылы, ChatGPT шықпай тұрып басталды. Уберти, Чжу және Уочен Гарвардта оқыды. TechCrunch жазуынша, Уберти мен Чжу математиканың тереңдетілген курсында танысқан. Ойлары мынау еді: ЖИ-модельдерге инференс үшін бөлек темір керек болады, ал әмбебап видеокарталар бұған ең жақсы жауап емес. Кейін Sequoia қорында 2022 жылы, құрылтайшылар әлі жатақханада тұрған кезде, бұл бәс «мүлде контрариандық» көрінгенін еске алды.

Үшеуі де университетті тастады. Bloomberg 2024 жылы Питер Тиль стипендиясының лауреаттары арасында ЖИ-чип жасайтын гарвардтықтар бар екенін жазды. Бұл бағдарлама жас кәсіпкерлерге оқуды тастау шартымен $100 мың береді. TechCrunch Уберти мен Уоченді Тиль стипендиаттары деп атайды.

Ақша оңай келмеді. 2023 жылғы наурызда Etched шамамен $5,4 млн посевтік раунд тартты, сонда компания $34 млн деп бағаланды. TechCrunch айтуынша, құрылтайшылар одан кейін қорларды аралап, ЖИ-ге ерте ме, кеш пе мамандандырылған чиптер керек болатынын дәлелдейтін 30 беттік жазба көрсеткен. Олар барған ірі инвесторлардың бәрі бас тартты. Сол дереккөз бойынша, компания айдан айға әрең күн көріп, ақшасыз қала жаздады.

Sohu: тек трансформерлерге арналған чип (2024)

2024 жылғы маусымда Etched көлеңкеден шығып, Sohu-ды көрсетті. Бұл — ASIC, яғни бір нақты міндетке арналған интегралдық схема. Міндеті — трансформер архитектурасындағы модельдерді іске қосу. GPT, Llama және қазіргі генеративтік жүйелердің көбі осы архитектураға құрылған. Басқа нейрожелілерге керек нәрсенің бәрін әзірлеушілер чиптен алып тастады. Есеп қарапайым: артық дүние аз болса, сол кремнийде есептеу көп болады.

Мәлімдемелер қатты естілді. Чипті TSMC фабрикаларында 4 нм техпроцесімен, 144 ГБ HBM3E жадымен шығару жоспарланды. Уберти Sohu негізіндегі бір сервер Nvidia-ның 160 H100 үдеткішін алмастырады деді. Оның сөзінше, чип Nvidia-ның келешек Blackwell GB200 үдеткіштерінен де «бір реттік шамаға жылдам әрі арзан». Компания Llama 70B моделінде секундына 500 мыңнан астам токен деген санды айтты. Мұның бәрі Etched-тің өз деректері еді: ол кезде клиенттерде дайын өнім болған жоқ.

Анонспен бірге ақша да келді. $120 млн A сериясын Primary Venture Partners пен Positive Sum Ventures басқарды. Оған Питер Тиль, GitHub басшысы Томас Домке, Replit негізін қалаушылардың бірі Амджад Масад, Coinbase-тің бұрынғы техникалық директоры Баладжи Сринивасан қатысты. Сол кезге қарай компания барлығы $125 млн-ға жуық қаражат жинады, штатында 35 адам болды. SiliconANGLE «ондаған миллион долларлық» тапсырыстар туралы жазды.

Тәуекел бірден көрінді, ол туралы сол кезде-ақ жазылды. Сол кездегі бағалаулар бойынша, Nvidia ЖИ-чиптер нарығының 70–95%-ын ұстап тұрды. Etched-тің ең осал жері бәстің өзінде еді: сала трансформерлерден бас тартса, тар мамандандырылған чип ешкімге керек болмай қалады.

Үнсіз жыл және ірі инвестиция (2025)

Шулы анонстан кейін Etched ұзақ үнсіз қалды. Кейін, 2026 жылғы маусымда, компания жарияланбаған төрт раундта $800 млн жинағанын жазды. Оның ішінде VentureTech Alliance-тың стратегиялық инвестициясы да бар. Ең ірісі — $5 млрд бағамен $500 млн. TechCrunch мәліметінше, мәміле 2025 жылғы желтоқсанда жабылған. Жұрт бұл туралы 2026 жылғы қаңтарда Bloomberg хабарынан білді: раундты Stripes қоры басқарды, Питер Тиль, Positive Sum және Ribbit Capital қатысты.

Ол кезде акционерлер тізімі әсерлі көрінді. TechCrunch Jane Street, Hudson River Trading және Two Sigma трейдинг фирмаларын атайды. Бизнес-періштелер арасында Андрей Карпати, Джеффри Хинтон, Фэй-Фэй Ли, Mistral негізін қалаушылардың бірі Артур Менш және Скотт Ву бар. Акционерлер қатарында инвестор Стэнли Дракенмиллер де бар.

Алғашқы кремний және $1 млрд тапсырыс (2026 жылғы маусым)

2026 жылғы 30 маусымда Etched ең бастысын хабарлады. Кремнийдің алғашқы партиясы (A0) TSMC фабрикасынан оралды, ол N4P техпроцесімен шығарылды. Алғашқы стойкалық жүйелер клиенттерде тексеруден өтіп жатты. Компанияның сөзінше, келісімшарттар $1 млрд-тан асты. TechCrunch нақтылағандай, бұл жеке микросхемаларға емес, дайын жүйелерге — чиптерге, стойкаларға және бағдарламаға берілген тапсырыстар.

Бұл кезде өнімнің өзі 2024 жылғыдан кеңірек сипатталды. Etched жай чип емес, «фронтир инференске арналған кластерлер» сатады: бірге жобаланған чиптер, сұйықпен салқындатылатын стойкалар және бағдарламалық қамтым. Негізінде екі әзірлеме жатыр:

• Low Voltage Inference (LVI) — компания дерегінше, есептеу блоктары ЖИ-чиптерге әдеттегі кернеудің жартысынан да төмен кернеуде жұмыс істейді. Осылайша есептеуді қызып кетпей тығыздауға болады.
• Cluster Scale Memory (CSM) — HBM және SRAM жады бүкіл кластерге ортақ бір пулға біріктіріледі. Бұл модельдің жауапты тезірек беруі үшін керек.

Сол кезде компания команда көлемін де айтты — 400-ден астам инженер. Оның сөзінше, олар Nvidia, Google-дың TPU командасы, Broadcom, SK Hynix және TSMC-дан келген. Etched Тайваньда жеткізушілердің қасында тәулік бойы жұмыс істеу үшін алаң ашты. Сан-Хоседегі штаб-пәтерге дата-орталық, сынақ зертханасы және прототип цехы қосылды.

Көп ұзамай капиталға кірген Sequoia бұл кезеңді былай сипаттады: ChatGPT-ден кейінгі толқындағы компаниялар ішінде толық өлшемді A0 чипін сәтті шығарған алғашқысы — Etched, ал кластерді ол 40 күнде іске қосқан. Бұл тәуелсіз тексеріс емес, инвестордың бағасы. Sequoia сөзінше, компанияның ішкі ұраны — «Өндіріс — өнімнің өзі».

Sequoia және Jane Street: бір айда екі баға (2026 жылғы шілде–тамыз)

Одан кейін оқиғалар жылдам өрбіді. 23 шілдеде Etched C сериясын жариялады: Sequoia Capital басқарған $300 млн, баға — $10,3 млрд. Оған Andreessen Horowitz, Jane Street, Diffusion, Argo және оңтүстіккореялық жад өндірушісі SK Hynix қатысты. Жеті айда баға шамамен екі есе өсті. 2023 жылы құрылтайшыларға бас тартқан күмәншілер туралы Уочен TechCrunch-қа қысқа жауап берді: «Бір нәрсенің мүмкін екеніне шын сенсең және оған ұзақ еңбек етсең, қолыңнан келеді».

«Қазір батыл әрекет ететін уақыт. Чиптеріміз жұмыс істейді, адамдарға олар керек, енді жөнелту керек», — деді Уберти пресс-релизде. Онда алаңдар да аталды: Тайваньдағы зауыт, Милпитастағы 80 мың шаршы футтық, 10 МВт жаңа кешен, жеке беттік монтаж желісі және 2 МВт дата-орталық. Компания өз жүйелері DeepSeek пен Qwen сияқты ірі модельдерді, сондай-ақ Mamba сияқты трансформер емес архитектураларды іске қосатынын айтты. Бұл 2024 жылғы «тек трансформерлерге арналған чип» деген алғашқы мәлімдемеден әлдеқайда кең.

Бір ай өтпей, 18 тамызда, келесі раунд туралы хабар шықты: $21 млрд бағамен $700 млн. Оны Jane Street басқарды. Etched стойкасын өз дата-орталығына алғаш алған клиент те — осы фирма. Раундқа Kleiner Perkins, Sequoia, Andreessen Horowitz, Питер Тиль, Tiger Global, Bain Capital Ventures, Blackstone және басқалар қатысты. Компания Jane Street-тің «Чипті сынадық, алғашқы нәтижелерге көңіліміз толады» деген сөзін келтірді.

Ақша

Etched — жеке компания, табысын жарияламайды. Ашық бағдарлар — раундтар мен мәлімделген келісімшарттар. Компанияның бағасы 2023 жылғы $34 млн-нан 2025 жылдың соңында $5 млрд-қа, 2026 жылғы тамызда $21 млрд-қа жетті.

• 2023 жылғы наурыз — шамамен $5,4 млн, баға $34 млн, посевтік раунд.
• 2024 жылғы маусым — $120 млн, A сериясы, Primary Venture Partners және Positive Sum басқарды.
• 2025 жылғы желтоқсан — $500 млн, баға $5 млрд, Stripes басқарды.
• 2026 жылғы шілде — $300 млн, баға $10,3 млрд, Sequoia Capital басқарды.
• 2026 жылғы тамыз — $700 млн, баға $21 млрд, Jane Street басқарды.

Жазғы екі раундқа дейін компания $800 млн жинаған, 2026 жылдың жазында тағы $1 млрд тартты. $1 млрд-тан асатын тапсырыстар — алынған табыс емес, келісімшарттар. Қанша жүйе жөнелтіліп, ақысы төленгенін Etched айтпайды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

5 қазанда TechCrunch жағдайдан хабардар адамдарға сілтеме жасап, Etched-ке $40–50 млрд бағамен қаржы ұсынылып жатқанын хабарлады. Келіссөздер ерте сатыда, мәміле әзірге жоқ. Сол кезге қарай Jane Street раундынан бері екі ай да өтпеген еді.

Басылым мәліметінше, инвесторлардың қызығушылығы Etched нөлден жобалаған екі компонентке байланысты. Біріншісі — сұранысты алдын ала өңдеу кезеңіне (prefill) арналған чип, екіншісі — кластер ауқымындағы жад. Олар Nvidia үдеткіштерінен көбірек токенді тезірек әрі арзанырақ өңдеуі керек. Etched кіммен бәсекелеспек екенін Nvidia досьесінен оқуға болады.

• Компанияда 400-ге жуық адам істейді, олардың шамамен 15%-ы бұрын Nvidia-да жұмыс істеген.
• Etched Кремний алқабында 10 МВт дата-орталықты басқарады.
• Өндірісті TSMC маңындағы Тайвань алаңы үйлестіреді.
• Алғашқы стойка Jane Street-те жұмыс істеп тұр, қалған жүйелер компания сөзінше клиенттерде тексеруден өтіп жатыр.
• Компанияны негізін қалаушылар басқарады: бас директор Гэвин Уберти және президент Роберт Уочен.

Etched өз жазбаларында келесі қадам гигаватт ауқымы болатынын айтады: жеке фабрикалар, жаһандық жеткізу тізбектері және машиналар паркін басқаратын бағдарлама. Компания өз міндетін «әлемнің бүкіл инференсіне қызмет ету» деп атайды. Оның бағалауынша, бүгін фронтир модельдерге планета халқының 1%-ынан азы ғана қол жеткізе алады.

Дереккөздер: TechCrunch — $40 млрд+ бағамен ұсыныстар (5.10.2026), TechCrunch — $21 млрд бағамен $700 млн раунд, TechCrunch — $10,3 млрд бағамен C сериясы, TechCrunch — $5 млрд баға және $1 млрд тапсырыс, TechCrunch — тек трансформерлерге арналған чип (2024), SiliconANGLE — $120 млн A сериясы және Sohu, Bloomberg — $500 млн раунд, Bloomberg — Тиль стипендиясы, 2024, Etched — алғашқы кремний және $1 млрд тапсырыс, Etched — Sequoia раунды, Etched — Jane Street-ке алғашқы стойка, Sequoia — Etched-пен серіктестік туралы, StorageNewsletter — C сериясы туралы пресс-релиз, Wikipedia — Etched (company).