Леброн Джеймс

Леброн Джеймс — НБА тарихындағы ең көп ұпай жинаған ойыншы, төрт дүркін чемпион әрі мансабын аяқтамай жатып миллиардер атанған алғашқы баскетболшы. 41 жасында ол 24-маусымына дайындалып жүр. Бұл жолы «Лейкерс» сапында емес: екі жылға небәрі $8 млн-ға «Филадельфиямен» келісімшарт жасасты. Бұл қадамын өзі «соңғы шешім» деп атайды. Ал Nike осы кезде оның атымен шығатын 24-кроссовкасын ұсынды.

Шығу тегі мен отбасы

Леброн Реймон Джеймс 1984 жылы 30 желтоқсанда Огайо штатындағы Акрон қаласында дүниеге келді. Анасы Глория Джеймс ол кезде 16 жаста еді. Әкесі Энтони Макклелланд ұлының өміріне араласпады. Отбасы тапшылықта өмір сүрді: Глория жұмыс іздеді, ұлы екеуі бір ескі пәтерден екіншісіне көшумен жүрді.

Балаға тірек болған адам — жергілікті балалар американ футболы командасының жаттықтырушысы Фрэнк Уокер. Глория ұлына оның отбасында тұруға рұқсат берді. Леброн баскетболға тоғыз жасында дәл Уокердің арқасында келді.

Мектеп және «Таңдаулы» (1999–2003)

Джеймс үш досымен бірге — оларды «Керемет төрттік» деп атады — Акрондағы St. Vincent–St. Mary жеке католик мектебіне барды. Алғашқы жылы-ақ команда маусымды 27–0 есебімен өткізіп, үшінші дивизионда штат чемпионы атанды. Екінші жылы ол Огайоның «Мистер баскетболы» болды.

Үшінші жылы Джеймстің суреті Sports Illustrated мұқабасына шықты. Бітіруші сыныпқа жетпеген мектеп баскетболшыларының ішінде мұндай құрметке бірінші болып ие болды. Атақпен бірге қиындық та келді. 18 жасқа толғанда анасы оған Hummer H2 сыйлады, несиені ұлының болашақ табысы есебінен алды. Тексеріс заң бұзушылық таппады. Кейін ол бір дүкеннен $845-лық ретро-жейделер алып, жарыстан шеттетілді. Шағымнан кейін жаза екі ойынға дейін қысқарды, ал одан кейінгі алғашқы матчта ол 52 ұпай салды. Бітіруші жылы мектеп екінші дивизионда штат чемпионы атанды.

Драфтқа дейін-ақ Nike 18 жасар Джеймспен жеті жылға $90 млн-дық келісімшарт жасасты.

«Кливленд»: алғашқы кезең (2003–2010)

2003 жылғы драфтта «Кливленд Кавальерс» Джеймсті бірінші нөмірмен алды. Ол жылдың үздік жаңа ойыншысы атанды, ал 2009 және 2010 жылдары тұрақты маусымның алғашқы екі MVP жүлдесін жеңіп алды. Чемпиондық болмады, сондықтан 2010 жылдың жазында Джеймс кетті.

Кетуі шулы болды. Шешімін ESPN-нің тікелей эфирінде, Гринвичтегі Boys & Girls клубынан берілген The Decision арнайы бағдарламасында жариялады. Эфир қайырымдылыққа $6 млн жинады, бірақ ел есінде басқа нәрсемен қалды. «Таланттарымды Саут-Бичке апарамын» деген сөзі мемге айналды. «Кавальерс» иесі Дэн Гилберт жанкүйерлерге ашулы хат жариялады, ал жанкүйерлер оның жейделерін өртеп, видеоға түсірді. Майкл Джордан мен Мэджик Джонсон суперкоманда құру идеясының өзін сынады.

«Майами»: титулдар (2010–2014)

«Майами Хитте» Джеймс іздегенін тапты. Төрт жылда — төрт финал және екі чемпиондық: 2012 және 2013 жылдары, екеуінде де финалдың MVP-і атанды. Сол маусымдарда тағы екі рет тұрақты маусымның MVP-і болды.

Қатар АҚШ құрамасы да болды. Ол аз ойнаған Афины-2004 қола медалінен кейін Джеймс Пекин-2008 мен Лондон-2012 алтынын алды. Лондонда команданы капитан ретінде бастады.

Үйге оралу және 2016 жыл

2014 жылы Джеймс «Кливлендке» оралды. Басты оқиға 2016 жылғы «Голден Стэйтпен» финалда болды. «Кавальерс» серияда 1–3 есебімен артта қалса да, жеңіп шықты. Жетінші матчта Джеймс Андре Игудаланың лақтырысын әйгілі блок-шотпен жапты. Бұл клуб тарихындағы алғашқы, ал Джеймстің үшінші титулы еді.

2015 жылы Nike онымен өмірлік келісімшарт жасасты. Сомасы жарияланбады, бірақ оны бір спортшымен жасалған ең ірі келісім болуы мүмкін деп жазды. «Мен өмір бойы Nike әрі свушпын», — деді сонда Джеймс.

«Лейкерс» (2018–2026)

2018 жылы Джеймс «Лос-Анджелес Лейкерске» ауысты да, 2020 жылы клубқа титул әперді. Бұл оның төртінші чемпиондығы әрі финалдағы төртінші MVP жүлдесі еді. 2023 жылдың желтоқсанында «Лейкерс» маусым ортасындағы алғашқы НБА кубогын жеңіп алды, ал Джеймс турнирдің MVP-і атанды.

Лос-Анджелесте ол лиганың басты рекордтарын жинады:

• 2023 жылғы 7 ақпанда Карим Абдул-Джаббарды басып озып, НБА тарихындағы ең көп ұпай жинаған ойыншы болды;
• 2024 жылдың наурызында тұрақты чемпионаттарда алғаш болып 40 000 ұпай жинады;
• 2025 жылғы 4 наурызда плей-оффты қоса есептегенде алғаш болып 50 000 ұпай межесінен асты;
• 2024 жылғы 22 қазанда ұлы Бронни екеуі алаңға бірге шықты — НБА тарихында әке мен бала бір матчта алғаш рет ойнады.

2024 жылдың жазында Джеймс құраманың капитаны ретінде Парижде үшінші олимпиада алтынын алды. Ол турнирдің MVP-і атанды әрі үш олимпиада алтыны бар үшінші ер баскетболшы болды.

2025/26 маусымы Джеймс үшін 23-маусым болды — бұл НБА рекорды. Отырықшы жүйкесіне байланысты мәселе салдарынан ол 60 матч ойнады, символдық құрамаларға қатарынан ену сериясы үзілді. Есесіне маусым барысында минуттар, ойыннан түсірген лақтырыстар және жеңістер (1229) бойынша Абдул-Джаббарды басып озды, 12 000-шы пасын берді. 2026 жылдың мамырында плей-оффтағы 300-матчын өткізді. «Лейкерстегі» сегіз жылда Джеймс тұрақты маусымда 479 матч ойнап, орта есеппен 25-ке жуық ұпай, 8 қақпа және 8 пас жинады.

Соңғы шешім: «Филадельфия» (2026)

2026 жылғы 30 маусымда Джеймс «Лейкерске» келесі маусымды басқа клубта өткізетінін айтты. 24 шілдеде «Филадельфия Сиксерспен» ойыншы опциясы бар екі жылдық, $8 млн-дық келісімшартқа қол қоятынын жариялап, мұны «соңғы шешім» деп атады.

«Маусым аяқталғанда бітті деп ойладым, — деді ол. — Соңғы матчымды ойнап қойдым деп сенімді едім». Сосын қосты: «Мен ақша үшін бармаймын. Отбасы үшін де емес. Шынында, не үшін ойнап жүрмін? Мен әлі де жанымды салғым, күрескім, жеңгім келеді. Тағы бір титул алуға мүмкіндігім болғанын қалаймын».

«Филадельфияда» оның серіктестері — Джоэл Эмбиид, Тайриз Макси және Джейлен Браун. Клуб 1983 жылдан бері титул алған жоқ. Бас жаттықтырушы Ник Нерс Джеймстің жүктемесі мөлшерленетінін айтып үлгерді: оның табанында созылмалы артрит бар.

Ақша

2022 жылдың маусымында Forbes Джеймсті байлығы миллиард долларға жеткен алғашқы белсенді НБА ойыншысы деп таныды. Оған дейін баскетболшылардың ішінде миллиардер тек Майкл Джордан болған, оның өзі мансабын аяқтағаннан кейін он жылдан астам уақыт өткенде миллиардер атанды. Forbes 2026 жылғы 5 қазандағы бағасы бойынша Джеймстің байлығы — $1,4 млрд.

Құпиясы — Джеймс келісімдерде тек гонорар емес, үлес алды. Forbes есебінше, НБА келісімшарттары оған салыққа дейін $500 млн-нан астам, ал қалғаны — жарнама мен бизнес — $1 млрд-тан астам табыс әкелді. Басты активтері:

• Nike — 2003 жылдан бері, 2015 жылдан өмірлік келісімшарт;
• Beats by Dre — компаниядағы үлес;
• SpringHill Company — 2021 жылы $725 млн-ға бағаланған медиапродакшн; оның «Ғарыштық джем: Жаңа ұрпақ» фильмі прокатта $163 млн жинады;
• Fenway Sports Group — 2021 жылдың наурызында Джеймс пен оның серіктесі Маверик Картер «Ливерпуль» мен «Бостон Ред Сокске» иелік ететін топтың серіктес-иелері болды; «Ливерпульдегі» шағын үлесі 2011 жылдан бері бар еді;
• Blaze Pizza, Tonal және Lyft компанияларына салынған инвестициялар.

Мансаптан кейінгі мақсатын жасырмайды: «НБА франшизасына иелік еткім келеді».

I Promise мектебі

2018 жылғы 30 шілдеде Акронда Джеймс қаламен бірге құрған I Promise мектебі ашылды. Алғашқы жылы оған үшінші және төртінші сыныптың 240 оқушысы келді. «Мен де сол көшелермен жүрдім. Бұл балалардың басынан не өтіп жатқанын бәрін білемін: есірткі, зорлық, қару», — деді ол ашылуда.

Жеке өмірі

Джеймстің әйелі — Саванна Бринсон, олар Акрондағы мектеп кезінен таныс. 2013 жылғы 14 қыркүйекте Сан-Диегода үйленді. Үш баласы бар: Бронни (2004 жылғы 6 қазанда туған, НБА-да ойнайды), Брайс Максимус (2007) және қызы Жури Нова (2014).

Марапаттары

• НБА-ның 4 чемпиондық титулы (2012, 2013, 2016, 2020) және финалдың 4 MVP жүлдесі;
• тұрақты маусымның 4 MVP жүлдесі (2009, 2010, 2012, 2013);
• 22 Жұлдыздар матчы — лига рекорды, Жұлдыздар матчының 3 MVP жүлдесі;
• символдық құрамаларға 21 рет енді, оның 13-і — бірінші құрама (рекорд);
• жылдың үздік жаңа ойыншысы (2004), алғашқы НБА кубогының MVP-і (2023);
• 2008, 2012 және 2024 жылғы олимпиада алтыны, 2004 жылғы қола.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Джеймс «Филадельфиядағы» алғашқы маусымына дайындалып жатыр. Бұл оның лигадағы 24-маусымы әрі ұзақ ойнаудың жаңа рекорды болмақ. Ал 5 қазанда Nike LeBron 24 кроссовкасын көрсетті. Бренд сөзінше, бұл желі тарихындағы ең жеңіл ойын жұбы. Оны бүкіл мансабы бойы «Лейкерстің» тағы бір аңызы Коби Брайантпен және Майкл Джорданмен салыстырып келеді, ал әр жаңа маусым бұл дауға жаңа дәлел қосады.

Дереккөздер: Wikipedia — өмірбаяны мен рекордтары, NBA.com — ойыншы профилі, Forbes — байлығы, ABC7 — алғашқы миллиард, Fox News — Nike-пен өмірлік келісімшарт, AP — Fenway Sports Group-тағы үлес, ABC13 — I Promise мектебі, beIN Sports — «Лейкерстен» кетуі, News Channel 9 — «Филадельфиямен» келісімшарт, Soap Central — отбасы