Денис Урубко

Денис Урубко қосымша оттегісіз 14 сегіз мыңдықтың бәріне шықты, Макалу мен Гашербрум II-ге қыста алғаш көтерілді. Ол азаматтығын ауыстырды, экспедициялардан жанжалмен кетті, Нанга-Парбатта бөтен адамдарды құтқаруға түнде шықты. Қазір ол Алматы музейіндегі Қазақстан альпинизмі тарихына арналған көрменің кейіпкерлерінің бірі, ал 2025 жылғы шілдеде әйелімен бірге Нанга-Парбатта жаңа бағыттан өтті.

Невинномысск және Сахалин

Урубко 1973 жылғы 29 шілдеде Невинномысскіде туған. Жастық шағының бір бөлігі үлкен таулардан алыс, Сахалинде өтті. Анатолий Букреев сияқты ол да қазақстандық альпинист болды: КСРО ыдырағаннан кейін Қазақстан азаматтығын алып, оның туымен шыңға шыға бастады. Сұхбаттарда анасы мен әпкесін атайды, балалық шағы туралы аз айтады.

42 күндегі «Қар барысы» (1999)

1999 жылы Урубко бұрынғы КСРО-ның бес жеті мыңдығынан 42 күнде өтті. Осылай «Қар барысы» атағын алды. Жылдамдық оның айрықша белгісіне айналды, кейін рекордтар қойды:

• 2006 жылы Эльбрус: Азау станциясынан шыңға дейін 3 сағат 55 минут 58 секунд;
• фестивальдегі Хан-Тәңірі: 4200 метрлік базадан 7010 метрлік шыңға шығып, қайту 12 сағат 21 минут.

14 шың бағдарламасы (2000–2009)

Алғашқы сегіз мыңдығы 2000 жылғы 24 мамырда Эверест болды. Әрі қарай тез жүрді: 2001 жылы Лхоцзе, Хидден-Пик және Гашербрум II, 2002 жылы Канченджанга мен Шишапангма, 2003 жылы Нанга-Парбат пен Броуд-Пик. 2001 жылы Лхоцзеде поляк альпинисін құтқаруға қатысты, 2003 жылы K2-ге поляктардың қысқы экспедициясына кірді.

Бағдарламаның екінші жартысы күрделі әрі әдемі өтті:

• 2004 жылғы мамыр — Аннапурна, түнгі өрлеу;
• 2006 жылғы сәуір мен мамыр — Манаслу, оның ішінде Сергей Самойловпен солтүстік-шығыс қабырға;
• 2007 — Дхаулагири және K2, K2-ге Самойловпен;
• 2009 жылғы мамыр — Чо-Ойю, Борис Дедешкомен оңтүстік-шығыс қабырғадағы жаңа бағыт.

2009 жылы ол 14 шыңнан өткен 15-адам әрі оттегісіз өткен сегізінші адам атанды. Қазақстанда бұл бағдарламаны үш адам орындады: Урубко, Василий Пивцов және Мақсұт Жұмаев.

Қысқы алғашқы өрлеулер (2009–2011)

Ең дабылды жеңісін Урубко итальяндық Симоне Мороймен жасады. 2009 жылғы 2 ақпанда олар қыста Макалуға алғаш шықты. Дәл екі жылдан кейін, 2011 жылғы 2 ақпанда Урубко, Моро және америкалық Кори Ричардс Гашербрум II-ні қыста алғаш алды. Осылайша оның есебінде бірден екі қысқы алғашқы өрлеу пайда болды.

Сонымен қатар ол жаңа бағыттармен жүрді: 2010 жылы Оңтүстік ер-тоқымнан Лхоцзеге жалғыз жаңа бағыт салды, 2014 жылы Канченджангаға солтүстік қабырғадан шықты.

Азаматтықты ауыстыру (2012–2015)

2012 жылы Урубко Қазақстан азаматтығынан бас тартты, 2013 жылы Ресей, 2015 жылғы 12 ақпанда Польша альпинизм клубының көмегімен Польша азаматтығын алды. Үйі итальяндық Бергамода. Өзінің альпинизм мектептерін атайды, шәкірттері арасында қазақстандықтар да бар.

Нанга-Парбат және K2 (2018 жылғы қыс)

2018 жылғы қыста ол Кшиштоф Велицкий басқарған поляктардың K2 экспедициясында болды. 27 қаңтарда Нанга-Парбаттан хабар келді: француз Элизабет Ревуль мен поляк Томаш Мацкевич тауда қалып қойған. Урубко мен Адам Белецкий түнде 1000 метрден астам көтеріліп, Ревульді тапты. Оны құтқарды, ал Мацкевичті құтқару мүмкін болмады.

K2-де бәрі жанжалмен аяқталды. Ақпанда Урубко командадан рұқсатсыз, радиосыз жалғыз кетті, серіктері мұны ойланбаған шешім деп атады. Шамамен 7600 метрде, төртінші лагерьден 150 метр төменде жарыққа түсіп кетті. Қайтып оралып, бір күннен кейін экспедициядан кетті.

Жеке өмірі

Урубконың әйелі Мария Кардель онымен бірге өрлеулерге де шығады. 2017 жылы олар Чапаев шыңында жаңа бағыттан өтіп, 2018 жылғы Piolet d’Or номинациясына ілікті. Жұптың үйі Бергамода. Балалары туралы дереккөздерде мәлімет жоқ.

Қазір (2026 жылғы қараша)

Жас оны тоқтатқан жоқ. 2019 жылы Гашербрум II-де жаңа бағыттан жалғыз өтті, 2022 жылы он күнде Броуд-Пик, Гашербрум II және K2-ні тағы жалғыз әрі оттегісіз алды. 2025 жылғы шілдеде Урубко мен Мария Кардель альпілік стильде, Диамир арқылы жаңа бағытпен Нанга-Парбатқа шықты. Dawn есебінше, оның сегіз мыңдықтарға 28 өрлеуі және жеті жаңа бағыты бар. 2026 жыл бойынша ашық дереккөздерден жаңа мәлімет таппадық.

Дереккөздер: Wikipedia — Denis Urubko, Dawn — Нанга-Парбат, 2025, Dawn / AFP — K2, 2018, ExplorersWeb — Урубкомен сұхбат, Inbusiness — 14 шыңнан өткен қазақстандықтар