Инфляцияны есептегенде ипотека тоғыз айда азайды

Қазақстан банктері 2026 жылдың тоғыз айында 1,9 трлн теңгеге жуық ипотека берді. Номиналды түрде бұл бір жыл бұрынғыдан 9,6% көп, алайда инфляцияны есептегенде нарық 0,9%-ға қысқарды. Мұндай есепті Kursiv Research жариялады. Сол уақытта тұрғын үй мәмілелері 5,6%-ға азайды, ең қатты құлдырау Астанада болды.

Басты сандар

• Ел бойынша 296,7 мың тұрғын үй сатылды, бұл былтырғыдан 17,6 мыңға аз.
• Астана: ипотека нақты мәнде 2,7%-ға өсті, мәміле 17,8%-ға азайып, 52,8 мыңға түсті.
• Алматы: ипотека 6,7%-ға азайды, мәміле 8,6%-ға қысқарып, 57,8 мың болды.
• Шымкентте ипотека 23%-ға өсті, Қарағандыда 7,8%-ға, Ақтөбеде 2,2%-ға төмендеді.

Қыркүйек те осы үрдісті растады. Ұлттық статистика бюросының дерегінше, былтыр осы айда 41 313 мәміле тіркелсе, биыл 35 406 болды, яғни 14,3%-ға аз. Ең қатты түскен қала Астана, 29,2%.

Нарық неге суыды

Сарапшылар басты себеп ретінде зейнетақы жинағының жеткіліктілік шегінің көтерілуін атайды. Бұл зейнетақы шотындағы сома, тек одан асқан бөлігін тұрғын үйге алуға болады. 5 маусымнан бастап шек жасқа қарай 79% және одан да көпке өсті. 30 жастағы адамда ол 5,1 млн-нан 9,8 млн теңгеге шықты, 40 жастағыда 6,7 млн-нан 13,4 млн-ға дейін екі есе артты.

Оған дейін жұрт ақшасын алуға асықты. Сәуірде тұрғын үйге 70,4 млрд теңге алынды, бұл былтырғыдан 38,8% көп. Мамырда сома 102 млрд-қа жетті, маусымда 100,4 млрд болды, яғни былтырғыдан екі еседен астам асып түсті. Содан кейін алу күрт азайды. Егер нарық бірінші тоқсандағы қарқынын сақтаса, банктер тоғыз айда шамамен 2 трлн теңге берер еді, ал нақты өсім 4%-ға жуық болар еді.

Баға да қысым түсіріп отыр. Жаңа тұрғын үй 2025 жылғы тамыздан 2026 жылғы қыркүйекке дейін қатарынан 14 ай екі таңбалы қарқынмен қымбаттады, қайталама нарық 10 ай. Ал нақты табыс екінші тоқсанда бар болғаны 0,7%-ға өсті.

Ары қарай не болады

Келесі жылдан Ұлттық банк борыш шегін қарыз алушының сегіз жылдық табысы деңгейінде белгілеуді жоспарлап отыр. Бұл көрсеткіш 2024 жылғы тамыздан сынақ режимінде жұмыс істейді. Сатып алушы үшін бұл зейнетақы шегіне қосылатын тағы бір шектеу. Сондықтан шоттағы соманы және өз борыш жүктемеңізді алдын ала тексерген дұрыс.

Жеңілдікті бағдарламалар сақталады. Соның бірі «7-20-25» ипотекасына 2027 жылы 100 млрд теңгеге дейін бөлінді.

Дереккөздер: Kursiv Research — тоғыз айдағы ипотека нарығы, Informburo — ҰСБ дерегі бойынша тұрғын үй сатылымы, inbusiness.kz — қыркүйектегі мәмілелер