Иэн Гиллан

Иэн Гиллан — Deep Purple-дың даусы. Smoke on the Water мен Child in Time әндерін, Jesus Christ Superstar рок-операсының алғашқы жазбасындағы Иисус партиясын орындаған да осы адам. Ол топтан өзі кетті, оны қуды да, қайта шақырды да, арада Black Sabbath-пен альбом жазып үлгерді, ал 1992 жылдан бері Deep Purple микрофонының алдынан кеткен емес. 81 жасында ол әлі гастрольге шығады, бірақ көзі небәрі 30% көретінін мойындайды. 2026 жылғы 31 қазанда топ Германиядағы екі концертін кейінге қалдыруға мәжбүр болды: Гиллан төтенше медициналық жағдаймен ауруханаға түсті.

Шыққан тегі және отбасы

Гиллан 1945 жылғы 19 тамызда Чизиктің перзентханасында дүниеге келді — ол кезде бұл Мидлсекс графтығы еді, қазір Лондонның батысы. Глазгоның Гован ауданынан шыққан әкесі Билл мектепті 13 жасында тастап, зауытта қоймашы болып істеді. Анасы Одри музыкалы отбасында өсті: оның әкесі опера әншісі әрі әуесқой пианист болған. Кейін ата-анасы ажырасты — анасы әкесінің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде армияда жүргенде басталған көңілдесі туралы біліп қойды.

Балалық шағы муниципалдық пәтерлерде, кейін Крэнфордтағы жұмысшылар ауданында өтті. Иэн Hounslow College-де, біраз уақыт Актонның грамматикалық мектебінде оқыды, одан соң мұз генераторларын құрастыратын зауытқа жұмысқа тұрды.

Алғашқы топтар (1962–1969)

Ол Garth Rockett and the Moonshiners тобында ән айтып, барабан соғудан бастады. Одан кейін 1964 жылғы наурызда тарап кеткен The Javelins және Wainwright’s Gentlemen атты соул-топ болды. 1965 жылғы сәуірде Гиллан бас-гитарашы Роджер Гловер ойнайтын Episode Six-қа келді. Топ тоғыз сингл шығарды, бірақ біреуі де британ чартына ілікпеді. 1969 жылы Гиллан мен Гловер бірге кетті — және бірден әлдеқайда мықты командаға.

Deep Purple Mark II және Smoke on the Water (1969–1973)

1969 жылғы 16 маусымда екеуін де вокалист Род Эванс пен басист Ник Симпердің орнына Deep Purple-ға алды. Бүгін классикалық саналатын «екінші құрам» осылай пайда болды. Жаңа әншімен алғашқы концерт 1969 жылғы 10 шілдеде Лондонның Speakeasy клубында өтті.

Төрт жылда бұл бесеу хард-роктың басты пластинкаларын жазды:

• Deep Purple in Rock (1970) — Ұлыбританияда төртінші орын, Black Night синглы екінші орынға дейін көтерілді;
• Fireball (1971) — британ чартында бірінші орын;
• Machine Head (1972) — Ұлыбритания мен Канадада бірінші орын, АҚШ-та жетінші;
• Made in Japan (1972) — тамыздағы жапон турында жазылған қос концерттік альбом;
• Who Do We Think We Are (1973) — Woman from Tokyo синглымен.

Machine Head-ті Швейцарияның Монтрё қаласында жазды, ол жерде сәл бұрын казино өртеніп кеткен еді. Smoke on the Water осы оқиғадан туды — ол әлі күнге дейін Deep Purple-дың ең танымал әні. Сол 1970 жылы Child in Time-ға тәнті болған Тим Райс Гилланды Jesus Christ Superstar рок-операсының түпнұсқа жазбасында Иисустың партиясын айтуға шақырды. Вокалды ол үш сағатта жазып шықты. 1973 жылғы фильмдегі рөлді де ұсынған, бірақ Гиллан £250 000 және бүкіл топқа қаламақы сұрады. Продюсерлер келіспей, Тед Нилиді алды.

Гастроль қарқыны титықтатты. 1971 жылдың күзінде Чикагода әнші гепатитпен құлап, американ турының қалғаны тоқтатылды. 1973 жылы Гиллан кету туралы өтініш жазды, ол 30 маусымнан күшіне енді. Артынша Гловерді де топтан шығарды, ал вокалист орнына Дэвид Ковердейл келді.

Бизнес, жеке топ және Black Sabbath (1973–1984)

Кеткен соң Гиллан бизнесте бағын сынады: Оксфорд маңындағы қонақүйге £300 000 салды, Mantis мотоциклдерімен айналысты — компания таратылды — және Kingsway студиясына қаражат құйды. 1975 жылы Ian Gillan Band тобын құрып, үш альбом шығарды: Child in Time (1976), Clear Air Turbulence және Scarabus (екеуі де 1977). 1978 жылғы Рождество кезінде Ричи Блэкмор оны Rainbow-ға шақырды, бірақ Гиллан бас тартты.

Келесі топтың аты жай ғана Gillan болды. Оның Mr. Universe (1979), Glory Road (1980), Future Shock, Double Trouble және Magic (1982) альбомдары қаттырақ естілді. Future Shock британ чартында екінші орынға дейін көтерілді — бұл Гилланның Deep Purple-дан тыс ең сәтті альбомы. 1982 жылы жоба тарады: әншіге зақымданған дауыс сіңірлерін емдеу керек болды.

1983 жылғы 6 сәуірде Гиллан Black Sabbath-та Ронни Джеймс Дионың орнын басатыны жарияланды. Born Again альбомын Оксфордширдегі Manor студиясында жазды, одан кейін тур болды. Солтүстік Америкаға екінші сапардан соң Гиллан кетіп қалды. «Бұл мен болған ең ұзақ кеш еді», — деп еске алды ол.

Оралу, қуылу және тағы оралу (1984–1993)

1984 жылғы сәуірде Deep Purple-дың классикалық құрамы қайта жиналды. Perfect Strangers (1984) және The House of Blue Light (1987) шықты, бірақ ескі жанжалдар басылмады. 1989 жылы Гилланды жұмыстан шығарып, орнына Джо Линн Тёрнерді алды.

Үзіліс ұзаққа созылмады. 1992 жылы Гиллан 1993 жылы жарық көрген The Battle Rages On альбомын жазуға оралды. Көп ұзамай топтан Блэкмордың өзі кетіп, орнына Стив Морс келді. Содан бері Гиллан — Deep Purple-дың тұрақты вокалисі.

Кейінгі Deep Purple (1993–2026)

Топ XXI ғасырда да альбом шығарды: Now What?! (2013), inFinite (2017), Whoosh! (2020, пандемияға байланысты шығуы тамызға шегерілді), Turning to Crime кавер-альбомы. 2016 жылы Deep Purple Рок-н-ролл даңқ залына енді. 2022 жылы Стив Морстың орнына Саймон Макбрайд келді, ал 2026 жылғы шілдеде топ Splat! атты жаңа альбомын шығарды.

Бөлек тарих — Армения. Гиллан Спитак жер сілкінісінен зардап шеккендерге арналған 1989 жылғы Smoke on the Water қайырымдылық жазбасына Брайан Адамс, Тони Айомми, Дэвид Гилмор, Брайан Мэй және басқалармен бірге қатысты. Кейін ол Арменияны өзінің «рухани отаны» деп атады, ал 2013 жылы Гюмриде ол қолдаған музыка мектебі ашылды.

Марапаттары

• 2009 — Армения Республикасының Құрмет ордені (Тони Айомми, Джефф Даунс және Джон Димен бірге);
• 2011 — Армения президентінің медалі;
• 2014 — Америкадағы Армян шіркеуінің Шығыс епархиясынан «Армяндардың досы» атағы;
• 2016 — Deep Purple құрамында Рок-н-ролл даңқ залы.

Жеке өмірі

1969–1978 жылдары Гиллан Зои Динмен жүрді. 1984 жылы Бронға үйленді, ерлі-зайыптылар неке антын екі рет жаңартты. Брон 2022 жылғы 19 қарашада қайтыс болды. Қыздары Грейс Гиллан — Papa LeGal тобының әншісі. Гиллан Дорсеттегі Лайм-Риджис маңында тұрады, Португалияның оңтүстігінде де үйі бар. «Куинз Парк Рейнджерске» жанкүйер, крикетті жақсы көреді.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қараша)

2025 жылғы қарашада Uncut-қа берген сұхбатында Гиллан көзі тек 30% көретінін және көруі «енді жақсармайтынын» айтты. «Қуатымнан айырылсам, тоқтаймын деп ойлаймын. Ешкімді ұятқа қалдырғым келмейді. Оған көп қалған жоқ», — деді ол.

2026 жылдың күзінде Deep Purple Splat!-ты қолдап еуропалық турға шықты, бірақ 31 қазандағы Лейпциг пен 1 қарашадағы Гамбург концерттерін кейінге қалдыруға тура келді: әнші ауруханаға түсті. Топ оның жағдайы туралы толық айтпады. Кесте бойынша тур 3 қарашада Дортмундта, 4 қарашада Берлинде жалғасып, Лондондағы концерттермен аяқталады, ал желтоқсанда топты Латын Америкасы күтіп тұр.

Дереккөздер: Wikipedia — Иэн Гилланның өмірбаяны, Wikipedia — Deep Purple тарихы, Deep Purple — ресми сайт және тур кестесі, Gillan.com — ресми сайт, Consequence — ауруханаға түсуі және концерттердің шегерілуі