Ұлыбританиядағы вейп заңына пікірдің 76%-ын бот жазды
Боттарды алып тастағанда сурет керісінше өзгерді: нақты қатысушылардың 77%-ы бір реттік вейптерге шектеу қоюды қолдады.
Фото: Getty Images / BMJ Group
Ұлыбританиядағы темекі мен вейп туралы заң жобасы бойынша 2023 жылы өткен қоғамдық талқылауға келген 118 756 жауаптың 90 835-ін, яғни 76%-ын боттар жасаған. Олардың бәрі бір реттік вейптерді сатуды шектеуге қарсы шықты. Мұны Tobacco Control журналында жарияланған талдау көрсетті.
Талқылауды Ұлыбританияның Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру министрлігі өткізді. Ол «темекісіз ұрпақ» қалыптастыруды және жасөспірімдер арасында вейп тартуды азайтуды ұсынды. Жалған жауаптарды министрліктің өзі боттарды анықтау әдістерімен сүзіп тастады. Зерттеушілер талқылау туралы жарияланған есептерді және ведомствоның ақпарат еркіндігі туралы сұрауларға берген жауаптарын талдады.
Талдау нені көрсетті
Боттардың барлық жауабы жауап нұсқалары берілген бір сұраққа қатысты болды. Олар бір реттік вейптерді сатуды шектеуге қарсы дауыс берді. Егер боттар сүзілмегенде, талқылау қарама-қарсы нәтиже көрсетер еді. Ал нақты қатысушылардың 77%-ы шектеуді қолдады.
«Бұл денсаулық сақтау саясаты бойынша ресми талқылауға ауқымды автоматты түрде араласудың алғашқы құжатталған жағдайы сияқты», — деп жазады авторлар. Олардың пікірінше, жауаптардың ауқымы мен бір бағытта болуы үйлестірілген науқанды аңғартады.
Боттардың артында кім тұрғаны анықталмады. Зерттеушілер трансұлттық темекі компаниялары бұрын да талқылауларды өздеріне тиімді жауаптармен толтыруға тырысқанын еске салады. Бірақ бұл жолы индустрияның қатысы бар екеніне тікелей дәлел жоқ. Науқанның көзін, мақсатын немесе демеушісін анықтауға деректер жеткіліксіз.
Шектеулер
Министрлік боттарды қандай әдіспен анықтағаны жарияланбаған, сондықтан авторлар оны өздері тексере алмады. Қатысушылардың метадеректері мен демографиясы ақпарат еркіндігі туралы заң бойынша ашылмады. Қорытындылар басқа тақырыптағы талқылауларға қатысты болмауы мүмкін.
Темекі мен вейп туралы заң 2026 жылғы 29 сәуірде корольдік мақұлдау алды. Ол 2009 жылғы 1 қаңтарда немесе одан кейін туғандарға темекі сатуға мәңгілікке тыйым салады және бір реттік вейптердің сатылуын шектейді. Ұлыбританияда 5,4 млн ересек вейп тартады, олардың 1,1 млн-ы ешқашан темекі шекпеген. Авторлардың пікірінше, боттардың мүмкіндігі артқан сайын мемлекеттерге талқылауларды қорғауды күшейтуге тура келеді.
Дереккөздер: BMJ Group — зерттеу туралы баспасөз хабарламасы, Tobacco Control — мақала, Rizz — Ұлыбританиядағы вейп тартатындар туралы
