Дени Вильнёв

Дени Вильнёв — ақылды фантастиканың да жүздеген миллион жинай алатынын Голливудқа дәлелдеген канадалық режиссёр. Екі «Дюна» прокатта $1,1 млрд-тан астам жинап, бірнеше «Оскар» номинациясын әкелді, ал 2026 жылғы 18 желтоқсанда трилогияны аяқтайтын үшінші бөлім шығады. Келесі жобасы да белгілі: Вильнёв Джеймс Бонд туралы жаңа фильм түсіреді.

Шыққан тегі және отбасы

Вильнёв 1967 жылы 3 қазанда Жантийиде туған — қазір бұл Квебектегі Беканкур қаласының бір бөлігі. Ол нотариус Жан Вильнёв пен үй шаруасындағы Николь Демерстің төрт баласының үлкені. Отбасында кино тамыр жайды: інісі Мартен де режиссёр болды.

Вильнёв Труа-Ривьердегі Сен-Жозеф жеке мектебінде оқыды, кейін жергілікті колледжде жаратылыстану ғылымдарын үйренді. Бірақ кино басым түсті: ол Монреальдағы Квебек университетіне (UQAM) кинематография мамандығына түсті.

Квебектегі алғашқы қадамдар (1990–2000)

1991 жылы Вильнёв Radio-Canada-ның «Еуропа — Азия жарысы» жастар байқауында жеңді: онда жас режиссёрлер саяхат кезінде қысқа фильмдер түсіретін. Одан кейін клиптер, жарнама және қысқаметражды фильмдер болды. Алғашқы толықметражды «Жердегі 32 тамыз» фильмі 1998 жылы шығып, Канн фестивалінің «Ерекше көзқарас» бағдарламасына енді. Екіншісі — «Иірім» (2000) Квебектің сегіз «Жютра» сыйлығын және Торонто фестивалінің үздік канадалық фильм жүлдесін алды.

«Политех» және «Өрт» (2009–2010)

«Иірімнен» кейін Вильнёв он жылға жуық толықметражды фильм түсірмеді. Ол ауыр тақырыппен оралды: «Политех» (2009) 1989 жылы Монреальдағы Политехникалық мектепте студент қыздарды атып өлтіру оқиғасы туралы. Фильм Каннда көрсетіліп, Канаданың тоғыз «Джини» сыйлығын алды.

Бір жылдан кейін Ваджди Муавадтың пьесасы бойынша «Өрт» (Incendies) шықты — Таяу Шығыста аналарының өткенін іздеген ағалы-қарындас туралы хикая. Премьерасы Венеция мен Торонтода өтті, фильм «Оскарға» үздік шетел тіліндегі фильм ретінде ұсынылды. Осыдан кейін Вильнёвті Голливуд шақырды.

Голливуд: «Тұтқындардан» «Келуге» дейін (2013–2016)

Америкадағы дебюті — Хью Джекман мен Джейк Джилленхол ойнаған «Тұтқындар» (Prisoners, 2013) триллері. Сол жылы Джилленхолмен бірге «Жау» (Enemy) психологиялық триллерін түсірді. 2015 жылы мексикалық картельдермен соғыс туралы «Кісі өлтіруші» (Sicario) Каннның негізгі байқауына қатысты.

Бетбұрыс «Келу» (Arrival, 2016) болды — бөтен планеталықтармен сөйлесуді үйренген лингвист әйел туралы фантастика. Фильм дыбыс монтажы үшін «Оскар» алды, ал Вильнёвтің өзі үздік режиссёр ретінде ұсынылды.

«Жүздің жүзімен жүгіруші 2049» және «Дюна» (2017–2024)

2017 жылы Вильнёв Ридли Скоттың культтік фильмінің жалғасын түсіруге тәуекел етті. «Жүздің жүзімен жүгіруші 2049» (Blade Runner 2049) сыншылардан мақтау алды, бірақ прокатта үмітті ақтамады. Баспасөз дерегінше, «Дюна» үшін Вильнёв «Өлетін уақыт емес» Бонд фильмін түсіруден бас тартқан.

Фрэнк Герберттің романы бойынша алғашқы «Дюна» 2021 жылы, пандемияның қызған шағында шығып, $406 млн жинады. Басты рөлді — Пол Атрейдесті Тимоти Шаламе сомдады. Фильм «Оскарға» үздік фильм ретінде ұсынылды, ал Вильнёв бірлескен автор ретінде бейімделген сценарий үшін номинация алды. «Дюна: Екінші бөлім» (2024) $711,8 млн тапты және ол да үздік фильм номинациясына енді. Екі фильмде де Вильнёв режиссёр, продюсер әрі сценарийдің бірлескен авторы болды.

Жеке өмірі

Вильнёв ұзақ уақыт квебектік актриса Маха Гренонмен бірге тұрды, олардың үш баласы бар. Қыздарының бірі Саломе Вильнёв те кино түсіреді. Қазір режиссёр журналист әрі режиссёр Таня Лапуантқа үйленген. Олар «Келуді» түсіру кезінде жақындасып, содан бері бірге жұмыс істейді.

Марапаттары

• «Келу» (режиссура) және «Дюна» (сценарий) үшін «Оскар» номинациялары; оның «Өрт», «Дюна» және «Дюна: Екінші бөлім» фильмдері үздік шетел тіліндегі фильм және үздік фильм ретінде ұсынылды;
• Канаданың жеті кино сыйлығы, оның төртеуі — режиссура үшін («Иірім», «Политех», «Өрт», «Жау»);
• Канада орденінің офицері (2018) және Квебек Ұлттық орденінің кавалері (2019);
• Францияның Өнер және әдебиет орденінің кавалері (2024);
• Голливуд сыншылары қауымдастығының «онжылдықтың режиссёры» атағы (2019).

Бонд және қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2025 жылы 25 маусымда Amazon MGM Studios Джеймс Бонд туралы 26-фильмді Вильнёв түсіретінін жариялады. Продюсерлері — Эми Паскаль мен Дэвид Хейман. «Мен Бондтың шын жанкүйерімін. Мен үшін бұл — киелі аумақ», — деді режиссёр. Сценарийді «Сойқан бейбастақтар» (Peaky Blinders) сериалының авторы Стивен Найт жазып жатыр. Deadline дерегінше, Вильнёв 007 рөліне «жаңа жүз» — шамамен 30 жастағы британдықты іздейді. Түсірілім 2027 жылы басталуы мүмкін, фильм 2028 жылы шығады деп күтілуде.

Бірақ алдымен — «Дюнаның» финалы. «Дюна Мессиясы» романы бойынша түсірілген «Дюна: Үшінші бөлім» 2026 жылғы 18 желтоқсанда, оның ішінде IMAX форматында шығады. 27 қазанда соңғы трейлері жарияланды: Пол Атрейдес қатыгез императорға айналған, ал Шаламе, Зендея мен Ребекка Фергюсонға Роберт Паттинсон мен Аня Тейлор-Джой қосылды. Вильнёв сондай-ақ Клеопатра туралы фильм мен Артур Кларктың «Рамамен кездесу» романының экрандық нұсқасын әзірлеп жатыр.

Дереккөздер: Wikipedia — Denis Villeneuve, 360.ru — Дени Вильнёв кім, AP — Вильнёв Бонд туралы жаңа фильм түсіреді, Complex — жаңа Бонд кастингі, FilmoFilia — «Дюна: Үшінші бөлімнің» соңғы трейлері