OpenAI: ЖИ информатиканың бір іргетасын жоққа шығарды
Дәлелді гипотезаның екі авторы тексереді, бірақ олар өздерінің қатысуы нәтижені растау емес екенін алдын ала ескертті.
Фото: OpenAI
OpenAI 26 қазанда өз модельдері үш жаңа ғылыми нәтиже алғанын хабарлады. Ең бастысы — экспоненциалды уақыт гипотезасын (ETH) теріске шығару. Теориялық информатикадағы жүздеген еңбек осы гипотезаға сүйенеді. Қалған екі нәтиже математикалық талдау мен кванттық өріс теориясына қатысты. Алайда олардың ешқайсысы әзірге тәуелсіз тексеруден өткен жоқ.
Дәлелдерді нақты қай модель тапқанын OpenAI айтпайды. Компания оны ішкі модель деп атайды. Жұмыстарды дайын ғылыми мақала ретінде емес, «шикі зерттеу деректері» ретінде жариялап отыр. Сондай-ақ OpenAI өз модельдері үшін ғылыми авторлық талап етпейді.
Экспоненциалды уақыт гипотезасы
ETH бойынша, буль формулаларының орындалуы туралы есепті экспоненциалды уақыттан айтарлықтай жылдам шешу мүмкін емес. Яғни мұндай есептерде толық іріктеуді айналып өтетін қысқа жол жоқ. Графтар теориясында, есептеу биологиясында және дерекқорларда есептердің күрделілігі осы болжам арқылы дәлелденеді.
OpenAI дерегінше, модель теріске шығаруды 16 қазанда тапқан. Келесі күні оны Lean тілінде формалдады. Бұл тілде дәлелдің дұрыстығын компьютер тексереді. Мәтін мен Lean-дәлел GitHub-та жарияланды.
Тексеруді Сан-Диегодағы Калифорния университетінен Рассел Импальяццо мен Рамамохан Патури, сондай-ақ MIT-тен Райан Уильямс басқарады. ETH-ты Импальяццо мен Патури Фрэнсис Зейнмен бірге ұсынған. Ғалымдар ашық хатта: «Біздің қатысуымызды бұл тұжырымды растау деп қабылдамау керек», — деп жазды. Олардың сөзінше, нәтиже дұрыс болса, теориялық информатиканың маңызды бөлігі өзгереді.
Топ құпияны жария етпеу туралы келісімге қол қойған жоқ, OpenAI-дан ақша да алмайды. Компания топтың өтінішімен барлық бастапқы деректі ашуға және қауымдастық жаңалықты талқылайтын конференцияны қаржыландыруға уәде берді.
Математика мен физика
Компания мәлімдемесіне қарағанда, математикада OpenAI модельдері математик Согге 1991 жылы тұжырымдаған локалды тегістеу гипотезасын барлық өлшемде дәлелдеген. Одан Какейя гипотезасы мен Стейннің шектеу гипотезасы да барлық өлшемде шығады. Бұған дейін локалды тегістеу тек екі өлшемде, ал Какейя гипотезасы үш өлшемде ғана дәлелденген еді. Соңғысын 2025 жылы математиктер Ван мен Заль дәлелдеді.
Үшінші нәтиже — төрт өлшемді бірқатар кванттық өріс теориясының, соның ішінде кванттық хромодинамиканың бар екенін қатаң дәлелдеу. Оған Янг — Миллс теориясы да кіреді, ал оның бар екенін дәлелдеу Клэй институтының мыңжылдық есептерінің бір бөлігі. OpenAI сыйлыққа үміткер болмайтынын мәлімдеді. Бұл нәтижені Нобель сыйлығының лауреаты Дэвид Гросс бастаған топ зерттеп жатыр. Топқа Майкл Дуглас, Артур Джаффе, Игорь Клебанов және Никита Некрасов кіреді. Олар ЖИ материалдарын әзірге жарияламай, жұмысты өздері сипаттайды.
Бұдан бөлек, OpenAI ЖИ алған нәтижелерге арналған семинарлар мен конференцияларға Simons Foundation қорына $5 млн бөлді. ETH тобындағы ғалымдар мұндай жаңалықтар ғылыми еңбекті кімге тану мәселесін туғызатынын ескертеді. Себебі мойындау жұмысты тексеріп, түсіндіргендерге емес, құралы қуаттырақ тарапқа бұйыруы мүмкін. Осы аптада компания GPT-6.1 Terra моделін де шығарды.
Дереккөздер: OpenAI — үш ғылыми нәтиже туралы, TNW — ETH-ты теріске шығаруды тексеру туралы
