Кенес Рақышевтің байлығы: ақшаны қайдан және қалай тапты

Кенес Рақышев — қазақстандық инвестор, Fincraft Group холдингінің президенті. 2010-жылдардың ортасында ол елдегі ең ірі банктердің бірі — Қазкоммерцбанкті бақылады, ал қазір холдингін мұнай компаниясына айналдырып жатыр. 2026 жылдың мамырында Forbes Kazakhstan оның байлығын $402 млн деп бағалады — бұл Қазақстанның ең бай 75 кәсіпкерінің ішінде 27-орын. Төрт жыл бұрын бағасы $960 млн болған.

Байлығы неден тұрады

Рақышевтің иелігіндегінің бәрі дерлік Fincraft Group-қа жинақталған — бұл оның жалғыз құрылтайшысы өзі болып саналатын жеке холдинг. Қазір басты бағыт — мұнай:

• Equus Petroleum — ол Fincraft Group арқылы бақылайтын британдық мұнай компаниясы;
• Beineu Petroleum-ның 40%-ы;
• Tethys Petroleum-ның 31,96%-ы — Қазақстанда кен орындары бар, акциялары Торонто биржасында саудаланатын канадалық компания;
• Altaris Holding-тегі үлес — 2026 жылдың қазанында британдық Nostrum Oil & Gas-тың қазақстандық активтерін сатып алған компания.

2025 жылдың қарашасынан бері мұнай активтері «Астана» халықаралық қаржы орталығында тіркелген Fincraft Energy Holding-ке шоғырландырылған.

Қалғаны — бұрынғы кезеңдерден қалған мұра. Fincraft Group Fincraft Resources-тың 76,45%-ын ұстайды. Бұл — бұрынғы SAT & Company, оның құрамында Ертіс ферроникель зауыты бар. Рақышев — активтерін жыл сайын қысқартып келе жатқан БТА Банктің басты акционері. 2026 жылдың қыркүйегінде ол жалғыз иесі өзі болатын Fincraft Minerals тау-кен компаниясын тіркеді.

Байлық қалай жиналды

Рақышев Forbes Kazakhstan тізіміне 2013 жылы $332 млн-мен кірді. Сол жылы ол «Қоңырат» мыс жобасының 40%-ын акциялары Лондонда саудаланатын британдық Central Asia Metals-тың 20%-ына айырбастады.

Келесі үш жыл оны банкирге айналдырды. 2014 жылы ол Қазкоммен бірге БТА Банктің 46,5%-ын сатып алды, ал 2016 жылы Қазкомның өзінің жай акцияларының 71,23%-ын бақылады. Forbes бағасы $718 млн-ға жетті. БТА-ның жаман қарыздары басып қалған банк ұзаққа бармады: 2017 жылдың маусымында Рақышев Қазкомның 86,09%-ын Тимур Құлыбаевтың Halyk Bank-іне сатты.

Одан кейін ол ақшаны бір шикізат активінен екіншісіне ауыстырып отырды. 2017 жылдың желтоқсанында алтын өндіретін Petropavlovsk-тың 22,42%-ын сатып алды — биржа бағасымен бұл пакет $74,5 млн тұрған. 2018 жылдың ақпанында Central Asia Metals-тың шамамен 6%-ын акциясы 275 пенстен, жалпы $40 млн-ға жуық сомаға сатты, көп ұзамай компаниядан толық шықты. 2019 жылдың шілдесінде Petropavlovsk пакеті ресейлік миллиардер Роман Троценкоға өтті.

Шыңы 2020–2022 жылдарға тура келді: $890 млн, $950 млн және $960 млн. Одан кейін ең күрт құлдырау болды. 2023 жылғы рейтингте Рақышевтің байлығы — $570 млн, ал сол жылдың жазында S&P қарыздың өсуі мен активтердің қысқаруын алға тартып, Fincraft Group-тың кредиттік рейтингін төмендетті. Холдингтің есебі бойынша, 2021 жылды ол шамамен $420 млн шығынмен аяқтаған, ал 2022 жылдың соңында меншікті капиталы шамамен $390 млн болған.

Содан бері баға өскен жоқ: 2024 және 2025 жылдары — $435 млн, 2026 жылы — $402 млн. Осы уақыт ішінде Рақышев мұнай мен металға қатысы жоқ активтерді сатып, мұнай активтерін сатып алып келеді.

Алда не бар

Басты бәс — Nostrum-ның Батыс Қазақстандағы активтері: Чинарев газ конденсаты кен орны мен өңдеу зауыты. $304,6 млн-дық мәміле 2026 жылғы 15 қазанда жабылды. Сатып алушы — Fincraft Energy Holding БАӘ-дегі серіктесімен бірге құрған Altaris Holding.

Аяқталмаған тағы бір сатып алу — Tethys Petroleum: Fincraft қалған акционерлерден олардың барлық акцияларын сатып алуды ұсынды, ал 2025 жылдың қарашасында ұсыныс бағасын бір акция үшін 1,75 канада долларына дейін көтерді.

Сату жағы да бар. Украиналық БТА Банкті Рақышев «Нова поштаның» иелері Вячеслав Климов пен Владимир Поперешнюк құрған Nova тобына сатуға келісті; 2026 жылғы қазандағы жағдай бойынша мәміле әлі жабылған жоқ. Fincraft Resources никель-кобальт өндіретін «Қазникельді» сатуға үшінші жыл дайындап келеді.

Дереккөздер: Forbes Kazakhstan — Рақышевтің профилі және байлық тарихы, Forbes Kazakhstan — Қазақстанның ең бай 75 кәсіпкері, 2026, Forbes Kazakhstan — Nostrum активтерін сатып алу, Forbes Kazakhstan — Tethys Petroleum және Fincraft Energy Holding, Forbes Kazakhstan — Fincraft Resources 2026 жылдың бірінші жартысында, Kursiv — S&P Fincraft Group рейтингін төмендетті, Forbes Kazakhstan — Қазкомның Halyk Bank-ке сатылуы, Interfax — Petropavlovsk-тың 22,42%-ын сатып алу, Peel Hunt — Central Asia Metals акцияларын сату, Mining Weekly — Petropavlovsk үлесін сату, Kursiv — украиналық БТА Банкті сату