Ғалымдар депрессияның «циркадтық» түрін анықтады
Мұндай науқастарға ең кең тараған антидепрессанттар нашар әсер етеді, бірақ авторлардың өзі алдымен қорытындыны тәуелсіз тексеруді сұрайды.
Фото: Noureddine Belfethi / Pexels
Сидней университетінің Ми және психика орталығының зерттеушілері депрессияның ағзаның ішкі сағатының бұзылуымен байланысты «циркадтық» түрін бөліп көрсетті. Ол австралиялық зерттеуге қатысқандардың 23%-ында табылды, ал мұндай адамдарға кең тараған антидепрессанттар нашар әсер етті. Жұмыс 20 қазанда The British Journal of Psychiatry журналында жарияланды.
Авторлар Australian Genetics of Depression Study жалпыұлттық жобасының деректерін пайдаланды. Оған депрессиясы бар 10 мыңнан астам австралиялық қатысады. Циркадтық түр 2604 адамнан анықталды. Олардың 80%-ы әйелдер, орташа жасы шамамен 38.
Түрі қалай анықталды
Алты белгінің кемінде үшеуі болса, адам циркадтық түрге жатқызылды:
- әлеуметтік джетлаг, яғни жұмыс күндері мен демалыстағы ұйқы режимі қатты алшақтайды;
- белгілердің маусымға байланыстылығы;
- ұйқының ортасы кеш уақытқа ығысқан;
- «жапалақ» болуға бейімділік;
- таңертеңгі шаршау;
- шамадан тыс ұйқышылдық.
Мұндай науқастардың ерекшелігі
Олардың депрессиясы ертерек басталып, ауыр өтті. Гипоманияға және психозға ұқсас эпизодтар, суицид туралы ойлар, қатты күйзеліс пен дене шағымдары жиі кездесті. Депрессия кезеңдерінде олар салмақты жиі қосты.
Серотониннің кері қармалуының селективті тежегіштеріне (СҚСТ) және серотонин мен норадреналиннің кері қармалуының тежегіштеріне (СНҚТ) олар нашар жауап берді. Емнің сәтті болу мүмкіндігі шамамен 11–12%-ға төмен болды, ал жанама әсерлер көбірек байқалды. Генетикалық талдау олардың СДВГ, мазасыздық, биполярлық бұзылыс, артық салмақ, жоғары триглицеридтер мен инсулинге төзімділікке тұқым қуалайтын бейімділігі жоғары екенін көрсетті.
«Депрессия біркелкі ауру емес. Әр түрдің ерекшелігін түсінсек, адамдарға өзіне ең тиімді емді ертерек бере аламыз», — дейді жұмыстың бірінші авторы Эмилиана Тонини.
Шектеулері және іс жүзінде не береді
Бұл бір сәттік зерттеу. Деректер уақыттың бір нүктесінде жиналды, сондықтан ол себепті емес, байланысты ғана көрсетеді. Бұл түрі бар қатысушылардың басым бөлігі әйелдер болды. Авторлардың өзі түрдің биологиясы мен болжамдық құнын зерттемес бұрын оны тәуелсіз жұмыстарда растау керек деп жазады.
Жұмыстың бірлескен авторы Джейкоб Краус мұндай түрде тәуліктік ырғаққа әсер ететін әдістерді, мысалы жарықпен емдеу мен мелатонинді, ертерек қолданған жөн деп санайды. Сонымен бірге ол антидепрессант көмектеспей жүргендер бұл туралы дәрігермен ақылдасуы керек екенін атап айтады. Емді өз бетімен тоқтатуға немесе ауыстыруға болмайды. Күзде антидепрессанттардың қауіпсіздігін британдық реттеушілер де көтерді, олар антидепрессанттар туралы ескертуді күшейтті.
Дереккөздер: The British Journal of Psychiatry — депрессияның циркадтық түрі туралы зерттеу, Medical Xpress — Сидней университетінің баспасөз релизі
