Илон Масктың байлығы: ақшаны қайдан және қалай тапты
Forbes 2026 жылғы 19 қазанда Илон Маскты $922,5 млрд-қа бағалады. Бұл бағаға 2028 жылғы қаңтарға дейін бұғатталған 286,4 млн Tesla акциясы кірмейді.
Фото: Duncan Hull / The Royal Society / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Илон Маск — Tesla мен SpaceX басшысы, әлемдегі ең бай адам. Forbes 2026 жылғы 19 қазандағы жағдай бойынша оның байлығын $922,5 млрд деп бағалайды. 12 маусымда SpaceX биржаға шыққанда Маск тарихтағы алғашқы триллионер атанды, бірақ содан бері бұл межеден бірнеше рет төмен түсті, соңғы рет — 13 қазанда.
Бірақ $922,5 млрд та толық сан емес. Forbes Масктың 16 маусымда алған, 2028 жылғы қаңтарға дейін сата алмайтын 286,4 млн Tesla акциясын есептемейді. 16 қазандағы бағамен олар салыққа дейін шамамен $103,8 млрд тұрады. Tesla мен SpaceX-тің жаңа акция пакеттері де бағаға кірмейді: оларды Маск компаниялар қойылған шарттарды орындаса ғана алады.
Байлық неден тұрады
Масктың дүниесі түгелге жуық өз компанияларының акциясы. Ең қымбаты — SpaceX-тегі үлесі. Бұл — зымырандар мен Starlink спутниктік интернеті, ал 2026 жылғы ақпаннан бастап X әлеуметтік желісіне иелік ететін xAI ЖИ компаниясы да осында. Көлік туннельдерін қазатын The Boring Company мен ми импланттарын жасайтын Neuralink-тегі үлестерімен қоса бұл шамамен $773 млрд. Тағы шамамен $150 млрд — Tesla-ның 413 млн еркін акциясы.
| Актив | Құны |
|---|---|
| SpaceX (xAI және X-пен бірге), The Boring Company, Neuralink | $772,8 млрд* |
| Tesla-ның еркін акциялары (413 млн) | $149,7 млрд |
| Forbes бағасы бойынша барлығы | $922,5 млрд |
| Бағаға кірмейді: Tesla-ның бұғатталған акциялары (286,4 млн) | салыққа дейін $103,8 млрд |
* RIZZ бағасы.
Бұл ақшаны неге тез жұмсай алмайды
Акцияларының басым бөлігін Маск қазір сата алмайды. SpaceX акцияларын IPO-дан кейін 366 күн, яғни 2027 жылдың ортасына дейін сатуға тыйым бар. 16 маусымда алған Tesla акциялары 2028 жылғы қаңтарға дейін бұғатталған. Оның компанияларының ешқайсысы дивиденд төлемейді.
Байлығы түгелдей дерлік биржаға, ең алдымен SpaceX бағасына тәуелді: бүкіл соманың шамамен алтыдан бесі соған тиесілі. 2026 жылғы 13 қазанда таңертең SpaceX акциялары 3%-дан астам арзандап, Forbes бірнеше сағатта Масктың байлығынан $20 млрд-тан астам соманы алып тастады.
Акцияның бір бөлігін Маск таратпақ. 19 қазанда ол келесі жылы АҚШ-тағы әр балаға SpaceX-тің бір акциясын сыйлайтынын айтты. Axios бағасынша, 16 қазандағы бағамен бұл $10,5 млрд-тан асады.
Тағы не алуы мүмкін
Ең жақын ірі төлем — сол 286,4 млн Tesla акциясы, 16 қазандағы бағамен салыққа дейін шамамен $103,8 млрд. Маск Tesla-да қалса, олар оған 2028 жылғы 19 қаңтарда түпкілікті өтеді. Tesla-ны басқа компания бақылауына алса, мысалы, ол SpaceX-пен біріксе, бұл ертерек болуы мүмкін. Мұндай мәмілені қазаннан бері екі компанияның комитеттері зерттеп жатыр, бірақ шарттар әлі жоқ.
Одан әрі — екі жаңа пакет. 2025 жылғы қарашада Tesla акционерлері Маскқа 423,7 млн-ға дейін акция беруді мақұлдады. Бәрін алу үшін Tesla-ның капиталдандыруы, яғни биржадағы барлық акциясының құны, $8,5 трлн-ға жетуі керек. Оған қоса компания басқа шарттармен бірге 20 млн көлік сатып, жолға 1 млн роботакси шығарып, 1 млн робот жасауы тиіс. Әзірге Tesla тек көлікке қатысты шарттың орындалуын ықтимал деп санайды.
SpaceX 2026 жылы Маскқа 200 млн акция уәде етті: ол үшін компанияның капиталдандыруы $7,5 трлн-ға жетіп, Марста кемінде 1 млн адам тұратын тұрақты қоныс пайда болуы керек. Компания қымбаттап, қуаты кемінде 100 тераватт ғарыштық дата-орталықтар іске қосса, Маск тағы 60,4 млн-ға дейін акция алады.
Байлық қалай жиналды
Алғашқы үлкен ақшаны Маск 2002 жылы, eBay PayPal-ды сатып алғанда тапты: оның үлесіне салыққа дейін шамамен $176 млн тиді. Соның бәрін дерлік қайта салды: $100 млн SpaceX-ті құруға кетті, қалғаны негізінен Tesla-ға жұмсалды.
Оны жүз миллиардтың иесі еткен — Tesla. Компания оған опционмен төледі, ал 2020 жылы оның акциялары бірнеше есе қымбаттағанда Forbes-тің 2021 жылғы тізімінде Масктың байлығы $151 млрд-қа жетті.
Сосын Twitter сатып алынды. 2021–2022 жылдары Маск Tesla акцияларын шамамен $40 млрд-қа сатты: ақшаның бір бөлігі опцион салығына кетті, қалғаны 2022 жылғы қазанда $44 млрд-қа сатып алынған Twitter-ге жұмсалды. 2023 жылы Tesla акциялары құлағаннан кейін Forbes оны $180 млрд-қа бағалады.
Бұл ақша жоғалған жоқ. Аты X болып өзгерген Twitter 2025 жылы xAI құрамына кірді, ал 2026 жылғы ақпанда SpaceX xAI-ды өзіне қосып алды. Бұл мәміледе xAI $250 млрд, SpaceX $1 трлн деп бағаланды. 2026 жылғы 12 маусымда SpaceX акциясы $135-тан биржаға шықты, компания $1,77 трлн-ға бағаланды, ал акция сауданың алғашқы күнін $161-мен аяқтады. Маск алғашқы триллионер осылай болды.
Масктың жалақысы шамалы, ал 2026 жылғы басты төлемі — салыққа дейін $115,9 млрд тұратын Tesla акциялары туралы «Илон Маск 2026 жылы қанша табады» мақаласынан оқыңыз.
Дереккөздер: Forbes — Масктың нақты уақыттағы байлығы, Forbes — Маск қайтадан триллионер емес, 2026 жылғы 13 қазан, Wikipedia — Forbes-тің 2021–2026 жылдардағы миллиардерлер тізімдері, Wikipedia — Масктың байлығы, Tesla акцияларын сату және PayPal, Tesla, 2026 жылғы 17 маусымдағы 4-нысан — Масктың акциялары, Gotrade — Tesla акциясының 2026 жылғы 16 қазандағы бағасы, Aaj News (Reuters) — SpaceX пен xAI-дың бірігуі, Wikipedia — SpaceX IPO-сы, CNBC — 2021 жылғы салық, Electrek — Tesla-ның 2026 жылғы акционерлер жиналысына құжаттары және бақылау ауысқандағы шарттар, TechCrunch — SpaceX пен Tesla-ның бірігу жөніндегі комитеттері, Axios — Масктың балаларға SpaceX акциясын сыйлау туралы уәдесі, Nasdaq — Tesla-ның 2025 жылғы пакет шарттары, Reuters — SpaceX-тің жаңа акция пакеттері
