Джеймс Хант

Джеймс Хант — 1976 жылғы «Формула-1» әлем чемпионы, бәлкім, оның тарихындағы ең бейресми чемпион. Старт алдында қорқыныштан құсатын, ресми кештерге жыртық джинсымен, жалаңаяқ келетін, ал журналистер оны екі рет пелотондағы ең жағымсыз гонщик деп таңдаған. Сонда да оның Ники Лаудамен жекпе-жегі Голливудтың «Жарыс» фильміне арқау болды, ал 2026 жылы McLaren мен PUMA оның киім үлгісі бойынша коллекция шығарды.

Шығу тегі және балалық шағы

Джеймс Хант 1947 жылғы 29 тамызда Суррей графтығындағы Белмонтта туған. Ол биржа маклері Уоллис Хант пен оның әйелі Сьюзанның екінші баласы еді. Отбасында бес бала болды, інісі Дэвид те кейін гонщик атанды.

Хант Сент-Леонардс-он-Сидегі Westerleigh дайындық мектебінде, кейін беделді Wellington College-де оқыды. Көлік жүргізуді Уэльстегі Пембрукширде тракторда үйренді, 17 жасқа толғаннан кейін бір аптадан соң жүргізуші куәлігін алды. Жарысқа 1965 жылы Сильверстоун трассасында Mini жарысын көргенде құмар болды.

Алғашқы жарыстар: «Хант-Апат» (1965–1972)

Хант Mini-ден бастады, 1968 жылы «Формула Фордқа» ауысып, Лидден-Хилл трассасындағы алғашқы жарысында жеңді. Ақша ештеңеге жетпейтін. Бірде «Формула Фордтағы» апаттан кейін оның көлігі көлге батып кетті, ал қажетті қауіпсіздік белдіктері жоқ еді — оларға ақшасы жетпеген.

1969 жылы ол британдық «Формула-3»-те өнер көрсетіп, болашағы зор гонщиктерге берілетін Grovewood сыйлығын алды. Бірақ беделі басқаша қалыптасты. Жиі соқтығысқаны үшін оған Hunt the Shunt — «Хант-Апат» деген лақап ат берілді (британдық жарыс сленгінде shunt — апат). 1970 жылы Кристал-Пэласта Дэйв Морганмен болған жанжалды оқиғадан кейін ол ресми сөгіс алды. 1972 жылы Хант March зауыт командасында жарысты, бірақ мамырда-ақ одан шығарылды.

Hesketh: жанармайдың орнына шампан (1973–1975)

Ханттың мансабын ақсүйек лорд Александр Хескет құтқарды. Оның Hesketh Racing командасы бензиннен гөрі шампанға көп ақша жұмсайтынымен, ал айналасында механиктерден гөрі әйелдер көп жүретінімен танымал болды. 1973 жылы Хант «Формула-1»-де March 731 көлігімен Монакода дебют жасады, сол маусымда Нидерланды мен АҚШ-та жүлделі орынға көтерілді, АҚШ-та екінші болды.

1974 жылы ол команданың өз көлігі Hesketh 308-бен есепке кірмейтін BRDC International Trophy-ді Сильверстоунда жеңіп алды. Ал 1975 жылы алғашқы нағыз жеңіс келді — Нидерланды Гран-приі, онда Хант Ники Лауданың Ferrari-ін басып озды. Маусымды төртінші орынмен аяқтады. Алайда Хескеттің ақшасы таусылып, Хант командасыз қалды.

McLaren-мен чемпион (1976)

McLaren-дағы орын кенеттен босады: командадан Эмерсон Фиттипальди кетті. Хант оның креслосына отырды, ал 1976 жыл «Формула-1» тарихындағы ең драмалық маусымдардың біріне айналды.

Басты қарсылас Лауда болды. «Нюрбургрингте» австриялық қорқынышты апатқа ұшырап, өлім аузынан қалды, ал Хант сол жарыста жеңді. Ұлыбритания Гран-приіндегі жеңісін кейін дисквалификациямен тартып алды. Маусымда ол барлығы алты жарыста жеңді.

Бәрі 1976 жылғы 24 қазанда Фудзи трассасындағы Жапония Гран-приінде шешілді. Нөсер жауып тұрды, көпшілік, соның ішінде Ханттың өзі де, жарысты тоқтатуды талап етті. Лауда бірер айналымнан кейін боксқа кіріп, жарысты жалғастырудан бас тартты. Хант екінші болып стартқа шығып, бірден көш бастады, бірақ трасса кеуіп келе жатқанда позициясын жоғалта бастады. Бокста механиктер сол жақ алдыңғы дөңгелектің тесілгенін тапты. Жөндеуден кейін гонщик те, команда да оған титулға орны жететінін білмеді. Хант үшінші орынға жарып шығып, жеңілдім деп ойлап, боксқа ашулы оралды. Тек сонда ғана оған бір ұпай айырмашылықпен әлем чемпионы атанғанын айтты.

Чемпионның өмірі

Хант спортшы бейнесіне сыймайтын. Көп ішетін, күніне 40-қа жуық шылым шегетін, анда-санда есірткі де қолданатын. Ресми киімді жек көретін. Жарыс алдында гаражда жиі құсатын, ал старт торында қатты дірілдегені сонша, көлігі де дірілдейтін. Гонщик пен маршалға жұдырықпен ұмтылды, трассаның ортасында қарсыластарына айғайлады, ал жынды деген атағы басқаларды жол беруге мәжбүрлейді деп әзілдейтін.

Басты қарсыласы Лауда Хантты «Формула-1» тарихындағы «ең харизматикалық тұлға» деп атады.

Мансаптың соңы (1977–1979)

1977 жылы Хант тағы үш жарыста — Ұлыбританияда, АҚШ-та және Жапонияда — жеңіп, бесінші болды. Сол маусымда оған Канада Гран-приіндегі мінез-құлқы үшін және Фудзидегі марапаттау рәсіміне келмегені үшін айыппұл салынды. 1978 жыл жеңіссіз өтті: 8 ұпай және 13-орын. Италия Гран-приіндегі апаттан кейін Ронни Петерсонның қазасы оған қатты батты.

1979 жылы Хант Wolf командасына ауысты, бірақ нәтиже де, ынта да болмады. 1979 жылғы 8 маусымда, Монако Гран-приінен кейін, ол «өзін сақтау түйсігімен» мансабын аяқтайтынын жариялады. Оның орнына Кеке Росберг келді.

«Формула-1»-дегі мансабының қорытындысы:

• 92 старт;
• 10 жеңіс және 23 жүлделі орын;
• 14 поул-позиция және 8 ең жылдам айналым;
• 179 ұпай және 1976 жылғы әлем чемпионы титулы.

BBC дауысы

Жарыстан кейін Хант Мюррей Уокермен бірге BBC комментаторы болды. Алғашында бұл жұмысқа салғырт қарады, бірақ уақыт өте келе паддоктағы ең беделді әрі өткір сарапшылардың біріне айналды. Ол 13 жыл, өмірінің соңына дейін комментатор болды. Сонымен қатар The Independent газетінде бағанын жүргізіп, Marlboro арқылы жас Мика Хаккиненге тәлімгер болды.

Жеке өмірі

1974 жылғы қазанда Хант модель Сьюзи Миллерге үйленді. Неке ұзаққа бармады: 1975 жылдың соңында Сьюзи одан актёр Ричард Бёртонға кетті, 1976 жылы олар ажырасты. 1983 жылғы желтоқсанда Хант Сара Ломакске үйленді. Олардың екі ұлы — Том мен Фредди дүниеге келді, Фредди де гонщик болды. 1989 жылы ерлі-зайыптылар ажырасты.

Соңғы жылдары Хантқа оңай болмады: ол мезгіл-мезгіл депрессиядан зардап шекті, Lloyd’s of London сақтандыру нарығында ақша жоғалтты. Өмірінің соңында байыпталып, Хелен Дайсонмен жүрді.

Қазасы

1993 жылғы 15 маусымда Хант Хеленге телефон арқылы үйленуге ұсыныс жасады. Бірнеше сағаттан кейін ол Уимблдондағы үйінде ауыр инфаркттан қайтыс болды. Ол 45 жаста еді.

Мұрасы және мойындалуы

• 2013 — Хант пен Лауданың жекпе-жегі туралы «Жарыс» фильмі, Ханттың рөлін Крис Хемсворт сомдады;
• 2014 — Motor Sport журналының Даңқ залына енгізілді;
• 2026 — McLaren Racing пен PUMA James Hunt Collection шығарды: оның қолтаңбасы бар жарыс күртешесі, худи, 1976 саны басылған футболкалар және Speedcat кроссовкалары.

Дереккөздер: Wikipedia — Джеймс Ханттың өмірбаяны, Formula 1 — Даңқ залы, Джеймс Хант, McLaren — 1976 жылғы Фудзидегі жеңіс тарихы, Hypebeast — Хантқа арналған McLaren Racing пен PUMA коллекциясы