McKinsey: 11 млн американдық мамандығын ауыстыруға мәжбүр

2035 жылға қарай шамамен 11 млн американдық — әр он төртінші қызметкер — жасанды интеллект пен автоматтандыру салдарынан өз мамандығынан кетуге мәжбүр болады. Бұл есепті McKinsey Global Institute «Workforce in Motion: Skills and Pathways to Future Jobs in the United States» баяндамасында келтірді. Сарапшылардың басты қорытындысы: жалпы жұмыс азаймайды, бірақ АҚШ еңбек нарығы бұрын-соңды көрмеген ауқымда қайта оқуға тура келеді.

McKinsey бағалауынша, онжылдықта технологиялар шамамен 36 млн жұмыс орнына сұранысты төмендетеді, ал экономика сонымен қатар 40 млн-нан астам жаңа орын ашады. Кәсібін ауыстыруға мәжбүр болатындардың саны ЖИ-дің енгізілу жылдамдығына байланысты: 6 млн-нан 16 млн адамға дейін. «Келесі онжылдықтың сын-қатері — тапшылық емес, ұтқырлық», — деп жазады баяндама авторлары.

Басты сандар

• 2035 жылға қарай АҚШ-тағы 36 млн жұмыс орны ЖИ мен автоматтандыру салдарынан сұранысын жоғалтады.
• Сол мерзімде өсіп жатқан салаларда 40 млн-нан астам жұмыс орны пайда болады.
• Жыл сайын шамамен 770 мың адам басқа кәсіби топқа ауысуы тиіс — бұл пандемиясыз әдеттегі жылдардан 3,6 есе көп.
• Жеті қызметкердің тек біреуінің ғана өсіп жатқан мамандықтарға тікелей жолы бар.
• Өсіп жатқан бос жұмыс орындарының шамамен 85%-ы диплом, лицензия немесе сертификат талап етеді.

Кім ұтылады, кім ұтады

Соққы ең алдымен төмен жалақылы еңбекке тиеді. Қысқарып жатқан жұмыс орындарының 70%-дан астамы жалақы бойынша төменгі екі квинтильде, ал мамандығын ауыстыруға тиіс адамдардың 75%-дан астамы қазір үш топта ғана жұмыс істейді: кеңсе және әкімшілік қолдау, бөлшек сауда және сату, көлік пен логистика. McKinsey бағалауынша, кеңсе қолдауында жұмыс уақытының шамамен 80%-ын, бөлшек саудада шамамен 68%-ын автоматтандыруға болады.

Денсаулық сақтау, құрылыс, басқарушы лауазымдар, кәсіби және техникалық қызметтер өседі. Медицина мен құрылыстың өзі бірге шамамен 5 млн жұмыс орнын қосады. Жаңа сұраныстың шамамен 60%-ы жалақы бойынша жоғарғы екі топқа тиесілі — яғни адам жаңа мамандыққа жете алса, ауысу табыстың өсуіне әкелуі мүмкін. Мәселе мынада: қызметкерлердің жартысына жуығының алдында дағдыдағы үлкен алшақтық пен ресми кедергілері бар жол тұр.

Урбанист, «Креативті тап» кітабының авторы Ричард Флорида Fortune-ға берген пікірінде мұндай өзгерістер бұрын да болғанын еске салды: «Бір кездері адамдардың көбі ауыл шаруашылығында жұмыс істеді. Қазір онда жұмыс күшінің 1%-ы ғана еңбек етеді». Оның айтуынша, ығыстыру болады, бірақ дәл осы салада ең көп жаңа жұмыс пайда болады.

Бұл оқырман үшін нені білдіреді

Баяндама АҚШ-қа арналған, бірақ қисыны әмбебап: ең алдымен күнделікті бір сарынды кеңсе жұмысы қатерде, ал ЖИ-мен жұмыс істей алатын және жаңаны тез меңгеретіндер ұтады. McKinsey дерегінше, ЖИ-мен жұмыс дағдысына сұраныс 2022 жылдан бері 11 есе, бейімделгіштікке — бес есе, төзімділік пен білуге құштарлыққа үш есе өсті. Сарапшылар жұмыс берушілерге бір реттік курстардың орнына ЖИ бойынша жүйелі оқыту құруды, қызметкерлерге мамандықтар арасында көбірек жол ашатын мәселе шешу мен коммуникация сияқты базалық дағдыларды шыңдауды ұсынады.

Бұған дейін Challenger, Gray & Christmas 2026 жылы ЖИ жұмыстан шығарудың басты себебі болғанын есептеген еді.

Дереккөздер: McKinsey Global Institute — «Workforce in Motion» баяндамасы, Fortune — McKinsey баяндамасы және Ричард Флориданың пікірі