Ресей СІМ: биыл КТК-ға сегіз рет шабуыл жасалды
Құбыр арқылы Қазақстанның мұнай экспортының 80%-дан астамы өтеді, ал Новороссийск маңындағы терминалдан тиеу қаңтардан бері 4 млн тоннаға азайды.
Фото: Каспийский трубопроводный консорциум
2026 жылдың басынан бері Каспий құбыр консорциумының (КТК) нысандары мен қазақстандық мұнай тасымалдайтын танкерлерге пилотсыз ұшу аппараттары сегіз рет шабуыл жасады. Бұл цифрды 3 қазанда Ресей СІМ ТМД елдерінің үшінші департаментінің директоры Александр Стерник РИА Новости агенттігіне берген сұхбатында айтты. Қазақстан үшін бұл бөтен соғыс пен бөтен құбыр емес: КТК арқылы елдің мұнай экспортының негізгі бөлігі, демек, валюталық түсім мен бюджетке түсетін салықтар өтеді.
Дипломаттың айтуынша, Мәскеу мен Астана консорциум инфрақұрылымын, оның ішінде Новороссийскідегі теңіз терминалын физикалық қорғау мәселесін үнемі талқылап отыр. «КТК нысандары мен қазақстандық мұнай тасымалдайтын танкерлер ҰҰА соққыларына үнемі ұшырап келді. Биыл сегіз шабуыл болды», — деді Стерник. Қандай қауіпсіздік шаралары талқыланып жатқанын ол нақтыламады.
Экспортқа қаншалықты әсер етеді
Шабуылдар тиеу көлемінің айтарлықтай азаюымен тұспа-тұс келді. КТК-ның өз деректеріне қарағанда, 2026 жылғы 1 қаңтар мен 25 қыркүйек аралығында терминалдан 50 млн тоннаға жуық мұнай жөнелтілген — бұл өткен жылмен салыстырғанда шамамен 4 млн тоннаға, яғни 7%-ға жуық аз. «Коммерсантъ» деректері бойынша, қызмет көрсетілген танкерлер саны 12,4%-ға қысқарып, 397-ге түскен.
- Қазақстанның мұнай экспортының 80%-дан астамы КТК арқылы өтеді.
- 2025 жылы құбыр арқылы 64,8 млн тонна мұнай экспортталды.
- 2026 жылдың тоғыз айында тиеу 4 млн тоннаға азайды.
- Акционерлер: Ресей — 31%, Қазақстан — 20,75%, Chevron — 15%.
Консорциумның өзі көлемнің азаюын тек шабуылдармен түсіндірмейді. Себептер қатарында — 2025 жылы шығарма айлақ құрылғысының зақымдануының салдары, бірінші тоқсанда Теңіз бен Королев кен орындарында өндірістің төмендеуі, Новороссийск маңында қауіп сигналдары әрекет ететін уақыттың ұлғаюы және тиеуге қолайсыз ауа райы күндерінің көбеюі.
Соққылар хроникасы
КТК инфрақұрылымына шабуылдар 2025 жылдың ақпанынан бері жалғасып келеді: сол кезде жеті дрон Краснодар өлкесіндегі «Кропоткинская» мұнай айдау станциясына соққы берді. 2025 жылдың қараша айының соңында экипажсыз қайықтар ВПУ-2 айлақ құрылғысын зақымдады, ал Қазақстан СІМ мұны маңызды инфрақұрылымға бағытталған мақсатты шабуыл деп атады. 2026 жылдың қаңтарында терминал маңында Matilda және Delta Harmony танкерлері өртенді, ал шілденің екінші жартысында екі аптада кемелерге төрт шабуыл жасалды — тиеу бірнеше рет тоқтатылып, Астана өтемақы талап етуге құқылы екенін мәлімдеді.
Әрі қарай не болады
Қазақстандықтың әмияны үшін логика қарапайым: мұнай — елдегі валютаның басты көзі, терминалдың әр тоқтауы доллар ағынын да, бюджет кірісін де азайтады. Жақын бағдар — 4 қазандағы ОПЕК+ кездесуі: онда Қазақстанды қоса алғанда жеті негізгі қатысушы қарашада қанша өндіретінін шешеді. Bloomberg деректері бойынша, альянс квоталарды өзгеріссіз қалдыруы ықтимал. Сонымен қатар Астана құбырға мұнай беретін үш ірі кен орнының бірі — Теңіздің акционерлерімен Теңіз келісімшартын ұзарту туралы келіссөз жүргізіп жатыр.
Дереккөздер: РИА Новости — Ресей СІМ-нің КТК қауіпсіздігі туралы мәлімдемесі, NUR.KZ — қазақстандық мұнай тасыған танкерлерге ҰҰА шабуылдары, «Коммерсантъ» — КТК мұнай тиеуді 7%-ға азайтты, The Moscow Times — КТК-ның қаңтар–қыркүйектегі тиеуі, Sputnik Қазақстан — КТК-ға шабуылдар хроникасы, Kursiv — ОПЕК+ өндірісті өзгеріссіз қалдырады
