Spotify

Spotify — Даниэль Эк пен Мартин Лоренцон 2006 жылы Стокгольмде құрған швед музыкалық стримингі. Бүгін сервисті айына 777 млн адам пайдаланады, оның 300 миллионы ақылы жазылушы, ал компания акциялары Нью-Йорк биржасында саудаланады. Оны еске алуға жаңа себеп — BTS: 2026 жылдың қазанында корейлер платформада бір жылда 10 млрд тыңдалым жинаған алғашқы топ атанды.

Бастауы: Стокгольм, 2006

Компания 2006 жылдың сәуірінде Стокгольмде тіркелді. Пайдаланушыларға ашылғанға дейін екі жылдан астам уақыт өтті: сервис тек 2008 жылдың күзінде іске қосылды.

Эктің өзі кейін Spotify-да жүрген жылдары тоғызға жуық рөл ауыстырғанын айтты: жиһаз құрастырды, алғашқы келіссөздерді жүргізді, қаржыға, өнімге, сату мен маркетингке жауап берді.

Іске қосылу және АҚШ-қа шығу (2008–2011)

Сервис 2008 жылғы 7 қазанда бірден бес елде ашылды: Швецияда, Финляндияда, Францияда, Норвегияда және Испанияда. Ол екі деңгейден тұрады: жарнамасы бар тегін нұсқа және жарнамасыз ақылы Premium жазылымы. Бизнес әлі күнге дейін осы «фримиум» сызбасына сүйенеді.

АҚШ-қа Spotify еуропалық стартынан кейін үш жылға жуық уақыт өткенде — 2011 жылғы 14 шілдеде келді.

Әртістердің ақшасы және алғашқы даулар (2010 жылдар)

Өсумен бірге музыканттармен дау да басталды. Spotify түсімінің шамамен 70%-ын құқық иелеріне береді, бірақ әртістің өзіне бір тыңдалым үшін центтің үлесі ғана тиеді: компанияның 2013 жылғы бағасы бойынша, орта есеппен бір стримге шамамен $0,007. Тейлор Свифт пен Том Йорк бір кезде музыкасын платформадан алып тастап, тек 2017 жылы қайтарды.

Кейін наразылық ұйымдасқан сипат алды. 2021 жылы АҚШ-тағы UMAW музыканттар кәсіподағы бір стрим үшін бір цент төлеуді талап етіп, #JusticeAtSpotify науқанын бастады. 2023 жылдың қарашасында Spotify модельді өзгертті: 2024 жылдан бастап жылына 1001-ден аз тыңдалған тректер жазба үшін аударым әкелмейтін болды.

Биржа және подкасттарға бәс (2018–2022)

2018 жылдың сәуірінде компания SPOT тикерімен Нью-Йорк қор биржасына шықты. Spotify тікелей листингті таңдады: акциялар классикалық IPO-сыз әрі жаңа капитал тартпай саудалана бастады. Заң жүзінде Spotify Technology S.A. холдингі Люксембургте тіркелген, ал операциялық штаб Стокгольмде қалды.

Келесі ірі жоба подкасттар болды. 2019 жылы Spotify Gimlet Media мен Parcast студияларын, 2020 жылы The Ringer-ді сатып алды. Подкасттар жанжал да әкелді. 2022 жылғы 26 қаңтарда Нил Янг Spotify-да шығатын Джо Роган шоуындағы COVID-19 туралы сөздерге наразылық ретінде музыкасын платформадан алып тастады, бойкотқа басқа музыканттар да қосылды.

Сонымен қатар сервис географиясын кеңейтті: 2022 жылдың желтоқсанына қарай ол 184 нарықта жұмыс істеді. 2022 жылдың қаңтарында Spotify уәде еткен сапалы дыбысы бар HiFi тарифін белгісіз мерзімге шегерді — шығынсыз дыбыс тек 2025 жылдың қыркүйегінде пайда болды.

Apple-мен тартыс

2019 жылы Spotify App Store ережелеріне қатысты Еуропалық комиссияға шағым түсірді. Шағымның мәні: Apple музыкалық қосымша әзірлеушілеріне iPhone пайдаланушыларына дүкеннен тыс арзан жазылымдар туралы айтуға тыйым салған. 2024 жылғы 4 наурызда Еурокомиссия шағыммен келісіп, Apple-ға €1,8 млрд айыппұл салды — бұл оның тарихындағы көлемі жағынан үшінші монополияға қарсы айыппұл. Apple шешімге шағымданатынын мәлімдеді.

Қысқартулар және алғашқы пайда (2023–2025)

2023 жыл үнемдеумен өтті. Қаңтарда Spotify қызметкерлердің 6%-ын, маусымда подкаст бөлімшесінің бір бөлігін қысқартты, ал 4 желтоқсанда Эк штаттың 17%-ын, шамамен 1500 адамды жұмыстан шығаратынын жариялады. Қызметкерлерге хатында ол компанияда «жұмысты қолдаумен, тіпті жұмыстың айналасындағы жұмыспен айналысатын адам тым көп» деп жазды. Fortune осыған байланысты шамамен $1 млрд тұратын подкасттарға сәтсіз бәсті де, қымбаттаған капиталды да атап өтті.

Көп ұзамай қаржы көрсеткіштері өзгерді. 2024 жыл Spotify үшін толықтай пайдамен аяқталған алғашқы жыл болды: түсім — €15,67 млрд, операциялық пайда — €1,37 млрд, таза пайда — €1,14 млрд. 2025 жылы түсім €17,19 млрд-қа, операциялық пайда €2,2 млрд-қа өсті.

Өнім де кеңейді. 2023 жылдың қарашасынан бастап бірқатар елдегі Premium жазылушыларына 200 мың аудиокітап қолжетімді болды, 2024 жылдың сәуіріне қарай каталог 250 мыңға жетті. 2025 жылдың қыркүйегінде бірнеше жыл шегерілгеннен кейін Spotify Lossless-ті — 50-ден астам елде Premium үшін шығынсыз дыбысты іске қосты.

2023 жылдың наурызында әртістерге арналған Discovery Mode құралы шықты. Оған қосылған музыканттар Spotify-дың «Радиосында» және автоойнатуда жарнамаланады, бірақ бұл үшін сол бөлімдердегі стримдерден жазба үшін түсетін аударымның 30%-ын береді.

2025 жылдың жазында компанияға қарсы бойкоттың жаңа толқыны басталды. Эктің инвестициялық қоры неміс қорғаныс компаниясы Helsing үшін $600 млн тартқаннан кейін бірқатар музыкант платформадан кетті.

Басшылықтың ауысуы (2026)

2025 жылғы 30 қыркүйекте Эк CEO қызметінен кететінін хабарлады. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап ол директорлар кеңесінің атқарушы төрағасы, капиталды бөлу мен ұзақ мерзімді стратегияға жауап береді. Компанияны екі тең CEO басқарды: бұрын бизнес жөніндегі директор болған Алекс Нурстрём және бұрын өнім мен технологиялар жөніндегі директор болған Густав Сёдерстрём. Эк шешімін былай түсіндірді: «Бұл өзгеріс лауазымдарды біздің қазір қалай жұмыс істейтінімізге сәйкестендіреді». Екеуі де 2023 жылдан бері тең президент болып, операциялық жұмыстың басым бөлігін жүргізген.

Spotify және Қазақстан

Spotify Қазақстанда 2020 жылғы 15 шілдеде ресми іске қосылды, оған дейін қазақстандықтар оны VPN арқылы пайдаланған. Kursiv дерегінше, басында жеке жазылым айына $4,99, Duo — $6,49, алты адамға арналған отбасылық жазылым $7,99 тұрды. Wikipedia дерегінше, Қазақстанда подкасттар әлі күнге қолжетімсіз.

Сервис Қазақстандағы алғашқы жыл қорытындысын 2020 жылдың желтоқсанында шығарды. Басты жанрлар рэп пен K-pop болды. Топтар арасында BTS бірінші орын алды, оның «Dynamite» әні ең көп тыңдалған трек атанды, ал ер орындаушылар арасында Скриптонит алда болды. Сондықтан BTS-тің Spotify-дағы бүгінгі рекорды қазақстандық аудитория үшін алыс әлемнің жаңалығы емес: корей тобы сервистің жергілікті чарттарының басында алғашқы жылдан бері тұр.

Ақша

Компания есептілігіне сәйкес, түсімнің негізі — жазылымдар. 2026 жылдың екінші тоқсанында Spotify €4,78 млрд тапты, оның €4,33 млрд-ы Premium-нан, €446 млн-ы жарнамадан түсті. Операциялық пайда €655 млн, таза пайда €545 млн болды, жалпы маржа 33,4%-ға жетті. Компания шотында €9,4 млрд ақша мен қысқа мерзімді салым бар.

• 2024: түсім €15,67 млрд, таза пайда €1,14 млрд — алғашқы пайдалы жыл;
• 2025: түсім €17,19 млрд, операциялық пайда €2,2 млрд, таза пайда €2,21 млрд;
• 2026 жылғы II тоқсан: түсім €4,78 млрд (жылдық өсім 14%), операциялық пайда €655 млн.

Wikipedia дерегінше, 2026 жылдың ақпанынан бері АҚШ-тағы жазылым бағасы: студенттік — айына $6,99, жеке — $12,99, Duo — $18,99, отбасылық — $21,99. Компания есептерінде бір жазылушыдан түсетін орташа табыстың өсуін ішінара баға көтерумен түсіндіреді.

Spotify ақшаның басым бөлігін әлі де құқық иелеріне береді: түсімнің шамамен 70%-ы лейблдерге, баспаларға және әртістерге кетеді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылдың екінші тоқсанының қорытындысы бойынша Spotify-ды айына 777 млн адам пайдаланады, ақылы жазылушылар саны дәл 300 млн-ға жетті, тоқсан ішінде 7 млн қосылды. Жазылушылардың ең көбі Еуропада (36%), одан кейін Солтүстік Америка (25%), Латын Америкасы (24%) және әлемнің қалған бөлігі (15%). Компанияда 7302 қызметкер жұмыс істейді.

Үшінші тоқсанға Spotify 788 млн пайдаланушы, 305 млн жазылушы, €5 млрд түсім және €670 млн операциялық пайда болжайды. Сәуірде компанияға 20 жыл толды. Жазда АҚШ-та Reserved функциясы іске қосылды: ол Live Nation-мен бірге Premium-ның ең белсенді тыңдаушыларына концерт билеттерін ерте алуға мүмкіндік береді.

Музыкалық стриминг нарығында онымен, атап айтқанда, YouTube пен француздық Deezer бәсекелеседі.

Дереккөздер: Wikipedia — Spotify, Spotify / SEC — 2025 жылғы есеп, Music Business Worldwide — 2026 жылғы II тоқсан қорытындысы, Music Business Worldwide — 2025 жыл қорытындысы, Music Business Worldwide — Эктің CEO қызметінен кетуі, The Next Web — ЕО-ның Apple-ға айыппұлы, Fortune — 2023 жылғы қысқартулар, Kursiv — Spotify-дың Қазақстанда іске қосылуы, Informburo — Қазақстандағы 2020 жыл қорытындысы