Қысымға қарсы дәрі қоңыр майдың белсенділігімен байланысты

Ангиотензин рецепторларын бөгейтін, соның ішінде лозартан сияқты қысымға қарсы дәрілерді ішетін адамдардың қоңыр майы суреттерде белсендірек болып шықты. Мұны Memorial Sloan Kettering онкология орталығындағы 100 мыңнан астам науқастың ПЭТ/КТ суреттерін талдау көрсетті. Рокфеллер университеті, Weill Cornell Medicine және Memorial Sloan Kettering ғалымдарының жұмысын 14 қазанда Nature журналы жариялады.

Қоңыр май кәдімгі ақ майдан айырмашылығы, энергияны жай жинамайды, жұмсайды. Ғалымдар оны «қосудың» жолын көптен бері іздеп келеді, себебі ол зат алмасудың жақсаруымен байланысты. Жұмысты Пол Коэн басқарды, ал бірінші автор эндокринолог Николас Гомес-Баной болды.

Адамдардан не табылды

Топ жасанды интеллект алгоритмін белсенді қоңыр майды суреттерден тануға үйретті. Бұл суреттерді науқастарға обырды бақылау үшін түсірген. Содан кейін ғалымдар деректерді медициналық карталармен салыстырып, 500-ден астам диагнозды ескерді. Сол топтың алдыңғы жұмысы шамамен 50 мың адамды және бірнеше диагнозды ғана қамтыған еді.

• Қоңыр майы бар адамдарда жүрек және зат алмасу аурулары сирек кездесті, ал қант, холестерин, жүрек жұмысы мен қабыну көрсеткіштері жақсырақ болды.
• Ең маңыздысы қолтық астындағы май болып шықты: қан қысымының жоғарылау қаупінің төмендеуімен дәл сол басқаларынан күштірек байланысты.
• Қоңыр майы барларда үрей мен депрессия сирек анықталды. Ал СИОЗС тобындағы антидепрессанттар оның белсенділігінің төмендеуімен байланысты.
• Ангиотензин рецепторларын бөгейтін дәрілерді ішкендердің суреттерінде қоңыр май көбірек болды.

«Біздің үлкен іріктемемізде қоңыр майдың белсенділігімен байланысты басқа да дәрілер көп болды», — дейді Коэн. Нақты пайыздар мен әсердің мөлшерін авторлар баспасөз хабарламаларында келтірмеген.

Жасушалар мен тышқандарға жасалған тәжірибелер

Табылған байланысты тексеру үшін ғалымдар қоңыр май жасушаларына пробиркада лозартан берді, сонда олардың зат алмасуы жылдамдады. Препарат алған сау тышқандар көбірек энергия жұмсап, көбірек оттегі тұтынды, бірақ салмағы өзгерген жоқ. Лозартан қоңыр майға қысымды түсіретін жолдардан басқа молекулалық жолдар арқылы әсер ететіні анықталды. Гомес-Баной мұның болашақта қысымы қалыпты адамдарда да қоңыр майды ынталандыруға үміт беретінін айтады.

Бұдан не шықпайды

Адамдар туралы деректер бақылауға негізделген және онкология науқастарынан алынған. Олар байланысты көрсетеді, бірақ лозартан адамның қоңыр майын қосады деп дәлелдемейді. Тышқандар мен жасушалардағы нәтиже адамға әрдайым көше бермейді. Қоңыр майдың да сұрақтары бар: оның иелерінде остеопороз бен тері аурулары жиірек кездесті, мұны авторлар әлі зерттейді. «Бұл тек бастамасы», — дейді Коэн.

Сондықтан бұл жұмыс зат алмасу үшін лозартан ішуді бастауға негіз бермейді. Бұл қысымға қарсы рецептілік дәрі, оны тағайындау туралы шешімді дәрігер қабылдайды. Мұндай дәрілердің басты пайдасы бұрынғыдай қысымды бақылауда, ал ғалымдардың есебінше, ол жылына жүздеген мың өмірді сақтай алады.

Дереккөздер: NIH — Nature журналындағы жұмыс туралы баспасөз хабарламасы, Рокфеллер университеті — зерттеудің егжей-тегжейі, News-Medical — зерттеуге шолу