Peugeot

Peugeot — эмблемасында арыстаны бар Пежо отбасының француз автомобиль маркасы. Отбасылық кәсіп автомобильдің өзінен де көне: ол құю өндірісі мен кофе тартқыштан басталған. Кейін ралли титулдары мен Ле-Мандағы жеңістер, Citroën мен Opel-ді сатып алу болды, ал 2021 жылдан Peugeot Stellantis концернінің құрамында. 2026 жылғы 12 қазанда марка Париж автосалонында ралли 205 T16-ға арналған E-T16 электрохэтчін көрсетті.

Ара, кофе тартқыш және арыстан (1810–1858)

1810 жылы Пежо отбасы болат құю өндірісін ашты, көп ұзамай ара жасай бастады. 1840 жылы алғашқы кофе тартқыш шықты. Сол кезде арыстан да пайда болды, бірақ дереккөздер күнін әртүрлі айтады: француз Wikipedia арыстан эскизін 1847 жылы гравер Жюстен Блазерге тапсырған дейді, ағылшын Wikipedia Эмиль Пежо тауар белгісіне өтінімді 1858 жылғы 20 қарашада берген дейді.

Будан бензинге (1889–1929)

1889 жылы Peugeot Леон Серполленің жобасы бойынша үш доңғалақты бу автомобилін жасады, барлығы төрт данасы ғана шықты. 1890 жылы оның орнын бензин қозғалтқышы бар төрт доңғалақты көлік басты. Қозғалтқышты Panhard Daimler лицензиясымен шығарған.

Көлік ісін Арман Пежо жалғастырды. 1896 жылы ол отбасылық Les Fils de Peugeot Frères-ден бөлініп, Société Anonyme des Automobiles Peugeot компаниясын құрды. Кейін Сошода зауыт ашылды, ол 1928 жылға қарай басты зауытқа айналды.

1929 жылы 201 моделі шықты. Ортасында нөлі бар үш цифрлы атаулар жүйесі содан басталды.

Бүкіл әлемге арналған модельдер (1947–1983)

Соғыстан кейін Peugeot 203-ті (1947–1960) шығарды, ал 1960 жылы 404-ті көрсетті. Бұл седан Шығыс Африкадағы Сафари-раллиде төрт рет — 1963, 1966, 1967 және 1968 жылдары жеңді.

504 1969 жылы «Еуропаның жыл автомобилі» атанды. Францияда ол 1983 жылға дейін, ал Нигерияда 2006 жылға дейін шығарылды, шамамен 425 мың көлік. Африкада оны «Африка жолдарының королі» деп атады.

Citroën, Chrysler және PSA (1974–1983)

1974 жылғы желтоқсанда Peugeot Citroën-нің 38,2%-ын сатып алды, ал 1976 жылғы 9 сәуірде үлесін 89,95%-ға жеткізді. Осылай PSA Peugeot Citroën концерні пайда болды. 1978 жылдың соңында PSA символдық бір доллар мен қарызына Chrysler Europe-ты сатып алды. Бұрынғы Chrysler зауыттарының көліктері 1987 жылға дейін Talbot маркасымен сатылды.

205 және жеңістер дәуірі (1983–2009)

1983 жылғы 25 ақпанда 205 хэтчбегі шықты. Ол 1999 жылға дейін шығарылып, 5,28 млн данасы сатылды. 205 T16 ралли нұсқасы WRC әлем чемпионатында пилоттар мен конструкторлар арасында екі рет жеңді: 1985 жылы Тимо Салоненмен, 1986 жылы Юха Канккуненмен.

Одан кейін басқа жарыстарда да жеңістер келді:

• «Дакар» — 1987 жылдан 1990 жылға дейін жыл сайын, кейін 2016–2018 жылдары;
• Ле-Манның 24 сағаты — 1992, 1993 және 2009 жылдары;
• WRC — 2000, 2001 және 2002 жылдары 206 WRC-мен конструкторлар кубогы.

Сериялық көліктер де марапат жинады. «Еуропаның жыл автомобилі» атағын 405 (1988), 307 (2002), 308 (2014), 3008 (2017) және 208 (2020) алды.

Дағдарыс, Opel және Stellantis (2014–2021)

2014 жылы PSA-ны ақшамен құтқарды. Қытайлық Dongfeng пен Франция мемлекеті капиталға кірді, ал Пежо отбасының үлесі 25%-дан 14%-ға төмендеді. Wikipedia жаңа акционерлердің әрқайсысына әртүрлі сан береді — 13% немесе 14%.

2017 жылғы тамызда PSA General Motors-тан Opel мен Vauxhall-ды сатып алуды аяқтады. 2021 жылғы 16 қаңтарда PSA мен Fiat Chrysler бірігіп, Peugeot Stellantis маркаларының біріне айналды. 2021 жылғы ақпанда оның жаңа логотипі пайда болды — қалқандағы арыстан басы, эмблеманың он бірінші нұсқасы.

Мәселелер мен даулы оқиғалар

• Дизель ісі (2021). 2021 жылғы 9 маусымда Париж соты Automobiles Peugeot-ға 2009–2015 жылдары Францияда сатылған Euro 5 дизельдері бойынша тұтынушыларды алдады деген айып тақты. Компания €10 млн кепіл салып, €30 млн банк кепілдігін берді.
• Ираннан кету (2018). 2018 жылғы маусымда PSA американдық санкциялар қаупіне байланысты Iran Khodro және Saipa-мен бірлескен кәсіпорындарды тоқтатты. Бір жыл бұрын Иранда топтың 445 мыңға жуық көлігі сатылған.

Peugeot Қазақстанда

2013 жылғы қыркүйектен бастап Peugeot 301, 3008, 508 және Partner Қостанайда Allur тобына кіретін АгромашХолдинг зауытында ірі торапты әдіспен құрастырылды. AllurAuto дилерлік орталықтары Алматы, Астана, Қарағанды, Қостанай және Ақтөбеде ашылды. Forbes.kz дерегінше, алғашқы жылы 1260 көлік сатылды, оның 1153-і Қостанайда құрастырылған, ал ең танымал модель 301 болды.

2014 жылғы желтоқсанда PSA мен AllurGroup «СарыаркаАвтоПром» зауытында жылына 17 мыңға дейін көлік шығаратын толық цикл туралы келісімге қол қойды. Tengrinews жазғандай, 2015 жылғы қарашада жобаға «Бәйтерек» холдингі қосылды. Жоба жоспарлы қуатқа шықты ма, қазір марканың Қазақстанда ресми дистрибьюторы бар ма — расталған дерек жоқ.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2025 жылғы 3 ақпаннан бастап Peugeot-ны Ален Фаве басқарады. Ол 20 жыл PSA-да, кейін Volkswagen Group-та істеді, ал 2023 жылдан Europcar прокат компаниясын басқарды. Peugeot дерегінше, 2023 жылы марка 1,12 млн көлік, 2024 жылы 1,1 млн-ға жуық көлік сатты.

2026 жылғы Париж автосалонында марка екі тұсау көрсетті. E-T16 концепті 205 T16-ның ралли титулдарына 40 жыл толуына арналған. Peugeot дерегінше, оның қуаты 816 а.к., 300 км/сағ жылдамдыққа 16 секундта жетеді, үш электр қозғалтқышы және 85 кВт·сағ батареясы бар. Екінші концепт RCZ Vision Factorial Energy-мен бірге жасалатын қатты күйдегі батареяны және 600 км-ге дейін жүрісті алды. Autocar дерегінше, E-T16-ның кейбір шешімдері 2027 жылғы сериялық e-208-ге ауысады.

Дереккөздер: Wikipedia (EN) — Peugeot тарихы, Wikipedia (FR) — Peugeot, Wikipedia (EN) — PSA Group, Wikipedia (EN) — Peugeot 205, Wikipedia (EN) — Peugeot Sport, Wikipedia (EN) — Peugeot 504, Wikipedia (EN) — «Еуропаның жыл автомобилі», Fleet News — жаңа логотип, Stellantis — Ален Фавенің тағайындалуы, L’argus — 2023 жылғы сатылым, Motorsactu — 2024 жылғы сатылым, Stellantis — дизель тергеуі, The Local — Ираннан кету, Forbes.kz — Peugeot-ны Қостанайда құрастыру, Tengrinews — толық цикл жобасы, Stellantis — Peugeot-ның Париждегі тұсаулары, Carscoops — Peugeot E-T16