Smart

Smart — шағын қалалық көліктер маркасы. Ол сағат шеберінің идеясынан туып, ондаған жыл бойы бір модельге — екі орындық Fortwo-ға сүйенді. 2020 жылдан бері оған Mercedes-Benz пен қытайлық Geely-дің бірлескен кәсіпорны иелік етеді, ал көліктер енді Қытайда және тек электрмен жасалады. 2026 жылғы 12 қазанда марка Париж автосалонында Fortwo-ның мұрагері Smart #2-ні көрсетті.

«Свотчмобиль» (1982–1994)

Идея Swatch-тың бас компаниясы — швейцариялық SMH-тың басшысы Николас Хайекте пайда болды. 1982 жылдың соңында ол кішкентай қалалық көлік туралы ойлай бастап, оны Swatchmobile деп атады.

Серіктес табу қиын болды. 1991 жылы SMH Volkswagen-мен келісті, бірақ кейін жобаны Фердинанд Пиех тоқтатпақ болды. BMW, Fiat, GM және Renault бас тартты. Тек Daimler-Benz келісті.

1994 жылғы 4 наурызда тараптар капиталы 50 млн швейцар франкі болатын Micro Compact Car (MCC) компаниясын құратынын жариялады: 51%-ы Daimler-Benz-те, 49%-ы SMH-та. Хайек атауда Swatch сөзі болғанын қалады, бірақ немістер келіспеді. MCC ішінде көлікті smart деп атады — бұл Swatch Mercedes ART деген сөздердің қысқартылуы.

Бұлан сынағы және Хайектің кетуі (1997–1998)

Зауыт Францияның Амбах қаласында салынып, 1997 жылғы 27 қазанда ашылды. City-Coupé сатылымын 1998 жылғы наурызда бастамақ еді, бірақ прототиптер тұрақсыз болып шықты. Бас инженер Иоганн Томфордені Герхард Фриц ауыстырды. Көліктің ауырлық орталығы төмендетілді, аспасы мен рульдік басқаруы қайта жасалды, ал баптаулар швед «бұлан сынағында» тексерілді.

Ақыры City-Coupé 1998 жылғы қазанда Еуропаның тоғыз елінде бірден шықты, жария тұсауы Париж автосалонында өтті. Бұл кезде Swatch-пен одақ ыдырап кеткен еді. 1996 жылға қарай Daimler-Benz 81%-ды бақылады, ал 1998 жылғы 1 қарашада Хайек қалған акцияларын соған сатты. Неміс Wikipedia дерегінше, тараптар шығын туралы дауласқан, ал Daimler Хайек қалаған доңғалақ ішіндегі электр қозғалтқыштарын қоюдан бас тартқан.

Кеңею және шығын (2003–2006)

Бірінші буын, 450 түрі, 770 256 дана болып шықты. Германияда тіркеу 2003 жылы ең жоғары деңгейге — 50 174 данаға жетті. Кейін екі орындық көлікке жаңа модельдер қосылды:

• Roadster — ашық спорткар, 2003–2005 жылдары шығарылды;
• Forfour — Mitsubishi Colt агрегаттарына негізделген төрт орындық хэтчбек, оны Mitsubishi-мен бірге Нидерландыдағы NedCar зауытында құрастырды.

Кеңею өзін ақтамады. Forfour нашар сатылды, 2006 жылы өндірістен алынды. Wikipedia дерегінше, 2003–2006 жылдары Smart €4 млрд-қа жуық шығынға батты. 2006 жылы компанияны DaimlerChrysler өзіне сіңірді.

Екінші буын және Америка (2007–2014)

Fortwo-ның екінші буыны 2007 жылы шықты, сонымен бірге Smart Америкаға барып көрді. Дистрибьютор Penske тобындағы Smart USA болды, АҚШ-та сатылым 2008 жылғы қаңтарда басталды. Сол жылы онда 24 600 көлік сатылды, келесі жылы — 14 600.

Қатар марка электрге дайындалды. 2007 жылы Лондонда 100 сынақ электр Fortwo жүрді, ал 2009 жылғы қарашада Амбахта ED нұсқасы сериялық шыға бастады.

Үшінші буын, C453, 2014 жылғы 16 шілдеде Берлинде таныстырылды. Ол Renault-мен бірге жасалды: жаңа Forfour бөлшектерінің шамамен 70%-ы Renault Twingo-мен ортақ болды. Электр EQ Forfour Renault-ның Словениядағы Ново-Место зауытында құрастырылды. 2015 жылдың басына қарай Fortwo өндірісі 1,7 млн көліктен асты.

Тек электр және Geely (2017–2020)

2017 жылы Smart USA тек электромобиль сататынын жариялады, ал 2019 модельдік жылынан кейін марка АҚШ-тан кетті. 2019 жылғы наурызда Smart бензин қозғалтқышты көліктерді шығаруды тоқтатты.

2019 жылғы 28 наурызда Daimler мен Geely 50-ге 50 бірлескен кәсіпорын құратынын жариялады. smart Automobile компаниясы 2020 жылғы қаңтарда ресми құрылды: әр тарап 2,7 млрд юань салды, штаб-пәтері Нинбода орналасты. Өндірісті Қытайға көшіруді шешті.

Амбахтағы зауыт 2020 жылғы желтоқсанда Ineos Automotive-ке сатылды. Ол модельдің өмірлік циклі аяқталғанша EQ Fortwo-ны сол жерде шығаруға міндеттенді. Соңғы Fortwo — электр кабриолет — 2024 жылғы наурыздың соңында конвейерден түсті.

Қытайлық кроссоверлер (2022–2025)

Жаңа Smart Fortwo-ға мүлде ұқсамайтын көліктерден бастады. Бұлар Қытайда құрастырылатын электр кроссоверлер:

• #1 — 2022 жылғы сәуірде таныстырылды, Сиань қаласында құрастырылады;
• #3 — 2023 жылғы сәуірде Шанхай автосалонында көрсетілді, ол да Сианьда құрастырылады;
• #5 — сериялық нұсқасы 2024 жылғы маусымда таныстырылды, Хучжоуда құрастырылады.

electrive дерегінше, 2024 жылы марка 65 мыңға жуық көлік сатты, оның 20 мыңға жуығы Еуропада. 2025 жылға 120 мың мақсат қойылды, кейін Yicai дерегінше, ол 80 мыңға дейін азайтылды. 2025 жылдың қорытындысын компания ресми жарияламады. Есебінде ол 39 елдегі 688 сату нүктесі туралы хабарлады. CarNewsChina дерегінше, 2026 жылы қытайлық дилерлер сатылмай қалған #1, #3 және #5-ті жеңілдікпен өткізді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

smart Automobile компаниясын Тун Сянбэй, еуропалық бөлімшесін Вольфганг Уфер басқарады. 2026 жылғы сәуірде марка Пекинде Concept #2-ні, ал 12 қазанда Парижде сериялық Smart #2-ні көрсетті.

Бұл қайтадан ұзындығы 2746 мм болатын екі орындық көлік, бұрылу радиусы алғашқы City-Coupé-дегідей 6,95 м. Артқы қозғалтқыш 60 кВт (82 а.к.) және 130 Нм береді, 35,8 кВт·сағ LFP батареясы WLTP бойынша 290 км-ге дейін жүруге жетеді. Жылдам зарядтау 10%-дан 80%-ға дейін шамамен 20 минут алады. Еуропа үшін 999 көліктен тұратын Couture Edition сериясы шығады. electrive дерегінше, Еуропадағы бағасы €19 999-дан басталады, ал сатылым 2027 жылы басталады.

Smart Қазақстанда ресми сатылмайды, #2-нің қазақстандық нарыққа шығатыны туралы жарияланған жоқ.

Дереккөздер: Wikipedia (EN) — Smart маркасының тарихы, Wikipedia (DE) — Smart, Wikipedia (EN) — Smart Fortwo, Wikipedia (EN) — Smart Forfour, electrive — Daimler мен Geely мәмілесі, smart — smart Automobile-дың құрылуы, electrive — Амбахтағы зауыттың сатылуы, electrive — соңғы Fortwo, electrive — 2024 жылғы сатылым, Yicai Global — 2025 жылғы сатылым, CarNewsChina — сатылмай қалған көліктер, smart — Smart #2 тұсауы, electrive — Smart #2 бағасы мен мерзімі