Квентин Тарантино

Квентин Тарантино мектепті бітірмесе де, өз буынындағы ең көп дәйексөз алынатын режиссёрге айналды. Фильмдері жалпы $1,9 млрд-тан астам жинады, сценарийлері үшін екі «Оскары» және «Алтын пальма бұтағы» бар. Соңғысы болады деп уәде еткен оныншы фильмін ол әлі түсірген жоқ. Оның орнына 2026 жылы «Бір кездері… Голливудта» фильмінің сиквеліне жазған сценарийін Дэвид Финчерге берді, ал өзі театрға бет бұрды: 2027 жылғы 23 ақпанда Лондондағы Phoenix Theatre сахнасында оның алғашқы пьесасы The Popinjay Cavalier шығады, басты рөлде — Саша Барон Коэн.

Шығу тегі және балалық шағы

Квентин Джером Тарантино 1963 жылғы 27 наурызда Теннесси штатындағы Ноксвилл қаласында туды. Анасы — Конни Макхью. Әкесі, жас актер Тони Тарантино, ұлы туылмай тұрып-ақ отбасын тастап кеткен. Квентин жалғыз бала болып өсті.

1966 жылы анасы оны Лос-Анджелеске алып кетті, отбасы Торранс қаласына қоныстанды. Анасы екінші күйеуі Кертис Застаупилмен ажырасқанда, бала біраз уақыт Ноксвиллдегі атасы мен әжесінің қолында тұрды. Бірақ бір жылға жетпей Торранска қайта оралды.

Дипломсыз, бірақ кассета сөрелерімен

Тарантино 15 жасында Харбор-Ситидегі Narbonne High School мектебін тастады. Сол жылы ол Элмор Леонардтың романын ұрлағаны үшін үй қамағында отырды. Кейін дәл осы жазушының кітабын экранға шығарады. Оқудың орнына James Best Theatre Company актерлік курсына барды, Торранстың әуесқой театрында ойнады.

Жұмыстары кездейсоқ болды: ересектерге арналған кинотеатрда билет тексерді, аэроғарыш саласында кадр іздеді. Ең маңыздысы — Манхэттен-Бичтегі Video Archives видеотекасы. Ол онда бес жыл істеді. Сол жерде «Арзан әңгімелердің» болашақ бірлескен авторы Роджер Эйверимен танысты.

Алғашқы түсірілімдері сәтсіз аяқталды. Бірлескен автор Скотт Мэджилл 1987 жылы қайтыс болғаннан кейін Love Birds in Bondage фильмінің таспасы жойылды. Әуесқой My Best Friend’s Birthday аяқталмады, бірақ ондағы диалогтардың бір бөлігі «Нағыз махаббатқа» көшті. 1988 жылы Тарантино «Алтын қыздар» сериалында Элвистің екіншісі рөлінде көрінді.

Сатылған сценарийлер және «Құтырған иттер» (1992)

Серпіліс сценарий сатудан басталды. «Нағыз махаббат» 1993 жылы экранға шықты. «Туа біткен кісі өлтірушілерді» Оливер Стоун қайта жазып шықты, сондықтан Тарантиноға тек оқиға авторы деген титр ғана қалды. Сонымен қатар ол басқалардың мәтіндерін титрсіз түзетті — «Қызыл толқын» мен «Жартас» солардың қатарында.

«Құтырған иттерді» ол шамамен $30 мыңға, яғни тегінге жуық түсірмек болған. Бәрін Харви Кейтель өзгертті. Сценарий актерге ұнады, ол жобаға бірлескен продюсер болып кірді, Нью-Йорктегі кастингті өз қалтасынан төледі — бюджет $1,5 млн-ға дейін өсті. Премьера 1992 жылғы қаңтарда Sundance фестивалінде өтті. Фильм фестивальдің басты тақырыбына айналып, оны Miramax алып кетті.

«Арзан әңгімелер» және 90-жылдардың шыңы (1994–1997)

Екі жылдан кейін «Арзан әңгімелер» шықты. Бюджеті — шамамен $8 млн, әлемдік прокаты — шамамен $214 млн. 1994 жылғы мамырда фильм Каннда «Алтын пальма бұтағын» алды. Кейін «Оскарға» жеті рет ұсынылып, біреуін жеңді: Эйверимен бірге үздік түпнұсқа сценарий. Сөйтіп видеокассета сатушысы екі фильмнен кейін әлемнің алдыңғы қатарлы режиссёрлерінің біріне айналды.

1997 жылы ол ақыры Элмор Леонардты экранға шығарды. «Ромдық пунш» романы бойынша түсірілген «Джеки Браун» Пэм Гриер басты рөлде ойнаған блэксплотейшнге тағзым болды.

Кек, соғыс және вестерн (2003–2015)

«Биллді өлтір» төрт сағаттық бір фильм ретінде ойластырылған еді, бірақ 2003 және 2004 жылдары екі бөлім болып шықты. Тарантиноның өзі оны бір туынды деп санайды. Кісі өлтіруші кейіпкерді Ума Турман ойнады, идеяның бірлескен авторы да — сол.

2007 жылы «Өлім дәлелі» Роберт Родригестің «Қорқыныш планетасымен» бірге «Грайндхаус» деген ортақ атаумен шықты. Прокатта жоба құлдырады, бірақ сыншылар оны негізінен мақтады.

Одан кейін Тарантино тарихты қайта жаза бастады. «Атаусыз оңбағандар» (2009) — Екінші дүниежүзілік соғыстың балама нұсқасы. Осы фильм үшін ол алғаш рет режиссёр ретінде «Оскарға» ұсынылды. «Азат етілген Джанго» (2012) — бұрынғы құлдың кегі туралы вестерн. Бюджеті $100 млн, прокаты $449,8 млн болды. Тарантино сценарийі үшін екінші «Оскарын» алды, ал Кристоф Вальц екінші пландағы рөлі үшін марапатталды. «Жиіркенішті сегіздік» 2015 жылғы 25 желтоқсанда 70 мм форматта шықты. Сценарий 2014 жылғы қаңтарда-ақ желіге тарап кетті. Тарантино жобадан бас тарта жаздады, бірақ ақыры финалын қайта жазды.

«Бір кездері… Голливудта» (2019)

Тоғызыншы фильм — 1969 жылғы Лос-Анджелестегі даңқы сөніп бара жатқан жұлдыз (Леонардо Ди Каприо) мен оның каскадёры (Брэд Питт) туралы. Көршісінде Марго Робби ойнаған Шэрон Тейт тұрады, ал маңайда Мэнсонның қауымы жүр. Премьера Канн байқауында өтті. Фильм $409,4 млн жинап, «Оскарға» он рет ұсынылды, оның үшеуі — Тарантиноның өзіне. Екі марапат алды: Брэд Питт екінші пландағы рөлі үшін және қойылым суретшісінің жұмысы үшін. «Алтын глобусты» фильм үздік комедия немесе мюзикл ретінде жеңіп алды.

Жазушы және кинотеатр иесі

«Голливудтан» кейін Тарантино прозаға кетті. 2021 жылғы маусымда HarperCollins оның тұңғыш романын — «Бір кездері… Голливудта» новеллизациясын шығарды. 2022 жылғы қарашада Жаңа Голливуд фильмдері туралы Cinema Speculation кітабы жарық көрді. Оны жазғанда ол сыншы Полин Кейлді үлгі тұтты.

Ол кинозалдардың да иесі. 2010 жылы Тарантино Лос-Анджелестегі New Beverly Cinema-ны, 2021 жылы Vista Theatre-ді сатып алды. Екеуінде де фильмдер 35 мм таспамен көрсетіледі.

«Он фильм түсіремін де, зейнетке шығамын» деген жоспарын ол жылдар бойы қайталап келеді, бірақ бұл «тасқа қашалып жазылмаған» дейді. Финалға The Movie Critic үміткер болды: 2022 жылы оны сериал деп жариялады, кейін фильм сценарийіне айналдырды, ақыры Тарантино екі нұсқадан да бас тартты.

Жеке өмірі

90-жылдары Тарантино Мира Сорвиномен, 2003–2005 жылдары София Копполамен жүрді. 2017 жылғы маусымда ол музыкант Цвика Пиктің қызы, израильдік әнші Даниэлла Пикке ұсыныс жасады. Үйлену тойы 2018 жылғы 28 қарашада олардың Беверли-Хиллздегі үйінде өтті. 2020 жылы Израильде ұлы, 2022 жылы қызы дүниеге келді. Отбасы Тель-Авив пен Лос-Анджелестің арасында тұрады, 2025 жылғы сәуірде ерлі-зайыптылар Тель-Авивтен $13,8 млн тұратын жылжымайтын мүлік сатып алды.

Марапаттары

• Үздік түпнұсқа сценарий үшін екі «Оскар» — «Арзан әңгімелер» және «Азат етілген Джанго».
• Каннның «Алтын пальма бұтағы» (1994); 2004 жылы Канн қазылар алқасын басқарды.
• Төрт «Алтын глобус» және екі BAFTA.
• Құрметті «Сезар» (2011), «Қылмыс орны: CSI» сериалының бесінші маусымының финалы үшін «Эмми» номинациясы (2005).

Тарантино төңірегіндегі даулар

• Вайнштейн. Тарантино көп жыл бойы Харви Вайнштейннің Miramax компаниясымен жұмыс істеді. 2017 жылы ол продюсердің қылықтары туралы 90-жылдардың өзінде Мира Сорвинодан естігенін мойындады. Кейін оған қаттырақ қысым жасамағанына өкінетінін айтты.
• Полански. 2003 жылы Говард Стерннің эфирінде ол 1977 жылғы іс бойынша Роман Поланскиді қорғады. 2018 жылы жазба қайта шыққанда, Тарантино кешірім сұрады.
• Спайк Ли оны «Арзан әңгімелер», «Джеки Браун» және «Джанго» диалогтарындағы нәсілдік қорлау сөздері үшін бірнеше рет сынады.
• Төбелес пен жанжалдар. 1997 жылы ол Батыс Голливудтағы мейрамханада продюсер Дон Мёрфиді ұрды. Мёрфи $5 млн талап етті, сот $450 өндіріп берді. 2025 жылғы желтоқсанда Брет Истон Эллистің подкастында Тарантино Пол Даноны «әлсіз, қызықсыз жігіт» деп атады.
• Полиция. 2015 жылы ол полиция зорлық-зомбылығына қарсы митингте сөйлеген соң, полицейлердің кәсіподақтары «Жиіркенішті сегіздікке» бойкот жариялауға шақырды.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

Тарантино «Бір кездері… Голливудтың» жалғасы — «Клифф Буттың одан арғы бастан кешкендерін» жазып, продюсерлік етті. Оқиға 1977 жылы өтеді. Режиссёр — Дэвид Финчер, Клиффті қайтадан Брэд Питт ойнайды. Фильм 25 қарашада IMAX-та екі апталық эксклюзив прокатқа шығады, ал 23 желтоқсанда Netflix-те пайда болады. 8 желтоқсанда The Adventures of Cliff Booth новеллизациясы шығады.

Басты эксперимент — The Popinjay Cavalier пьесасы. Бұл 1830-жылдардағы Еуропа туралы плащ пен семсер рухындағы шытырман комедия. Тарантино — авторы әрі режиссёры, продюсерлері — Sony Pictures Entertainment және Sonia Friedman Productions. Ол 2025 жылғы тамыздың өзінде осы қойылым үшін Лондонға көшетінін жариялаған. Спектакль 2027 жылғы 23 ақпаннан 13 маусымға дейін қойылады.

Дереккөздер: Wikipedia — Квентин Тарантиноның өмірбаяны, Britannica — Quentin Tarantino, Wikipedia — «Құтырған иттер»: бюджеті мен премьерасы, Wikipedia — «Арзан әңгімелер»: бюджеті, прокаты, марапаттары, Wikipedia — «Азат етілген Джанго», Wikipedia — «Бір кездері… Голливудта», Netflix Tudum — Клифф Бут туралы сиквел, NME — The Popinjay Cavalier пьесасы, NME — Тарантино Пол Дано туралы