Қан қысымын бақылау жылына 518 мың өмірді сақтар еді

Табысы орташа 20 ел гипертонияны АҚШ-тың үздік клиникалары сияқты кең емдесе, жүрек-қан тамырлары ауруларынан болатын 518 476 өлімнің алдын алар еді. Бұл бағалауды 11 қазанда Америка кардиология қауымдастығының (AHA) гипертония жөніндегі конференциясында таныстырды. Зерттеу алдын ала нәтиже болып саналады, ол әлі рецензияланатын журналда жарияланған жоқ.

Авторлар модельді бұрыннан бар деректерге сүйеніп құрды. Олар табысы орташадан төмен және орташадан жоғары, жұқпалы емес аурулардан ең көп адам қайтыс болатын 20 елді алды. Дереккөз ретінде Global Burden of Disease желісі, NCD Risk Factor Collaboration консорциумы, ДДСҰ-ның STEPS сауалнамалары мен онкоскрининг базалары пайдаланылды. AHA материалдарында елдер тізімі берілмеген, сондықтан оған Қазақстан кірген-кірмегені белгісіз.

Алдын алудың алты шарасы

Ғалымдар алты стандартты медициналық шараны бағалады. Үшеуі жүрек пен зат алмасуға қатысты: қан қысымын бақылау, көрсетілгендерге статин беру және диабет кезінде қантты бақылау. Тағы үшеуі тоқ ішек, сүт безі және жатыр мойны обырына скрининг.

Модельде әр шара мұқтаж адамдардың шамамен 80%-ына дейін жеткізілді. Мұндай деңгейге АҚШ-тың ең үздік денсаулық сақтау жүйелері жетеді. Жылына алдын алуға болатын өлім саны мынадай болды:

• қан қысымын бақылау — жүрек-қан тамырлары ауруларынан 518 476 өлім;
• статиндер — 340 682;
• диабет кезінде қантты бақылау — 309 520;
• тоқ ішек обырына скрининг — осы обырдан 206 767 өлім.

Табысы орташадан жоғары елдерде де, орташадан төмен елдерде де ең тиімді тетік қан қысымы болып шықты. Бірінші топта оны бақылау жылына 223 282 өлімнің, екінші топта 223 655 өлімнің алдын алар еді.

Қазіргі алшақтық қаншалықты үлкен

Бүгін бұл елдерде гипертониясы бар ересектердің шамамен бестен бірінде ғана қысым бақылауда. Холестерині жоғары адамдардың 16%-ы статин қабылдайды. Өздеріне тиесілі обыр скринингінен адамдардың 14%-дан 26%-ға дейіні өтеді.

«Жоғары қан қысымын емдеуді кеңейту ең көп өлімнің алдын алды», дейді зерттеуге қатысқан Джонс Хопкинс университеті медицина мектебінің доценті Скотт Пилла. Оның айтуынша, жақсартуға ең көп мүмкіндік табысы орташадан төмен елдерде.

Шектеулері

Кей елдер бойынша алдын алу қызметтерін пайдалану туралы деректер аз болды. Оған қоса, жұмыс әлеуетті әсерді есептейді, бірақ емге қолжетімділікті қалай кеңейту керегін ұсынбайды. Авторлар 140/90 мм сын. бағ. төменгі көрсеткішті бақылаудағы қысым деп санады, ал AHA-ның 2025 жылғы ұсынымдары емдеудің мақсаты ретінде 130/80-нен төменгі деңгейді белгілейді.

Конференция тезистері 17 қарашада Hypertension журналының қосымшасында шығады. «Жоғары қысымды мақсатты деңгейге дейін емдеу ұзағырақ әрі саулау өмір береді», дейді AHA-ның 2025 жылғы ұсынымдарын жазған топтың төрағасы Дэниел Джонс. Ол зерттеуге қатыспаған.

Қысымды үйде де өлшеуге болады, бірақ ем туралы шешімді дәрігер қабылдайды. Тонометрдің тексерілген болғаны маңызды: бұған дейін ЖИ көмекшілері тонометрлерді ажырата алмайтынын жазғанбыз.

Дереккөздер: American Heart Association — 20 елге арналған модель туралы баспасөз хабарламасы, News-Medical — зерттеуге шолу