Қазақстан төрт өңірде өкпе обырына скрининг бастайды
Тексеруге қаупі жоғары топтағы 50–70 жастағылар шақырылады, ал суреттен ісікті іздейтін отандық ЖИ жүйесіне әзірге рұқсат берілмеді.
Фото: Wikimedia Commons
Қазақстан 2027 жылы төмен дозалы компьютерлік томография арқылы өкпе обырына пилоттық скрининг бастайды. Ол Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Жамбыл және Ұлытау облыстарында өтеді. Бұл туралы премьер-министр Олжас Бектенов 8 қазандағы депутаттық сауалға берген жауабында жазды.
Тексеру қаупі жоғары топтағы 50–70 жастағы адамдарға арналған. Үкімет жауабында бұл топқа темекі шегетіндер мен зиянды өндірісте істейтіндер жатқызылған. Скрининг Денсаулық сақтау министрлігінің бұйрықтарына өзгеріс енгізу арқылы іске қосылады, ал пилотқа қатысатын медиктер оқудан өтіп қойған. Тексеруден қанша адам өтетіні құжатта көрсетілмеген.
Томографияға кімдер шақырылады
Tengri Health бағдарлама материалдарына сүйеніп, іріктеу талаптарын нақтылайды. Тексеруге қазір темекі шегетіндер және оны 15 жылдан аз уақыт бұрын тастағандар шақырылады. Темекі шегу өтілі кемінде 20 пачка-жыл болуы керек. Мысалы, 20 жыл бойы күніне бір пачкадан.
Төмен дозалы томографияда сәулелену әдеттегі диагностикалық КТ-дан әлдеқайда аз. Алайда ол өкпедегі ұсақ түйіндерді көре алады, ал олар ісіктің алғашқы белгісі болуы мүмкін. Tengri Health деректері бойынша, Қазақстанда өкпе обырының шамамен 70%-ы үшінші не төртінші сатыда анықталады, яғни ем нашар көмектесетін кезде.
ЖИ неге енгізілмеді
Үкіметке сауалды депутат Сергей Пономарев жолдады. Ол өкпе обырын ерте анықтайтын отандық ЖИ жүйесінің тағдырын сұрады. Оның айтуынша, жүйе 2023 жылы Дүниежүзілік банктің грантымен әзірленіп, 200 медициналық ұйымға қосылған.
Бектенов 2024 жылы Forus Data компаниясының LungCancerCT технологиясын Медициналық қызмет сапасы жөніндегі біріккен комиссия қарағанын айтты. Дәлелдік базасы жеткіліксіз болғандықтан, комиссия оны қолдануды кейінге қалдырды. Екі жыл ішінде әзірлеуші клиникалық зерттеу деректерін де, рецензияланған жарияланымдарды да ұсынбаған. Комиссияның оң шешімінсіз технологияны медицинада қолдануға болмайды.
Сонымен бірге министрлік әзірлеушілерге модельдерін қайта оқыту үшін пилоттық скрининг деректерін тегін алуды ұсынды. Мұндай шешімдер клиникалық тиімділігі, қауіпсіздігі және экономикалық пайдасы расталса ғана кеңінен енгізіледі.
Бұл нені білдіреді
Скрининг туралы бір жылдан бері айтылып келеді. 2025 жылғы желтоқсанда министрлік өкпе обырына жаңа тексеру түрін қосатын бұйрық жобасын қоғамдық талқылауға шығарған. Енді пилоттың нақты өңірлері мен басталатын жылы белгілі болды.
Томография жасау туралы шешімді дәрігер қабылдайды, ал қатысу үшін талаптарға сай болу керек. Темекі шегетіндер үшін қауіпті азайтудың басты жолы әлі де темекіні тастау. Бұған дейін Cochrane темекіні тастаудың қай тәсілі тиімдірек екенін талдаған.
Дереккөздер: Құрылтай — премьер-министрдің депутаттық сауалға жауабы, Tengri Health — өкпе обырына скринингтен кім өте алады, Bes.media — министрліктің скрининг туралы бұйрық жобасы
