«Ливерпуль»

«Ливерпуль» — «Энфилдте» ойнайтын ағылшын футбол клубы: Англия чемпионының 20 атағы (дәл осынша тек «Манчестер Юнайтедте» бар), алты Чемпиондар кубогы және рекордтық он Лига кубогы. 2010 жылдан бері клуб американдық Fenway Sports Group-қа тиесілі. 2026 жылдың күзі — Андони Ираоланың бас бапкер ретіндегі алғашқы маусымы. 11 қазанда команда Райан Гравенберх алаңнан қуылғаннан кейін үйде «Манчестер Ситиден» 0:3 есебімен жеңіліп, алты турда тоғыз ұпай жинады.

Дау-дамайдан туған клуб (1892–1947)

Басында «Энфилдтің» иесі басқа болды. Стадионда «Эвертон» ойнайтын, ал жер Джон Хоулдингке тиесілі еді. Клуб пен иесі араздасып қалды. «Эвертон» «Гудисон Паркке» көшті, ал Хоулдинг 1892 жылғы 3 маусымда бос қалған стадионда жаңа команда құрды. Ол «Ливерпуль» деп аталды.

Алғашқы чемпиондық 1900/01 маусымында бапкер Том Уотсонның тұсында келді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін тағы үш атақ қосылды — 1905/06, 1921/22 және 1922/23 жылдары. Соғыстан кейін бірден, 1946/47 маусымында, бесіншісі келді.

Шенкли: Екінші дивизионнан шыңға (1959–1974)

1950-жылдардың соңында клуб Екінші дивизионда тұрып қалды — қатарынан бесінші маусым еді. 1959 жылғы 14 желтоқсанда «Энфилдке» бұған дейін «Хаддерсфилдті» баптаған шотландиялық Билл Шенкли келді. 15 жылда ол «Ливерпульмен» үш чемпиондық (1963/64, 1965/66, 1972/73), Англияның екі кубогын (1965, 1974) және 1973 жылғы УЕФА кубогын ұтты. 1974 жылғы 12 шілдеде Шенкли кететінін жариялады.

Пейсли және еуропалық дәуір (1974–1984)

Орнына оның көмекшісі Боб Пейсли келді. Тоғыз маусымда ол 20 трофей жинады:

• Англия чемпионының алты атағы;
• үш Чемпиондар кубогы — 1977, 1978 және 1981;
• 1976 жылғы УЕФА кубогы және 1977 жылғы УЕФА Суперкубогы;
• қатарынан үш Лига кубогы — 1981, 1982, 1983.

Оған тек бір шың бағынбады — Англия кубогы. Пейслиден кейін команданы Джо Фэган қабылдады, ал 1984 жылы «Ливерпуль» төртінші Чемпиондар кубогын ұтты.

Мәселелер мен даулы эпизодтар: «Эйзель» және «Хиллсборо» (1985–2016)

1985 жылғы 29 мамырда Брюссельде «Ливерпуль» Чемпиондар кубогының финалында «Ювентуспен» ойнады (0:1). Матч алдында «Эйзель» стадионында 39 адам қаза тапты, олардың көбі «Ювентус» жанкүйерлері еді, 600-ге жуық адам жарақат алды. УЕФА ағылшын клубтарын еурокубоктардан мерзімсіз шеттетті. Іс жүзінде тыйым бес жылға созылды, клубтар 1990/91 маусымынан бастап оралды, ал «Ливерпуль» барлығы алты жыл өткізіп алды. Клубтың 14 жанкүйері абайсызда кісі өлтіргені үшін сотталды.

1989 жылғы 15 сәуірде Шеффилдтегі «Хиллсборо» стадионында, Англия кубогының «Ноттингем Форестпен» жартылай финалында, қарбалас кезінде 96 адам қаза тапты. 2021 жылы Эндрю Дивайн көз жұмды, коронер оны 97-құрбан деп таныды. Кім кінәлі деген сұрақ ондаған жылға созылды. 2016 жылғы 26 сәуірде алқабилер 96 адамның өлімін заңсыз кісі өлтіру деп таныды және жанкүйерлердің әрекеті трагедияның себебі болмағанын анықтады. Себептері — полиция мен жедел жәрдемнің қателіктері, сондай-ақ стадионның кемшіліктері. 1990 жылғы Тейлор баяндамасынан кейін Англияның екі жоғарғы дивизионындағы стадиондар толықтай отыратын орындарға көшті.

Ыстамбұл (2005)

2005 жылғы 25 мамырда Ататүрік атындағы Олимпиялық стадионда өткен Чемпиондар лигасының финалында «Милан» үзіліске дейін 3:0 есебімен алда болды. Екінші таймда Стивен Джеррард, Владимир Шмицер және Хаби Алонсо (қайтарылған пенальтиден кейін қайта соғып) есепті теңестірді. Пенальти сериясында Рафаэль Бенитестің командасы 3:2 есебімен жеңді. Финалдың үздік ойыншысы болып Джеррард танылды.

Хикс пен Джиллеттің қарызы (2007–2010)

2007 жылғы 6 ақпанда клубты американдықтар Том Хикс пен Джордж Джиллетт сатып алды. Мәміле «Ливерпульді» қарызымен бірге £218,9 млн-ға бағалады. 2010/11 маусымының басында есептілікте £350 млн қарыз бен £55 млн шығын көрсетілді, ал аудитор KPMG ескертпемен қорытынды берді. Несие берген RBS банкі сот арқылы клубты сатқызды. 2010 жылғы 15 қазанда «Ливерпуль» £300 млн-ға New England Sports Ventures компаниясына — қазіргі Fenway Sports Group-қа (FSG) өтті.

Клопп және 30 жылдық күтудің соңы (2015–2024)

2015 жылғы 8 қазанда команданы Юрген Клопп басқарды. 2019 жылы «Ливерпуль» финалда «Тоттенхэмді» 2:0 есебімен жеңіп, алтыншы Чемпиондар лигасын ұтты. Бір маусымнан кейін Премьер-лига дәуіріндегі алғашқы атақ келді — бұған дейін клуб 1989/90 жылы чемпион болған. 2024 жылғы 26 қаңтарда Клопп маусым соңында кететінін жариялады.

Слот: 20-атақ және сәтсіз 2025/26 (2024–2026)

Клопптың орнын басқан нидерландтық Арне Слот Премьер-лиганың 2024/25 маусымын алғашқы жылында-ақ ұтты. Бұл «Ливерпульдің» 20-атағы еді: чемпиондық саны бойынша клуб «Манчестер Юнайтедке» жетті.

2025 жылдың жазы әрі рекордтық, әрі қайғылы болды. Клуб «Байерден» Флориан Вирцты сатып алды — AFP дерегінше, бірден £100 млн-ға, бонустармен £116 млн-ға дейін. 1 қыркүйекте «Ньюкаслдан» £125 млн-ға Александер Исак келді. Бұл — клуб сілтеме жасайтын BBC Sport дерегінше, британдық рекорд. Ал 2025 жылғы 3 шілдеде Испаниядағы жол апатында шабуылшы Диогу Жота інісі Андре Силвамен бірге қаза тапты. Клуб 20-нөмірді мәңгілікке оған бекітті.

2025/26 маусымы трофейсіз аяқталды: АПЛ-да 60 ұпаймен бесінші орын, Англия кубогының ширек финалында «Ситиден» 0:4 жеңіліс және Чемпиондар лигасының ширек финалында ПСЖ-ден жеңіліс. 2026 жылғы 30 мамырда Слот клубтан кетті.

Ақша

Клубтың қаржы жылы 31 мамырда аяқталады. Есептер мынадай динамиканы көрсетеді:

• 2022/23 — £594 млн түсім және салық салынғанға дейін £9 млн шығын;
• 2023/24 — £614 млн және £57 млн шығын;
• 2024/25 — £703 млн түсім және £8 млн таза пайда.

Чемпиондық 2024/25 маусымында коммерциялық табыс £323 млн, телеқұқықтар £264 млн, матч күндері £116 млн болды, ал персоналға жұмсалған шығын £428 млн-ға жетті. «Қаржылық тұрғыдан тұрақты клубты басқарғымыз келетінін жасырмаймыз», — деді қаржы директоры Дженни Бичем.

Deloitte Football Money League 2026 рейтингінде «Ливерпуль» €836 млн түсіммен бесінші орында — ағылшын клубтарының ішінде ең жоғары көрсеткіш. Forbes 2026 жылғы мамырда клубты $6,2 млрд-қа бағалады (бір жылда +15%) — әлемде төртінші орын.

Иелері

Клуб Fenway Sports Group-қа тиесілі: бас иесі — Джон Генри, төрағасы — Том Вернер, FSG президенті — Майк Гордон. «Ливерпульдің» де, FSG-нің де бас директоры — Билли Хоган. 2023 жылы азшылық үлесін Dynasty Equity сатып алды.

2026 жылы FSG тағы бір азшылық үлесін 1892 Holdings консорциумына сататынын жариялады. Оның құрамында Миттал әулетінен шыққан Амит Бхатия, жетекші инвесторы Джефф Безос болып табылатын K5 Sports және Эдуардо мен Элейн Саверинның EE Capital компаниясы бар. Мәміле реттеушілердің мақұлдауын күтіп тұр, бақылау FSG-де қалады. Eastern Eye басылымының бейресми дерегінше, әңгіме клубты £5,5 млрд-қа бағалағандағы 38% үлес туралы. Клуб бұл сандарды растамады.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы маусымның басында клуб Андони Ираоланың тағайындалғанын жариялады. 43 жастағы испандық «Борнмутта» үш маусым жұмыс істеп, соңғысында команданы алтыншы орынға және еурокубоктарға шығарды. «„Ливерпуль“ деген — „Ливерпуль“», — деді ол келісімшартқа қол қойғаннан кейін.

Жазда құрам едәуір өзгерді. ПСЖ-ден Брэдли Баркола, «Ренннен» Жереми Жаке, «Осасунадан» Виктор Муньос келді, «Барселонадан» Рональд Араужо жалға алынды. Мохамед Салах («Трабзонспорға»), Ибраима Конате («Реалға») және Эндрю Робертсон («Тоттенхэмге») еркін агент ретінде кетті, ал Кёртис Джонс «Интерге» ауысты.

2026/27 маусымы үйде «Ноттингем Форестпен» 2:2 тең ойыннан басталды. 11 қазанда «Энфилдте» «Ливерпуль» «Ситиден» 0:3 есебімен жеңілді: 0:0 кезінде, 62-минутта Райан Гравенберх екінші сары қағаз алды, ал қонақтар үш гол соқты. «Біз екі түрлі ойын ойнадық: бірі — қызыл қағазға дейін, екіншісі — одан кейін», — деді Ираола. Алты турдан кейін команданың тоғыз ұпайы бар, «Ситиден» де тоғыз ұпай артта. Келесі қарсылас — «Брентфорд».

Anfield Road трибунасы кеңейтілгеннен кейін (оның жоғарғы қабаты 2024 жылғы 10 ақпанда ашылды) «Энфилд» 61 276 көрерменді сыйғызады.

Дереккөздер: Wikipedia — Liverpool F.C., Wikipedia — клубтың 1985 жылдан бергі тарихы, Wikipedia — Билл Шенкли, Wikipedia — Боб Пейсли, Wikipedia — «Эйзельдегі» трагедия, Wikipedia — «Хиллсбородағы» трагедия, Wikipedia — 2005 жылғы Чемпиондар лигасының финалы, Wikipedia — Диогу Жота, Wikipedia — 2025/26 маусымы, Wikipedia — 2026/27 маусымы, Wikipedia — «Энфилд», Liverpool FC — 2024/25 қаржылық қорытындысы, Liverpool FC — 2023/24 қаржылық қорытындысы, Liverpool FC — 2022/23 қаржылық қорытындысы, Liverpool FC — Ираоланың тағайындалуы, Liverpool FC — 1892 Holdings инвестициясы, Liverpool FC — Исактың трансфері, AFP/Ahram — Вирцтің трансфері, Deloitte — Football Money League 2026, Forbes — 2026 жылғы ең қымбат клубтар, Eastern Eye — 1892 Holdings үлесі, NBC Sports — «Ливерпуль» — «Манчестер Сити»