Райан Гравенберх

Райан Гравенберх — «Ливерпуль» мен Нидерланд құрамасының тірек жартылай қорғаушысы. Бойы 190 сантиметр, ал техникасы шабуылшы жартылай қорғаушыныкіндей. 16 жасында ол «Аякстің» Эредивизидегі ең жас ойыншысы атанды. 21 жасында «Баварияның» запасында қалып қойды. Ал Ливерпульге келгеннен кейін бір жарым жылдан соң АПЛ-дың үздік жас ойыншысы әрі Англия чемпионы болды. 2026 жылдың наурызында клуб онымен 2032 жылға дейін келісімшарт жасады. Ал 2026 жылғы 11 қазанда Гравенберхтің екінші сары қағазы «Манчестер Ситимен» матчтың тағдырын шешті: оныншы ойыншысыз қалған «Ливерпуль» 13 минутта үш гол жіберді.

Шыққан тегі мен отбасы

Райан Джиро Гравенберх 2002 жылы 16 мамырда Амстердамда, суринамдық отбасында дүниеге келді. Футбол үйде таныс іс еді: ағасы Данзел де кәсіпқой футбол ойнаған. 2010 жылы сегіз жасар Райан «Аякстің» академиясына қабылданды. Кройф, Сеедорф пен Клюйверт те осы академиядан шыққан.

«Аякс» академиясы және 16 жастағы рекорд (2010–2018)

Академияда Гравенберх орталық жартылай қорғаушы болып өсті. Бойы ұзын болса да, допты жұмсақ қабылдайтын, доппен алға өтуді жақсы көретін. 2018 жылы 7 маусымда ол Абдельхак Нури атындағы жүлдені алған алғашқы ойыншы болды. Бұл — академияның ең үздік талантына берілетін марапат. Ол алаңда жүрегі тоқтап, мансабы үзілген футболшының есімімен аталған. Сол күні Райан алғашқы кәсіпқой келісімшартына қол қойды.

Сол жазда ол Нидерландтың жасөспірімдер құрамасымен U17 Еуропа чемпионатын ұтты. 2018 жылы 24 тамызда бірінші дивизионда «Йонг Аякс» сапында алғаш ойнады. Бір айдан кейін негізгі құрамға шақырылды.

«Аякс»: рекордсменнен лиганың үздік жас ойыншысына дейін (2018–2022)

2018 жылы 23 қыркүйекте Гравенберх ПСВ-мен матчта алаңға шықты. «Аякс» 0:3 есебімен жеңілді, бірақ хаттамада басқа сан есте қалды: 16 жас 130 күн. Бұған дейін клуб үшін Эредивизиде мұндай жаста ешкім ойнамаған. Рекорд Кларенс Сеедорфқа тиесілі еді. Үш күннен кейін Райан Кубокта әуесқой «Те Вервеге» қарсы бастапқы құрамда шығып, 7:0 жеңісте гол соқты. Осылайша «Аякс» тарихындағы ең жас гол авторы атанды.

Әрі қарай бәрі тез өрбіді:

• 2020 жылғы 25 қараша — Чемпиондар лигасындағы алғашқы голы, «Мидтьюлланн» қақпасына (3:1);
• 2021 жылғы 18 сәуір — Нидерланд кубогының финалында «Витесске» алғашқы голды соқты (2:1), кубок Амстердамға кетті;
• 2020/21 маусымы — Йохан Кройф жүлдесі және Эредивизидің үздік жас ойыншысы атағы.

«Аякстің» негізгі құрамында ол барлығы 103 матч өткізіп, 12 гол соқты, үш рет Нидерланд чемпионы атанды. 20 жасқа толғанда оны Еуропаның ірі клубтары кезекке тұрып күтті.

«Бавария»: ойынсыз келген чемпиондық (2022–2023)

2022 жылы 13 маусымда Гравенберх «Бавариямен» бес жылдық келісімшартқа қол қойды. Баспасөз деректерінше, мюнхендіктер «Аяксқа» 18 млн еуро және бонус ретінде тағы 5 млн еуроға дейін төлеген. Бастамасы жарқын болды: 31 тамызда Германия кубогында Кёльннің «Викториясына» қарсы гол соғып, гол пас берді (5:0).

Бірақ Бундеслигада негізгі құрамнан орын табылмады. Маусым бойы Райан чемпионатта 25 матч ойнады, көбіне ауыстырумен шықты, бірде-бір гол соқпады. «Бавария» чемпион атанды, ал Гравенберх жылды барлық турнирде 34 матч пен бір голмен аяқтады. Мюнхеннен кету керегі анық болды.

«Ливерпуль»: соңғы күнгі ауысым (2023–2024)

2023 жылы 1 қыркүйекте, трансфер терезесінің соңғы күні «Ливерпуль» Гравенберхті бес жылға сатып алды. Клубтар соманы жария етпеді, BBC мәмілені 34 млн фунтқа бағалады. Алғашқы ойыны 16 қыркүйекте өтті: Райан Мохамед Салахтың орнына шығып, «Вулверхэмптонды» сырттай жеңген матчқа қатысты (3:1).

Клуб үшін алғашқы голын ол 5 қазанда Еуропа лигасында «Юнион Сент-Жилуазға» соқты. АПЛ-дағы алғашқы голы 2024 жылы 21 сәуірде ғана «Фулхэм» қақпасына түсті. Юрген Клопп тұсындағы алғашқы маусым біркелкі болмады. Гравенберх бірде бастапқы құрамда, бірде ауыстырумен шығып, дайын шешімнен гөрі болашағы бар ойыншы сияқты көрінді.

Сол 2023 жылдың қыркүйегінде ол жастар құрамасының шақыруынан бас тартты. Себебі — жаңа клубқа көңіл бөлгісі келген. Ұлттық құраманың бас бапкері Рональд Куман мен жастар құрамасының бапкері Михаэль Рейзигер бұл шешімді ашық сынады.

Слот тұсындағы чемпиондық маусым (2024–2025)

Бетбұрыс «Ливерпульді» Арне Слот басқарғанда болды. Жаңа бапкер тірек жартылай қорғаушы сатып алмады. Оның орнына Гравенберхті артқа түсіріп, 4-2-3-1 сызбасындағы «алтыншы» нөмірге қойды. Шешім тәуекел сияқты көрінді: бұрынғы шабуылшы жартылай қорғаушы енді орталықты жауып, алғашқы пасты таратуы керек еді. Райан бұл міндетті жақсы атқарғаны сонша, жаңа ойыншы сатып алу туралы әңгіме тез ұмытылды. Әсіресе «Олд Траффордтағы» матчы есте қалды: онда «Ливерпуль» «Манчестер Юнайтедті» 3:0 есебімен ойсырата жеңді.

2025 жылы 27 сәуірде «Ливерпуль» «Тоттенхэмді» 5:1 есебімен ұтып, мерзімінен бұрын чемпион атанды. Сол матчта Гравенберх Алексис Мак Аллистерге гол пас берді. Маусым бойы ол 49 матч ойнап, бірде-бір гол соқпады. Бірақ мұны ешкім мәселе етпеді, өйткені оның жұмысы басқа еді. Қорытындысы:

• АПЛ маусымының үздік жас ойыншысы;
• PFA нұсқасы бойынша маусымның символдық құрамы;
• жанкүйерлер дауысы мен The Athletic нұсқасы бойынша маусымның үздік құрамдары.

Нидерланд құрамасы

Негізгі құрамада Гравенберх 2021 жылы 24 наурызда әлем чемпионатының іріктеуінде Түркияға қарсы алғаш ойнады. Алғашқы голын сол жылы 6 маусымда жолдастық матчта Грузияға соқты (3:0). 2021 жылдың жазында өткен Еуро-2020-да ол Австрияға қарсы ауыстырумен шығып, Солтүстік Македониямен матчта 90 минут толық ойнады. Еуро-2024-те Нидерланд жартылай финалға дейін жетті, Райан өтінімде болды. 2026 жылы 27 мамырда ол АҚШ, Канада және Мексикада өтетін әлем чемпионатына құрамаға енді.

Жаңа келісімшарт және голдар (2025–2026)

2025/26 маусымында Гравенберх шабуылда да көзге түсе бастады: барлық турнирде 50 матч, 6 гол, оның 5-еуі АПЛ-да. 2026 жылы 7 наурызда ол келісімшартын тағы алты жылға — 2032 жылдың жазына дейін ұзартты. «Осындай үлкен клубпен келісімшартымды ұзартқаныма қатты мақтанамын», — деді ол қол қойғаннан кейін.

Жеке өмірі

Гравенберх Синди Перотимен бірге тұрады. 2025 жылдың тамызында жұп тұңғыш баласы — қызының дүниеге келгенін хабарлады.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2026 жылы 11 қазанда «Энфилдте» өткен АПЛ-дың алтыншы турындағы «Манчестер Ситимен» матчта Гравенберх бірінші таймның үздіктерінің бірі болды, есепті өзі ашуға да жақын қалды. 62-минутта ол Жереми Докуға қарсы ережені бұзғаны үшін екінші сары қағаз алды. Гэри Невилл Sky Sports эфирінде бұл шешімді «тым жұмсақ» деп атады. Одан кейін Энцо Марескаңың «Ситиі» 13 минутта үш гол соқты: Эрлинг Холанд, Доку және Райан Шерки. «Энфилдтегі» ойсырай жеңіліс «Ливерпульдің» маусымдағы алғашқы жеңілісі болды, көшбасшыдан артта қалуы тоғыз ұпайға жетті.

Дереккөздер: Wikipedia — Райан Гравенберхтің өмірбаяны, Empire of the Kop — 2032 жылға дейінгі жаңа келісімшарт, Sky Sports — «Ливерпуль» — «Манчестер Сити» матчының есебі, Sports.kz — қызыл қағаздан кейінгі ойсырай жеңіліс