inDrive

inDrive — такси шақыру және жеткізу сервисі. Мұнда жол ақысын жолаушының өзі ұсынады, ал жүргізуші келіседі немесе өз бағасын айтады. Сервис Якутскідегі студенттердің әлеуметтік желідегі тобынан өсіп шықты, бүгінде 50-ге жуық елде жұмыс істейді. 2022 жылдан бері командасының басым бөлігі Қазақстанда тұрып, осында жұмыс істейді. 2026 жылғы қазанда сервис туралы Қазақстанда тағы айтыла бастады: Яндекс Go істен шыққан соң жолаушылар inDrive-қа ауып, жол ақысы үш есе қымбаттады.

Бизнесті бастаған аяз (2012–2013)

Оқиға Якутскіде басталды. Қыста аяз күшейген сайын жергілікті такси бағаны көтеріп жіберетін. Студенттер бұған «ВКонтакте» желісінде «Тәуелсіз жүргізушілер» тобын ашып жауап берді. Жолаушы бағытын және қанша төлейтінін жазады, ал бағасы ұнаған жүргізуші өзі хабарласады.

Бұл тәсіл тез сіңісті. 2013 жылы топты «Синет» компаниясы алып, соның негізінде қосымшасы бар толыққанды сервис жасады. Ол кезде inDriver деп аталған сервистің негізін қалаушы — Арсен Томский. Бұған дейін ол Якутскінің Ykt.ru интернет-порталын ашқан. Дереккөздерде құрылған жылы ретінде 2012 не 2013 жыл аталады: 2012 жылы топ пайда болды, 2013 жылы сервис іске қосылды.

Басты идея содан бері өзгерген жоқ. Бағаны алгоритм есептемейді. Жолаушы өз бағасын ұсынады, жүргізушілер оны қабылдайды немесе қарсы баға айтады, ал таңдауды жолаушы жасайды. Wikipedia деректері бойынша, сервис комиссиясы жол ақысының 10–12,99%-ы. Ақшаны жолаушы жүргізушіге тікелей, қолма-қол немесе қолма-қолсыз төлейді.

Шетелге алғашқы қадам — Астана (2014–2017)

Ресейден тыс алғашқы ел Қазақстан болды: 2014 жылғы желтоқсанда сервис Астанада іске қосылды. Кейін Томскийдің өзі Қазақстанды «inDrive халықаралық дамуының алғашқы елі» деп атады.

2017 жылғы ақпанға қарай қосымша арқылы 100 млн сапар жасалып, тіркелген пайдаланушылар саны 5 млн-нан асты.

Латын Америкасы, Африка және АҚШ-тағы кеңсе (2018–2020)

2018 жылы компанияның ауқымы өзгерді. Сәуірде inDriver Латын Америкасына шықты, алғашқы қала Мексикадағы Сальтильо болды. Мамырдан шілдеге дейін сервис Гватемала, Колумбия, Перу, Сальвадор, Чили, Бразилия және Эквадорда іске қосылды. Қарашада Африкаға жетті: алғашқы ел — Танзания, Аруша қаласы.

Сол жылы компания АҚШ-та тіркеліп, Нью-Йоркте кеңсе ашты. Кейін штаб-пәтер Калифорниядағы Маунтин-Вьюге көшті. Тауар белгісі кипрлік Suol Innovations Ltd компаниясына тиесілі. Informburo мәліметінше, Томский 2018 жылдан бері Ресейден тыс жерде тұрып, жұмыс істейді.

Латын Америкасындағы негізгі нарықтары Мексика, Колумбия және Бразилия болды, ал өңірдегі басты бәсекелесі — Uber. 2020 жылғы шілдеде локдаундарға қарамастан қосымшаны жүктеу саны 50 млн-ға жетті. Сол жылы көктемде сервис пандемия кезінде жұмыс істеген медиктерге арналған «Жолдағы медқызметкер» бағдарламасын бастады.

«Единорог» мәртебесі (2021)

2021 жылдың басында inDriver Insight Partners, General Catalyst және Bond Capital қорларынан $150 млн тартты. Раунд қорытындысында компания $1,23 млрд бағаланып, «единорогқа» айналды. Сол жылы мамырда сервис миллиардыншы сапарды есептеді.

2021 жылы компания Пакистанға шықты. Wikipedia деректері бойынша, бір жылға жетпей inDriver ол жақта ең көп жүктелген такси қосымшасына айналды. TechCrunch жазғандай, кейін компанияның инвестициялық бағдарламасынан ең көп қаржыны дәл Пакистан алды.

Ресейден кету және Қазақстанға көшу (2022)

2022 жыл компанияның географиясын түбегейлі өзгертті. Наурызда оның Америкада, Азияда, Таяу Шығыста, Африкада және ТМД-да өңірлік операциялық орталықтары ашылды. Маусымда, Украинадағы соғыс басталғаннан кейін, inDriver Ресей нарығынан кетіп, 1 000-ға жуық қызметкерін Қазақстан мен Кипрге көшірді.

Көшудің мән-жайын кейін «Қазақтелеком» басшысы Бағдат Мусин айтып берді. Оның сөзінше, Қазақстанды ұсынған өзі болған, қызметкерлер отбасыларымен екі чартер рейспен әкелінген, ал Томский командасымен Алматыға ұшып келген. Мусиннің айтуынша, компания басынан Astana Hub жеңілдіктерінен бас тартқан, 2022 жылдан бері салықты толық төлейді және үш айда 700 млн теңгеден астам әлеуметтік аударым жасаған. Бұл — оның сөзі, компанияның бұл туралы ресми дерегі жоқ.

2022 жылдың күзінде сервис атауын өзгертті: inDriver енді inDrive болды. Компания топқа айналып, қосымшаны тек такси емес, қалалық қызметтер алаңы ретінде таныстыра бастады. Сол кезде inDrive Австралияда іске қосылатынын жариялады.

Forbes Kazakhstan деректері бойынша, Алматы мен Астанада inDrive-та 1 000-нан астам адам жұмыс істейді, бұл — компанияның ең ірі хабы. 2023 жылғы желтоқсанда Томский Қазақстан азаматтығын алды.

Жаңа ақша, жаңа бағыттар (2023–2024)

2023 жылғы ақпанда General Catalyst компанияға тағы $150 млн салды. Bloomberg Línea мәліметінше, ол кезде inDrive 2021 жылғы 37 елдің орнына 47 елде жұмыс істеп, 17 кеңседе 2 700 адам еңбек етті. Компания жалпы түсімі бір жылда 88%-ға өскенін айтты, бірақ нақты сомасын ашпады.

Ақша жаңа бағыттарға жұмсалды:

• жүк тасымалы — 2023 жылдан бастап Дели, Мумбаи және Лакхнауда;
• адамдар мен шағын бизнеске арналған курьерлік жеткізу — Бразилия, Мысыр, Үндістан, Мексика, Пакистан, Қазақстан және басқа елдерде;
• қалааралық «Межгород» сапарлары — оның ішінде Қазақстанда;
• inDrive Money — жүргізушілерге қарыз: 2024 жылғы ақпаннан бастап Мексикада, кейін Колумбия, Индонезия және Перуда.

2023 жылы компания дамушы нарықтардағы стартаптарға $100 млн салатын New Ventures венчурлық бөлімшесін құрды. 2024 жылы ол азық-түлік жеткізетін екі сервиске — пәкістандық Krave Mart пен қазақстандық «Рядом»-ға инвестиция салды. 2024 жылғы наурызда General Catalyst inDrive-қа тағы $150 млн бөлді.

Кеңею барлық жерде оңай болған жоқ. 2024 жылғы қаңтарда Филиппиннің LTFRB реттеушісі inDrive жұмысын тоқтатты: ведомство бағаны саудаласуды аккредитация талаптарын бұзу деп санады. Сервис тарифтерін реттеуші ережесіне сәйкестендіріп, шамамен бес айдан кейін қайта оралды.

Компания бизнестен тыс жобалармен де айналысты. 2024 жылғы қыркүйекте Томский Қазақстан премьер-министрімен inVision U университетін талқылады. Университет IT, білім, ғылым және өнер салаларында 400 маман даярлауы тиіс. Премьер мегаполистердегі ауаны тазарту жобаларын қолдауға да уәде берді, алғашқысын Алматыда бастау шешілді.

Яндекспен дау және азық-түлік (2025)

Қазақстанда inDrive Яндекс Go-мен бәсекелеседі. 2025 жылғы тамызда Томский «Яндекс.Такси»-ді демпингке ашық айыптады. Оның сөзінше, бәсекелес бағаны түсіріп, жүргізушілерді субсидиялайды, сондықтан Bolt пен Didi сияқты жаңа ойыншыларға нарыққа кіру қиын. Ол мұны predatory pricing деп атап, билікті бәсекеге жағдай жасауға шақырды. BES.media жарияланымында Яндекстің бұл айыптауларға жауабы болған жоқ.

Сол жылы inDrive барлық нарығының ішінде алғаш рет Қазақстанда азық-түлік жеткізуді бастады. Сервис Алматы мен Астанада жұмыс істейді, компанияның «Рядом by inDrive» деген дайын тағам бренді де пайда болды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы қаңтарда TechCrunch inDrive-тың жаңа стратегиясын сипаттады: компания «тек такси» моделінен алыстап барады. Қосымшадағы жарнама 20 негізгі нарықта, соның ішінде Қазақстан, Мексика, Колумбия, Пакистан, Мысыр және Мароккода іске қосылуда. Азық-түлік жеткізу Қазақстаннан кейін Пакистанда ашылды. Компанияның айтуынша, бірнеше жыл бұрын түсімнің шамамен 95%-ын такси берсе, қазір бұл үлес 85%-ға жақын.

Дереккөздердегі негізгі сандар:

• 48 елдегі 1 065-ке жуық қала (TechCrunch, 2026 жылғы қаңтар), ал компанияның өзі 2026 жылғы сәуірде 49 ел туралы айтқан;
• 2026 жылдың басына қарай қосымша 400 млн-нан астам рет жүктелген;
• Sensor Tower деректері бойынша, әлемдегі такси қосымшалары арасында жүктеу саны жөнінен Uber-ден кейінгі екінші орын;
• Қазақстанда 11 жылдан астам жұмыс; компания бұл елді бизнес көлемі жағынан негізгі нарықтарының қатарына жатқызады.

2026 жылғы 11 қазанда Қазақстанда Яндекс Go тапсырыс қабылдамай қалды да, жолаушылар inDrive-қа ауысты. Пайдаланушылардың шағымына қарағанда, баға шамамен үш есе өсті. Томский бұны сұраныс пен ұсыныстың теңгерімі бұзылғанымен түсіндірді. Оның сөзінше, компания комиссияны тек салықты жабатын ең төменгі деңгейге дейін түсірді және саудаласу ауқымын қосымша шектемек болды.

Дереккөздер: Wikipedia — inDrive (EN), Wikipedia — inDrive (RU), TechCrunch — inDrive жарнама мен азық-түлікке бет бұрды, Bloomberg Línea — General Catalyst-тан $150 млн, Forbes Kazakhstan — Томский Қазақстан азаматтығын алды, Informburo — азаматтық және inDrive-тың Қазақстандағы тарихы, Digital Business — Бағдат Мусин inDrive-тың көшуі туралы, Kapital.kz — Қазақстан inDrive нарығы ретінде, The Times of Central Asia — inDrive университеті мен экожобасы, BES.media — Томский Яндексті демпингке айыптады, Kursiv — 2026 жылғы қазанда inDrive бағасының өсуі