Booz Allen Hamilton

Booz Allen Hamilton — Вирджиниядағы американдық компания. Ол жүз жылдан астам уақыт мемлекет пен бизнеске білім сатып келеді: алдымен басқару консалтингін, қазір киберқауіпсіздік, деректер талдауы, ЖИ және әскерилерге арналған бағдарламалық жасақтама ұсынады. Табысының дерлік бәрі АҚШ федералдық бюджетінен түседі, клиенттері арасында Пентагон мен барлау қызметтері бар. 2013 жылы компания атауы әлемдік жаңалықтарға шықты: Booz Allen қызметкері Эдвард Сноуден АНБ-ның аңду бағдарламаларын әшкереледі. 2026 жылғы қазанда компания қайта жаңалыққа ілікті: оның зертханасында ЖИ агенттері зауыт моделін бұзды, сегіз сынақ сценарийінің бәрінде мақсатына жетті.

Бизнеске арналған Чикаго бюросы (1914–1942)

Бәрі 1914 жылы Чикаго түбіндегі Эванстонда басталды. Солтүстік-Батыс университетінің түлегі Эдвин Буз Business Research Service бюросын ашты. Бюро компаниялардың қалай құрылғанын зерттеп, оларда нені өзгерту керегін айтатын. Алғашқы клиенттер арасында шина өндірушісі Goodyear, Чикагодағы Union Stockyards and Transit Company мал сою кешені және Canadian Pacific теміржолы болды.

Бюро серіктестердің есебінен өсті. 1936 жылы фирма серіктестердің тегімен Booz, Fry, Allen & Hamilton деп аталды. 1942 жылы Джордж Фрай кетті де, маңдайшадан бір тек түсіп қалды. Компания әлі күнге дейін атанатын Booz Allen Hamilton атауы осылай пайда болды.

Мемлекетке жұмыс (1942–1962)

Соғыс пен қырғи-қабақ соғыс фирманы мемлекеттік тапсырыстарға бұрды. Эдвин Буз 1951 жылы қайтыс болды, ал екі жылдан соң компания алғашқы шетелдік келісімшартын алды: Филиппин үкіметіне жер меншігі тізілімін ретке келтіруге көмектесті.

1958 жылы Booz Allen PERT әдісін жасауға қатысты. Бұл — үлкен жобаларды өзара байланысты міндеттер мен мерзімдер желісі арқылы жоспарлау тәсілі, оны әлі күнге дейін қолданады. 1962 жылы серіктестік таратылып, фирма жеке корпорация ретінде тіркелді.

Консалтинг пен барлау (1962–2008)

Келесі онжылдықтарда Booz Allen екі майданда жұмыс істеді. Коммерциялық қанаты корпорацияларға кеңес берді: дәл осы компанияның кеңесшісі Кит Оливер 1982 жылы «жеткізу тізбегін басқару» (supply chain management) терминін айналымға енгізді. Мемлекеттік қанаты федералдық ведомстволарға жұмыс істеді: IRS салық қызметіне, Ішкі қауіпсіздік министрлігіне, SEC бағалы қағаздар жөніндегі комиссиясына және арнаулы қызметтерге.

Мемлекеттік жартысы барған сайын салмақтана берді. Компанияның айтуынша, онда TS/SCI рұқсаты бар 10 мыңнан астам қызметкер жұмыс істейді — бұл АҚШ-тағы құпия ақпаратқа рұқсаттың ең жоғары деңгейі. Bloomberg бірде Booz Allen-ді «әлемдегі ең табысты тыңшылық ұйым» деп атады. Өсіммен бірге сұрақтар да көбейді: 2007 жылы The Washington Post Ішкі қауіпсіздік министрлігімен жасалған келісімшарт конкурссыз екі келісімшарт арқылы $2 млн-нан $70 млн-нан асып кеткенін жазды.

Бөліну және биржа (2008–2012)

2008 жылы екі қанат біржола айырылды. Мамырда фирма мемлекеттік және коммерциялық бизнесін бөлетінін жариялады. Мемлекеттік бөліктің бақылау пакетін Вашингтондағы Carlyle инвестициялық тобы $2,54 млрд-қа сатып алды. Ол кезде бұл бөлікте 80 кеңседе 18 мыңнан астам адам жұмыс істеді, ал оның таза табысы жылына $2,7 млрд-тан асатын.

Коммерциялық қанат Booz & Company деген бөлек фирмаға айналды. 2013 жылы оны PwC сатып алып, Strategy& деп атын өзгертті. Booz Allen Hamilton атауы мемлекеттік бөлікте қалды.

2010 жылғы қарашада Booz Allen Нью-Йорк қор биржасына шықты: BAH тикерімен 14 млн акцияны $17-ден сатты. IPO-ны компанияда 40 жылға жуық жұмыс істеген сол кездегі CEO Ральф Шрейдер өткізді. Биржадан кейін компания тар салалық ойыншыларды сатып ала берді: 2012 жылы мыңға жуық қызметкері бар ARINC-тің қорғаныс инженерлік бөлімшесін алды.

Сноуден және шулы оқиғалар (2013–2023)

2013 жылғы маусымда Гавайиде Ұлттық қауіпсіздік агенттігімен келісімшарт бойынша жұмыс істеген Booz Allen қызметкері Эдвард Сноуден журналистерге аңду бағдарламалары, соның ішінде PRISM туралы құпия құжаттарды берді. Компания оны жұмыстан шығарып, оның үш айға жетпей жұмыс істегенін және жалақысы бұрын жазылғандай $200 мың емес, жылына $122 мың болғанын нақтылады. Жаңалықтан кейінгі алғашқы күні акциялар 2,6%-ға түсті. CNN сол кезде компания табысының шамамен 99%-ы мемлекеттік келісімшарттардан түсетінін атап өтті.

2015 жылғы 1 қаңтардан бері компанияны Орасио Розански басқарады. Ол Booz Allen-ге 1992 жылы келген, кадр мен стратегияға жауап берген, операциялық директор әрі президент болған. Оның тұсында Booz Allen технологияға бет бұрды: деректерді талдауға, киберқауіпсіздікке, бағдарламалық жасақтамаға, кейін ЖИ-ге.

Тағы бір қымбат оқиға жылдарға созылды. 2016 жылы бұрынғы қызметкер Сара Файнберг Жалған талаптар туралы заң бойынша сотқа шағым түсірді. Айыптау нұсқасы бойынша, 2011–2021 жылдары компания коммерциялық және халықаралық клиенттер төлеуге тиіс үстеме шығындарды мемлекеттік келісімшарттарға жазып отырған. 2023 жылғы шілдеде Booz Allen кінәсін мойындамай, $377,5 млн төлеуге келісті. Компания әрдайым заң аясында әрекет еткенін, ұзақ сотқа бармау үшін келіскенін айтты. Файнбергке $69,8 млн тиесілі болды.

Азаматтық бизнеске соққы (2025–2026)

Трамп әкімшілігі келгеннен кейін федералдық ведомстволарға арналған консалтинг ерекше назарға ілікті. Washington Technology дерегінше, 2026 жылғы шілдеге дейінгі он екі айда әкімшілік Booz Allen-нің қызмет көрсету жөніндегі көп келісімшартын бұзды немесе қысқартты.

2026 жылғы қаңтарда АҚШ Қаржы министрлігі компаниямен жасалған 31 келісімшарттың бәрін бұзуды шешті. Қаржы министрі Скотт Бессент салық төлеушілердің деректері жеткілікті қорғалмағанын себеп етті. Оған Booz Allen-нің бұрынғы қызметкері Чарльз Литтлджонның ісі түрткі болды: 2018–2020 жылдары ол IRS келісімшарты бойынша жұмыс істеп жүріп, 406 мыңға жуық адам мен компанияның, оның ішінде Дональд Трамптың салық деректерін алып шығып, The New York Times пен ProPublica-ға берген. Литтлджон кінәсін мойындап, ең жоғары жаза — бес жыл түрмеге кесілді. Booz Allen оның әрекетін айыптайтынын, бәрі өз жүйесінде емес, мемлекеттік жүйеде болғанын және салық төлеушілердің деректерін өзі сақтамайтынын мәлімдеді.

Соққы есептіліктен анық көрінеді. 31 наурызда аяқталған 2026 қаржы жылында азаматтық бағыттың табысы бір жыл бұрынғы $4,17 млрд-тан $3,25 млрд-қа, яғни шамамен 22%-ға түсті. Ал ұлттық қауіпсіздік бағыты — қорғаныс пен барлау — өсті. Қызметкерлер саны бір жылда 35 800-ден 31 500-ге қысқарды.

Компания кеңселерін де азайтып жатыр. 2025 жылғы қарашада ол Маклиндегі штаб-пәтерінен көршілес Рестондағы The Row at Reston Station кешеніне көшетінін жариялады: жаңа кеңсе 2027 жылдың күзінде ашылуға тиіс, ал Маклиндегі ғимарат 2028 жылы босатылады.

Ақша

Booz Allen — жария компания, акциялары NYSE-де BAH тикерімен саудаланады. Қаржы жылы 31 наурызда аяқталады. 2026 жылғы 22 мамырда жарияланған 2026 қаржы жылының есебіндегі негізгі көрсеткіштер:

• табыс — $11,22 млрд, бір жыл бұрынғыдан ($11,98 млрд) 6,4%-ға аз;
• қайта есепке жазылатын шығындарсыз табыс (негізінен қосалқы мердігерлерге төлем) — $7,77 млрд;
• таза пайда — $935 млн-ға қарсы $851 млн;
• тапсырыстар портфелі — 2026 жылғы 31 наурыздағы рекордтық $38,19 млрд.

2027 қаржы жылына компания $11,2–11,7 млрд табыс күтеді. Оның бірінші тоқсанында (2026 жылғы сәуір–маусым) табыс $2,8 млрд болды — бір жыл бұрынғыдан 4,2%-ға аз.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Booz Allen кеңесшілердің жұмыс сағатын сататын компаниядан өнім сататын компанияға айналып келеді. 2026 жылғы маусымда ол Cobham Ultra-дан Ultra I&C Mission Solutions бизнесін $720 млн-ға сатып алуға келісті: бұл әскерді басқаруға арналған бағдарламалық жасақтама, шифрлау құралдары және шеткері есептеулер. Мәмілені 2027 жылы жабу көзделген. Шілдеде Booz Allen мен OpenAI озық ЖИ модельдерін қорғаныс, барлау және инфрақұрылым міндеттеріне енгізу үшін ынтымақтастығын кеңейтті.

Басшылықта да ауыс-түйіс болды. 2026 жылғы мамырдан бастап қаржы директоры болып бұрын Sierra Space-те CFO болған Трой Лар келді, ал операциялық директор Кристин Мартин Андерсон қосымша президент лауазымын алды. Розански директорлар кеңесінің төрағасы әрі CEO болып қала береді.

Штат қысқаруын жалғастырып жатыр: 2026 жылғы 30 маусымда компанияда 30 900 адам жұмыс істеді, бұл екі толқын қысқартудан кейін бір жыл бұрынғыдан 7,5%-ға аз. Қазанда Booz Allen өнеркәсіптік киберқауіпсіздік зертханасының есебін жариялады: құжаттамасыз және бастапқы кодсыз ЖИ агенттері сегіз сценарийдің бәрінде тапсырманы орындады, ал біреуінде сыртқы периметрден өндірісті басқару желісіндегі командаларға дейін шамамен 16 минутта жетті. Компанияның вице-президенті Кайл Миллер мұндай агенттер көптеген өнеркәсіп компаниялары дайын емес жылдамдықпен, табандылықпен және инженерлік дәлдікпен әрекет ететінін айтты.

Ашық дереккөздерде Booz Allen-нің Қазақстандағы жұмысы туралы мәлімет жоқ: компания ең алдымен АҚШ үкіметіне жұмыс істейді, ал шетелде Таяу Шығыс пен Солтүстік Африка мемлекеттерімен жұмыс істейді.

Дереккөздер: Wikipedia — Booz Allen Hamilton тарихы, SEC — Booz Allen-нің 2026 қаржы жылғы есебі, Washington Technology — 2008 жылғы Carlyle мәмілесі, CNN Money — Сноуденнің жұмыстан шығарылуы, Nextgov — Розански Шрейдердің орнына келеді, Nextgov — $377,5 млн-дық келісім, Nextgov — АҚШ Қаржы министрлігі келісімшарттарды бұзады, Washington Technology — 2027 қаржы жылының бірінші тоқсаны, Booz Allen — штаб-пәтердің Рестонға көшуі, Booz Allen — жаңа CFO мен президент, The Defense Post — Ultra I&C Mission Solutions сатып алынуы, The Defense Post — OpenAI-мен ынтымақтастық, The Register — өнеркәсіптік жүйелерге ЖИ шабуылдары туралы есеп