Instagram

Instagram — фото, қысқа видео және хат алмасуға арналған сервис, 2012 жылдан бері Meta компаниясына тиесілі. Оны 2010 жылы Кевин Систром мен Майк Кригер сүзгісі бар фото қосымшасы ретінде іске қосты. 2025 жылғы қыркүйекте Марк Цукерберг сервисті айына 3 млрд адам пайдаланатынын хабарлады. Қазақстанмен Instagram-ды биліктің Meta-мен жасасқан келісімдері байланыстырады — зиянды контент пен музыка жөнінде.

Burbn: ұшпай қалған қосымша

Әңгіме фотодан басталған жоқ. Кевин Систром Сан-Францискода Burbn деген қосымша жазып жүрді. Бұл чекин сервисі еді: пайдаланушы өзі тұрған жерді белгілейтін. 2010 жылғы наурызда ол Baseline Ventures пен Andreessen Horowitz-тен $500 мың тартты. Жобаға Майк Кригер қосылды.

Burbn тым күрделі болып шықты. Негізін қалаушылар одан бір ғана функцияны қалдырды — телефоннан фото бөлісу. Жаңа атау екі сөзден құралды: instant camera және telegram. Алғашқы суретті — Сан-Францискодағы 38-айлақтың шығанағын — Кригер 2010 жылғы 16 шілдеде жариялады.

2010–2012: екі айда миллион

2010 жылғы 6 қазанда Instagram App Store-да шықты, тек iPhone үшін. Аудитория тез жиналды: желтоқсанға қарай сервисте миллион тіркелген пайдаланушы болды. 2011 жылғы қаңтарда хештегтер пайда болды.

Артынша ақша да келді. 2011 жылғы ақпанда Instagram шамамен $20 млн бағамен $7 млн тартты. Инвесторлар арасында Benchmark Capital және Twitter-дің негізін қалаушылардың бірі Джек Дорси болды. 2012 жылғы 3 сәуірде Android нұсқасы шықты. Бірнеше күннен кейін қорлар $500 млн бағамен тағы $50 млн салды.

2012: Facebook-тен миллиард

2012 жылғы 9 сәуірде Facebook Instagram-ды ақша мен акцияға $1 млрд-қа сатып алуға келісті. Ол кезде қосымшаның елеулі табысы жоқ еді. Мәмілені Ұлыбританияның Әділ сауда басқармасы мен америкалық FTC тексерді. Ол 2012 жылғы 6 қыркүйекте жабылды: $300 млн ақшалай және Facebook-тің 23 млн акциясы. Wired деректерінше, Систромға шамамен $400 млн тиді.

13 жылдан кейін бұл сатып алу Meta-ға қарсы монополияға қарсы істің өзегіне айналды. FTC Facebook бәсекелестерін «сатып ал не көм» қағидасымен жұтып отырды деп айыптады. Реттеуші Instagram мен WhatsApp-ты бөлек компанияларға бөлуді талап етті. Цукерберг сотта Instagram өнімі оны таңғалдырғанын, өзі жасағаннан гөрі сатып алу дұрыс болғанын айтты.

2013–2017: видео, жарнама және Stories

Мәміледен кейін Instagram жаңа функцияларды тез қоса бастады. 2013 жылғы маусымда 15 секундтық видео, желтоқсанда Instagram Direct жеке хаттары пайда болды. 2013 жылғы 1 қарашада америкалық лентада алғашқы жарнама көрсетілді.

Аудитория да сондай қарқынмен өсті: 2013 жылғы ақпанда 100 млн, 2014 жылғы желтоқсанда 300 млн, 2016 жылғы маусымда 500 млн пайдаланушы. 2016 жылғы ақпанда жарнама берушілер 200 мың болса, 2017 жылғы наурызға қарай миллионға жетті.

2016 жылы Instagram сервисті өзгерткен екі қадам жасады. Сәуірде лента хронологиялық болудан қалды: жазбаларды алгоритм сұрыптай бастады, пайдаланушылар мұны қатты наразылықпен қарсы алды. Тамызда Stories іске қосылды — бір тәуліктен кейін жоғалатын, Snapchat форматына қатты ұқсайтын әңгімелер. Қарашада оларға тікелей эфир, 2017 жылғы ақпанда бірнеше фотодан тұратын карусель қосылды.

2018: негізін қалаушылар кетті

2018 жылғы маусымда Instagram миллиард пайдаланушы межесінен асты. Сол айда ұзын тік видеоларға арналған IGTV іске қосылды. Ал 24 қыркүйекте Систром мен Кригер компаниядан кететінін жариялады. 1 қазанда Facebook Instagram басшысы етіп Адам Моссериді тағайындады. Ол бұрын өнім жөніндегі вице-президент болған, 2012–2016 жылдары Facebook-тің жаңалықтар лентасына жауап берген. Лауазым CEO емес, «Instagram басшысы» деп аталады: Facebook-те бұл атақты негізін қалаушыларға қалдырады.

IGTV төрт жылға жетпей жұмыс істеді: 2022 жылғы наурызда ол жабылды.

2019–2020: дүкен және Reels

2019 жылы Instagram лайк санауышын жасыра бастады — алдымен сынақ ретінде, қарашадан бастап әлемнің түрлі елдерінде. Сол жылдың сәуірінде қосымшаның ішінде тікелей сатып алу мүмкіндігі, ал 2020 жылғы қарашада бөлек «Дүкен» қойындысы пайда болды.

2020 жылғы тамызда сервис Reels-ті іске қосты. Бұл қысқа тік видеолар күшейіп келе жатқан TikTok-қа тікелей жауап болды. Reuters 2025 жылы Reels-ті Instagram өсуінің басты факторларының бірі деп атады.

Ақша

Meta Instagram табысын бөлек жарияламайды, ол Family of Apps сегментіне кіреді. Бағдар Bloomberg-те бар: агенттік дереккөздерінің айтуынша, 2019 жылы Instagram жарнамадан шамамен $20 млрд тапқан. Бұл сол жылғы Facebook-тің бүкіл табысының төрттен бірінен көп. Сондай-ақ YouTube-тен де көп: ол кезде YouTube жарнама сатылымын алғаш рет ашып, $15,1 млрд деп көрсеткен. Компания бұл деректерге ресми түсініктеме бермеді.

Мәселелер мен даулы эпизодтар

Жасөспірімдер және «Facebook файлдары»

2021 жылғы қыркүйекте The Wall Street Journal компанияның ішкі зерттеулерін жариялады. 2019 жылғы бір слайдта: «Біз әрбір үшінші жасөспірім қыздың өз денесін қабылдау мәселесін ушықтырамыз» деп жазылған. Өзіне қол жұмсау туралы ойлаған жасөспірімдердің арасында британдық пайдаланушылардың 13%-ы, америкалықтардың 6%-ы бұл ойды Instagram-мен байланыстырған.

2021 жылғы 27 қыркүйекте Моссери 13 жасқа дейінгі балаларға арналған Instagram Kids әзірлеуін тоқтата тұратынын хабарлады. Сонымен бірге ол газет компания зерттеулерін қалай көрсеткенімен келіспейтінін айтты.

Сынға жауап ретінде Meta 2024 жылғы 17 қыркүйекте Teen Accounts ұсынды. Жасөспірімдердің аккаунттары әдепкі бойынша жабық. Оларға тек өздері жазылған адамдар ғана жаза алады, ал 22:00-ден 7:00-ге дейін ұйқы режимі қосылады. 16 жасқа дейін бұл баптауларды жұмсартуға тек ата-ананың рұқсатымен болады. 2025 жылғы маусымға қарай мұндай аккаунттар Instagram жұмыс істейтін барлық елде енгізілді.

ЕО-дағы айыппұл

2022 жылғы қыркүйекте Ирландияның Деректерді қорғау комиссиясы балалардың деректерін өңдеу үшін Instagram-ға рекордтық €405 млн айыппұл салды. Тергеу профиль баптаулары кәмелетке толмағандарға қаншалықты лайық екенін қарады. Meta бұл ескі баптаулар туралы екенін айтып, шешімге шағымданатынын мәлімдеді.

Бұғаттаулар

2022 жылғы 14 наурызда Instagram Ресейде бұғатталды. Оған дейін Meta кейбір елдерде ресейлік әскерилерге қарсы зорлық-зомбылыққа шақыруға уақытша рұқсат берген еді. Моссери бұғаттауды қате деп атады: оның сөзінше, бұл шешім 80 млн адамды бір-бірінен ажыратты. 2024 жылғы тамызда сервисті уақытша Түркия бұғаттады.

FTC ісі

FTC-тің Instagram мен WhatsApp-ты сатып алу үшін Meta-ға қарсы монополияға қарсы талабы 2025 жылы сотқа жетті. 2025 жылғы 18 қарашада округтік судья Джеймс Боасберг Meta жағында шешім шығарды: оның қорытындысынша, реттеуші компанияның қазір монополист екенін дәлелдей алмады. Судья Meta-ның ең басты қарсыласы TikTok болғанын да атап өтті.

Instagram және Қазақстан

2021 жылғы қарашада Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі Content Reporting System жүйесіне қол жеткізгенін хабарлады. Ол арқылы уәкілетті органдар Facebook пен Instagram-дағы платформа ережесін немесе ел заңын бұзады деп санайтын контент туралы Meta-ға тікелей хабарлайды. Meta-ның аймақтық директоры Джордж Чен қолжетімділік ашылғанын растады. Министрлік мұны ең алдымен балаларды қорғау үшін деп түсіндірді.

Екінші эпизод музыкаға қатысты болды. Біраз уақыт қазақстандық әндер Instagram мен Facebook-те қолжетімсіз болды. 2025 жылғы 14 сәуірде Meta Әділет министрлігінің Зияткерлік меншік құқығы комитетінің делдалдығымен Қазақстан авторлық қоғамымен келісімшартқа қол қойғаны белгілі болды. Отандық орындаушылардың музыкасы платформаларға қайта орала бастады.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Аудиторияның соңғы ресми көрсеткіші — айына 3 млрд пайдаланушы. Оны Марк Цукерберг 2025 жылғы 24 қыркүйекте айтты. Алдыңғы көрсеткіш, 2 млрд, 2022 жылғы қазанда жарияланған. Сервисті әлі де Адам Моссери басқарады.

Instagram негізгі қосымшаның айналасындағы желісін кеңейтіп жатыр:

• 2025 жылғы сәуірде Edits видеоредакторы шықты;
• 2025 жылғы қыркүйекте iPad-қа арналған бөлек қосымша пайда болды;
• 2026 жылдың көктемінде Meta Испания мен Италияда Instants қосымшасын сынақ ретінде іске қосты: суретті бір рет қана көруге болады, бір тәуліктен кейін ол жоғалады. PetaPixel оны Snapchat пен BeReal-мен қатар қояды;
• 2026 жылғы 8 мамырдан бастап жеке хаттардағы өтпелі шифрлау қолданылмайды: компания оны өте аз адам пайдаланғанын айтып, қорғалған хат алмасу үшін WhatsApp-ты ұсынды;
• 2026 жылғы 13 тамызда Instagram он жылда алғаш рет сөздік логотипін жаңартты, қосымша белгішесі өзгермеді. Пайдаланушылардың пікірі екіге жарылды.

Meta-ның бәсекелестермен қарым-қатынасы да сервиске әсер етуде: компания жеті елде Facebook пен Instagram-да TikTok жарнамасына тыйым салды.

Дереккөздер: Wikipedia — Instagram тарихы, Bloomberg — Instagram-ның 2019 жылғы жарнама табысы, Bloomberg — 2 млрд пайдаланушы, Reuters via Aaj — 3 млрд пайдаланушы, NPR / WFAE — FTC ісі бойынша сот шешімі, Al Jazeera — WSJ деректері бойынша жасөспірімдер туралы зерттеулер, Al Jazeera — Instagram Kids тоқтатылды, Meta — Teen Accounts, AFP via Aaj — €405 млн айыппұл, TechCrunch — Ресейдегі бұғаттау, Tengrinews — Қазақстанның Meta жүйесіне қолжетімділігі, Digital Business — қазақстандық музыканың оралуы, 9to5Google — Direct-тегі шифрлаудан бас тарту, PetaPixel — Instants қосымшасы, Khaleej Times — жаңа логотип