Мишель Йео

Мишель Йео балерина ретінде бастаған, ал гонконгтық экшндерде кадрда өзі төбелесіп, өзі құлайтын әйел ретінде танылды. Кейін Бонд, «Жасырынған жолбарыс, көмескі айдаһар», «Ессіз бай азиялықтар» болды. 2023 жылы «Бәрі бір мезетте» фильмі үшін «Оскар» алды. Ол — үздік әйел рөлі үшін мүсінше алған алғашқы азиялық әйел. 2026 жылғы қазанда Prime Video «Blade Runner 2099» трейлерін көрсетті, онда Йео өмірі бірнеше күнге ғана қалған репликант-блейдраннерді сомдайды.

Шығу тегі және балет

Йео Чу Кхенг 1962 жылы 6 тамызда Малайзияның Перак штатындағы Ипох қаласында туды. Әкесі Йео Киан Тек заңгер әрі саясаткер болған: 1959–1969 жылдары Малайзия сенаторы, Перак адвокаттар алқасының төрағасы, автобус компаниясының негізін қалаушы. Отбасының тамыры — хоккиен мен кантон қытайлары.

Мишель төрт жасынан балетпен айналысты. 15 жасында биді оқу үшін Англияға кетті, бірақ омыртқа жарақаты кәсіби балетке жол жапты. Ол хореографияға ауысып, 1983 жылы бакалавр дипломын алды.

Малайзия аруы және Гонконг (1983–1988)

Сол 1983 жылы 20 жастағы Йео «Мисс Малайзия» байқауында жеңіп, Лондондағы «Мисс әлемде» 18-орын алды. Кадрдағы алғашқы жұмысы — Джеки Чанмен бірге Guy Laroche сағаттарының жарнамасы. Оны жас гонконгтық D&B Films студиясы байқап, батыстың құлағына жағымды Мишель Кхан деген сахналық есім берді.

Алғашқы басты рөлін «Иә, ханым!» (1985) экшнінде ойнады. Трюктерді өзі жасады. 1980 жылдардың соңында D&B негізін қалаушылардың бірі Диксон Пунға тұрмысқа шығып, кинодан кетті.

Оралу және бондиана (1992–1997)

1992 жылы неке бұзылып, Йео бірден Джеки Чанмен бірге «Полиция оқиғасы 3» фильмі арқылы экранға оралды. Одан кейін «Батыр трио», «Тай-цзи шебері» (1993) және «Вин Чун» (1994) шықты. Гонконгта жүрген жылдары ол кантон және мандарин тілдерін үйренді, бірақ иероглифтерді оқып-жазуды үйренбеді — мұны өзі ең үлкен өкініші деп атайды.

1997 жылы ол Пирс Броснанның қасында «Ертең ешқашан өлмейді» фильмінде Вай Линьді ойнады. Режиссер Роджер Споттисвуд оны қауіпті трюктерге жібермеді, бірақ барлық төбелес көріністерін Йео өзі ойнады. Бондтан кейін оған негізінен стереотипті рөлдер ұсынылды, ол екі жылға жуық түсірілмеді.

«Жасырынған жолбарыс» және әлемдік даңқ (2000–2011)

Батысқа серпіліс 2000 жылы болды. Энг Лидің «Жасырынған жолбарыс, көмескі айдаһар» фильмінде Йео Юй Шу Лянь рөлін сомдады, мандарин тіліндегі сөздерін естіп жаттады. Бұл рөл оған үздік әйел рөлі үшін BAFTA номинациясын әкелді. Кейін «Гейша естеліктері» (2005), «Күн шуағы» (2007) және «Мумия: Айдаһар императорының қабірі» (2008) шықты.

2011 жылы ол «Ханым» фильмінде Аун Сан Су Чжиді ойнады. Бірнеше айдан кейін Мьянма актрисаны елге кіргізбей, 2011 жылы 22 маусымда депортациялады.

Екінші толқын: «Жұлдызды жолдан» «Ессіз байларға» дейін (2017–2021)

2017–2020 жылдары Йео «Жұлдызды жол: Дискавери» сериалында капитан Филиппа Джорджиуды ойнады. 2018 жылы «Ессіз бай азиялықтар» шықты, онда ол қатал Элинор Янгты сомдады. 2021 жылы — Marvel-дің «Шан-Чи және он сақина аңызы».

«Бәрі бір мезетте» және «Оскар» (2022–2023)

2022 жылғы наурызда «Бәрі бір мезетте» фильмі шықты. Онда Йео ғаламдар арасында секіретін кір жуу орнының иесі Эвелин Ванды ойнады. Сыншы Дэвид Эрлих бұл рөлді оның мансабындағы ең үздік рөл деп атады. Марапаттар маусымын ол толық жапты:

• «Алтын глобус» — 2023 жылғы қаңтар, «комедия немесе мюзиклдегі үздік актриса» санатында бірінші малайзиялық;
• Киноактерлер гильдиясының сыйлығы — жеке басты санатта жеңген алғашқы азиялық әйел;
• үздік әйел рөлі үшін «Оскар» — 2023 жылғы наурыз, бұл марапатты алған алғашқы азиялық және екінші түсті нәсілді әйел, «Оскарға» ұсынылып, оны жеңген алғашқы малайзиялық.

«Оскардан» кейін (2023–2026)

Йео «Венециядағы елестер» (2023) фильміне, Netflix-тің «Сан ағайындылар» (2024) сериалына түсті және «Зұлым» фильмінің екі бөлімінде (2024 және 2025) мадам Морибл рөлін сомдады. «Нэчжа 2» мультфильмінің ағылшын тіліндегі нұсқасында басты кейіпкерлердің бірін дыбыстады және «Жұлдызды жол: 31-секция» фильмінде басты рөлді ойнады. 2026 жылы «Менің уақытым» атты қытай фильмі шықты, онда ол бас продюсер де болды.

2026 жылы 18 ақпанда Йео Голливудтағы Даңқ аллеясынан жұлдыз алды — малайзиялық жұлдыздардың ішінде бірінші болып. «Малайзиядан мұнда дейінгі жол түзу сызық болған жоқ», — деді ол салтанатта, ал Энг Лиге: «Менің шынымен ойнай алатынымды ашқаныңыз үшін рахмет», — деп әзілдеді. Сол жылғы ақпанда ол Берлиналенің құрметті «Алтын аюын» алды.

Жеке өмірі

2004 жылы Шанхайда Йео сол кезде Ferrari-ді басқарған Жан Тодтпен танысты. Олар 2004 жылы 26 шілдеде құда түсіп, 19 жылға жуық уақыттан кейін — 2023 жылы 27 шілдеде Женевада үйленді. Балалары жоқ. 2008 жылдан бері Йео FIA-мен бірге Make Roads Safe жол қауіпсіздігі науқанын ілгерілетеді, 2016 жылдан бері — БҰҰДБ-ның ізгі ниет елшісі. 2015 жылы өзі бастан кешкен Непалдағы жер сілкінісінен кейін зардап шеккендерге 100 мың еуро берді.

Марапаттары

• «Оскар», «Алтын глобус» және Киноактерлер гильдиясының сыйлығы — 2023;
• BAFTA номинациясы — «Жасырынған жолбарыс, көмескі айдаһар» үшін;
• Малайзиядағы Тан Шри атағы — 2013;
• Франция Құрмет легионы орденінің командоры — 2017;
• АҚШ-тың Президенттік Бостандық медалі — 2024;
• Time 100 және Time нұсқасы бойынша «Жыл иконасы» — 2022;
• құрметті «Алтын аю» және Даңқ аллеясындағы жұлдыз — 2026;
• Пусан кинофестивалінде Азияның жыл кинематографисі — 2026 жылғы қазан.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2026 жылы 10 қазанда New York Comic Con фестивалінде Prime Video «Blade Runner 2099» трейлерін көрсетті. Йео өмірі бірнеше күнге ғана қалған репликант-блейдраннер Олвенді ойнайды. Панельде ол адамды емес, репликантты ойнағанына қуанышты екенін айтып, серіктесі Хантер Шафердің қарқынынан қалмауға тырысатынын әзілдеді. Барлық сегіз сериясының премьерасы — 2026 жылы 25 қарашада, сериалды Қазақстанда да көруге болады. Алда — Джеймс Кэмеронның «Аватар 4» және «Аватар 5» фильмдері, онда ол доктор Карина Могты сомдайды.

Дереккөздер: Wikipedia — Мишель Йеоның өмірбаяны мен фильмографиясы, ABC7 (AP) — Даңқ аллеясындағы жұлдыз, Forbes — NYCC-дегі «Blade Runner 2099» панелі, rizz.kz — «Blade Runner 2099» трейлері