Данияр Әлшінов

Данияр Әлшіновтің өмірбаяны кастинг агенттігінде сенгісіз көрінер еді: Астанада ядролық физика, «Болашақпен» АҚШ-та авиаконструкторлық, инженерлік жұмыс — тек 28 жасында алғашқы рөл. Ары қарай бәрі тез өрбіді: Сан-Себастьян байқауындағы «Қап-қара адамда» тергеуші рөлі, «Голиаф» үшін Венециядағы жүлде, француздың Canal+ сериалындағы басты рөл және Шымкенттен Бішкекке дейінгі жеке стендап-концерттер. Бүгін ол — Қазақстанның ең фестивальдік режиссері Әділхан Ержановтың тұрақты актері әрі еуропалық фестивальдердің бағдарлама директорлары танитын санаулы отандық артистің бірі.

Актер емес, физик

Әлшінов 1987 жылы Қазақстанда, мұғалімдер отбасында дүниеге келді. Мектепте математика құрамасында болды, оны болашақ математик деп санағандар көп еді. Сахнаны армандады, бірақ театр оқуына түсе алмай, Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ядролық физика мамандығына барды.

Кейін — «Болашақ»: АҚШ-та аэроғарыш инженері мамандығы бойынша оқыды (IMDb-дегі профилінде Аризона штаты университеті көрсетілген), Америкада бес жылдай жүрді. Елге оралған соң мемлекеттік қызметте инженер болып істеп, қатар кастингтерге қатысты. Өзінің айтуынша, актерлік шеберлікті оқу орнынан емес, түсірілім алаңынан үйренген: «Актерлікті түсірілімде жүріп үйрендім».

28 жастағы алғашқы рөл (2015–2018)

Бетбұрыс 27–28 жасында болды: Әлшінов кастингтен өтіп, сериалға түсті, содан кейін оны басқа сынақтарға шақыра бастады. Инженерлік мансапты жапты. 2018 жылы екі маңызды кездесу болды: Ернар Нұрғалиевтің «Жаным, айтсам сенбейсің» комедиясына түсіп, Әділхан Ержановпен алғаш рет жұмыс істеді.

Ержанов және фестивальдік серпіліс (2019–2022)

Ержановпен тандем қазақстандық авторлық кинодағы ең өнімді одақтың бірі болып шықты: IMDb деректері бойынша, олар төрт жылда жеті толықметражды фильм түсірді, ал Liter.kz Әлшіновтің режиссердің қатарынан алты фильміне түскенін жазады.

• «Қап-қара адам» (2019) — тергеуші Бекзаттың басты рөлі. Әлемдік премьерасы 2019 жылғы 23 қыркүйекте Сан-Себастьянның 67-кинофестивалінің негізгі байқауында өтті; Ержанов бұл фильм үшін Asia Pacific Screen Awards-тың режиссура жүлдесін алды. Әлшіновке бұл рөл қазақстандық кино сыншыларының Critics’ Choice 2020 жүлдесін, Мадридтегі номинацияны және European Cinematography Awards-тың «Үздік актер» марапатын (2020 жылғы желтоқсан) әкелді.
• «Атбайдың шайқасы» — жекпе-жек шебері Атбайдың басты рөлі. Forbes Kazakhstan дерегінше, 2021 жылы ол осы рөлі үшін Нью-Йорктегі халықаралық байқауда үздік драмалық актер жүлдесін алған.
• «Ұлболсын» — сол тергеуші Бекзат бейнесіндегі эпизод.
• «Адемоканы оқыту» — шекарадан заңсыз өткен қызға білім бергісі келетін, ішімдікке салынған философия мұғалімі Ахавтың рөлі. Әлшінов бірнеше ай осы бейнеде жүрді, тіпті «Қазақфильм» 2020 жылы әлеуметтік желіде актердегі «қорқынышты өзгерістерді» түсіндіруге мәжбүр болды. Өзі әзілге бұрды: панасыз адамды ойнағанда ішуге болмайтынын білгенде, келіспес едім деді.
• «Голиаф» (2022) — Қаратас ауылын уысында ұстаған қылмыстық бедел Пошаев. Фильм 79-Венеция кинофестивалінің Orizzonti Extra бағдарламасында көрсетілді; Әлшінов пен Берік Айтжанов тәуелсіз сыншылардың Premio Bisato d’oro сыйлығын үздік актерлер ретінде бөлісті. Кейін «Голиаф» «Алтын глобустың» ұзын тізіміне енді.

Ойдан шығарылған Қаратастағы билік пен заңсыздық туралы Ержановтың вестерн-астарлы әңгімелері Әлшіновке қазақстандық актер үшін сирек диапазон берді: ол адал тергеуші ретінде де, маскүнем философ ретінде де, жергілікті патшашық ретінде де бірдей сенімді.

Еуропалық сериал (2021–2022)

2021 жылғы наурызда Әлшіновтің француздың «Инфинити» сериалында басты рөл ойнайтыны белгілі болды — бір сағаттық алты эпизод, Canal+ арнасының төл жобасы. Режиссері — Тьерри Пуаро, авторлары — Стефан Панетье мен Жюльен Ванлеренберг. Сюжеті: ХҒС үнсіз қалады, ал Қазақстанда бір үйдің төбесінен құжат бойынша орбитада жүруге тиіс американдық астронавттың басы жоқ денесі табылады. Тергеуді жұмыстан шығарылған француз астронавты (Селин Саллетт) мен қазақ полицейі Исаак Тұрғын жүргізеді — оны Әлшінов сомдады. Кадрда Самал Еслямова, Влад Иванов және Лекс Шрапнел де бар.

Әлшіновтің өзі мұны халықаралық сериалдағы алғашқы басты рөлі деп атады: 20-ға жуық өзіндік сынама және бір жыл күту. Әлемдік премьерасы 2022 жылы Canneseries фестивалінде (байқаудан тыс) өтті. Қызық үйлесім: аэроғарыш инженері болуға оқыған адам ақыры ғарыш туралы сериалда басты рөл ойнады.

Продюсер және стендапшы

Рөлдерден бөлек, Әлшінов продюсерлікпен айналысады — концерт афишалары оны тікелей «актер әрі продюсер» деп атайды. 2023 жылы Forbes Kazakhstan-ға берген сұхбатында ол неге стендапқа барғанын түсіндірген. 2024 жылдан бері оның жеке және импровизациялық концерттері тұрақты өтеді: Алматы, Астана, Шымкент, Атырау, Бішкек. 2024 жылғы қазанда Almaty Central Stand Up Club-та қайырымдылық концерт берді — билеттен түскен бүкіл қаржы көмекке жіберілді.

Ұстанымы және үлкен арманы

2022 жылы Informburo-ға берген сұхбатында Әлшінов бұрын ресейлік жобаларға түскенін, бірақ соғыс басталғаннан кейін қауіпсіздік және басқа себептермен олардан бас тартқанын айтты. Мамандығы туралы пафоссыз сөйлейді: түсірілім алаңында актер бәрінен аз жұмыс істейді, ал жақсы режиссер үш есе көп еңбектенеді; мәселе — актерлермен репетиция жасайтын режиссерлер өте аз.

«Оскарға» да байыппен қарайды: мүсіншеден гөрі Голливудтағы басты рөлдер артық, көп аңыз актер оны ешқашан алмаған. Голливудпен әзірге қарапайым: Тимо Вуоренсоланың Том Фелтон ойнаған, ішінара Астанада түсірілген «Альтер» ғылыми-фантастикалық экшнінде оның бір ғана көрінісі бар.

Жеке өмірі

2022 жылғы тамызда Әлшінов Avant Models халықаралық агенттігімен жұмыс істейтін, сән басылымдарына түсетін модель Ажарға үйленді. Актер сол кезде алдымен ұзату той өткенін, ал үйлену тойы елордада жексенбіде болатынын нақтылаған.

Отбасылық өмірін жасырмайды, қайта оны контентке айналдырады. 2023 жылы көзінің астындағы көгерген жерді көрсетіп, оны аулада әйелімен әзілдесіп күрескенде шынтағы тиіп алғанын айтты — кейін әйелін боялған көкпен әзілге де алды.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

• 2025 жылғы қазан — Алматыда түсірілген халықаралық форматтың жергілікті нұсқасы «Бақылауда» қылмыстық комедиясы шықты. Әлшінов онда өзін мықты етіп көрсеткісі келетін олақ полицейді ойнайды. «Маған «мықты емес» жігіттерді ойнау ұнайды», — деді ол Tengrinews-ке.
• 2025 — Ержановтың «Қазақтың қорқынышты ертегілері», әлемдік премьерасы Монреальдағы Fantasia фестивалінде өтті.
• 2026 — Ержановтың Қаратастағы жемқор кандидатты күзететін жалдамалы туралы «Тургауд» неовестерні: Солтүстік Америкадағы премьерасы Нью-Йорктегі Азия киносы фестивалінде (шілде), француздық премьерасы Париждегі L’Étrange Festival-да (қыркүйек) өтті. Әлшінов Берік Айтжанов пен Анна Старченкомен бірге негізгі құрамда.
• Стендап-концерттер Қазақстан мен Қырғызстан қалаларында жалғасып жатыр.

«Ержанов труппасы» қалай құрылғанын түсінгіңіз келсе, оның фильмдерінің тағы бір тұрақты жүзі Динара Бақтыбаеваның досьесін қараңыз. Ал қазақстандық кинода коммерциялық хиттер қалай жасалатыны — Ақан Сатаевтың досьесінде.

Дереккөздер: Forbes Kazakhstan — сұхбат, білімі мен марапаттары, Informburo — мамандық және ресейлік жобалардан бас тарту туралы сұхбат, Tengrinews — European Cinematography Awards, Zakon.kz — Мадридтегі номинация және Сан-Себастьян, The Astana Times — «Голиаф» Венецияда, Canneseries — «Инфинити» сериалы, Caravan — француз сериалындағы басты рөл, Caravan — «Адемоканы оқыту» фильміндегі рөл, Tengrinews — үйлену тойы, Tengrinews — «Бақылауда» сериалы, 24.kg — «Альтер» фильмі, NYAFF — «Тургауд», IMDb — актер профилі