Нұртас Адамбай

Нұртас Адамбай — қазақ киносындағы ең болжап болмайтын тұлғалардың бірі. КВН-нен келіп, көйлек пен орамал киіп, Сабина келінді ойнады да, прокаттан рекордтық ақша жинады. Содан кейін байыпты қылмыстық драма түсірді, дінге бет бұрды, Голливуд мультфильмдеріне тыйым салуды талап етіп, футболдан бас тартуға шақырды. Ал 2026 жылы АҚШ-та жүр: өз хиттерін ашық қолжетімділіктен алып тастап, көзіне жас алып: «Ол кезде қателескенімді мойындаймын», — деді. Бұл — бүкіл елдің көз алдында өзін бірнеше рет қайта жазған адамның тарихы.

Шығу тегі мен отбасы

Нұртас Адамбай (құжатта — Адамбаев) 1981 жылы 14 желтоқсанда Жамбылда, қазіргі Таразда туған. Әкесі Абай Адамбаев күш құрылымдарында қызмет еткен, Wikipedia дерегінше, 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасынан кейін қызметтен кеткен. Атасы — Балтабай Адамбаев, әдебиеттанушы, фольклортанушы әрі ақын, Қазақ КСР Ғылым академиясының Әдебиет және өнер институтында жұмыс істеген. Жазда Нұртас Сарысу ауданындағы Саудакентке, әжесіне баратын. Алғашқы табысын көшеде брейк-данс билеп тапқан.

Білімі және КВН

Лицейден кейін Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетіне түсіп, саясаттанушы мамандығы бойынша үздік диплом алды. Студент кезінде Жоғары лигада ойнаған «Астана.kz» КВН командасына қосылды. Қысқа әрі өткір көрініс жазуды да, залды ұстап тұруды да сол жерде үйренді. Бұл мектепсіз «Наша KZаша» да, одан кейінгінің бәрі де болмас еді.

«Наша KZаша» және «Ауылдан қашу» (2008–2013)

2008 жылы «Наша Russia» скетч-шоуының қазақстандық нұсқасы — «Наша KZаша» шықты. Адамбай оның авторларының бірі болды әрі бірнеше кейіпкерді қатар сомдады. Шоу хитке айналды, 2012 жылы Forbes Kazakhstan оның қатысушыларын шоу-бизнестегі ең бай жұлдыздар қатарына қосты. Артынша ол өз студиясын — Nurtas Production (кейін Nurtas Pro) ашты. Студияның алғашқы жобалары — Адамбай Ербол Апщуберовті ойнаған «Ауылдан қашу» сериалы (2011–2013) және «KZландия» скетч-шоуы.

Сол жылдардағы өзге жобалардағы рөлдері:

• «Қайрат — чемпион, немесе №1 бойдақ» (2009) — Серік;
• «Есікті ашыңыз — мен бақытпын!» (2009) — Бақыт;
• «Жұлдызға арналған коктейль» (2010) — клипмейкер;
• «Серпін» (2010) — комментатор;
• «Оқытушылар» (2014) — Марат;
• «Үшеуге арналған той» (2015) — Тимур.

«Келін Сабина» және прокаттағы табыс (2014–2019)

2014 жылы Адамбай «Келін Сабина» фильмімен режиссер ретінде алғаш рет шықты. Сценарийін өзі жазып, өзі продюсер болды әрі басты рөлді — ауылдағы белсенді келінді өзі ойнады. Әйел кейпіндегі ер адам арқылы ауыл тұрмысын келеке еткен сатира көрерменге қатты ұнады. «Келін Сабина 2» 2016 жылғы 17 наурызда шықты, Tiketon дерегінше 131 млн теңгеден астам жинап, жылдың ең табысты қазақстандық фильмі атанды. 2015 жылы «Ауылдан қашу. Махаббат операциясы» толықметражды фильмі экранға жол тартты.

Содан кейін күрт бетбұрыс болды. 2016 жылғы 13 қазанда «Тараз» шықты — туған қаласындағы жігіттер туралы қылмыстық драма, Адамбай онда Айдарды ойнады. Фильм Лос-Анджелестегі Genre Celebration Film Festival-да екі марапат (үздік драма және үздік операторлық жұмыс), Алматыдағы «Сыншылар таңдауы» сыйлығынан үш жүлде алды. 2017 жылы сәуірде Адамбай «Таразды» YouTube-қа тегін салып, «Фильм менің еліме арналады» деп жазды.

2018 жылы «Лифт» камералық драмасы шықты: екі ер адам салынып бітпеген зәулім үйдің лифтісінде үш тәулік қамалып қалады. Бюджеті — 100 мың доллар, түсірілім 14 күнге созылды. Бұл — Адамбайдың өзі кадрда көрінбейтін алғашқы фильмі. Қатар комедияны да тастаған жоқ: «Мен — күйеу баламын» (2018), қайтадан әйел — Жаннетті ойнаған «Құдалар» (2018) және «Әкім» (2019). «Әкімде» ол режиссер де, сценарист те, продюсер де, басты рөлдегі жас шенеунік Азамат та өзі. Фильм прокаттың бес аптасында 578 млн теңгеден астам жинады.

Ақша

Адамбай бірнеше жыл Forbes Kazakhstan-ның ең көп табыс табатын жұлдыздар рейтингінде болды. Журнал бағасы бойынша, 2014 жылы ол шамамен $480 мың, 2015 жылы шамамен $900 мың тапқан. 2017 жылғы рейтингте 12-орын, 2018 жылы 5-орын алды. Forbes оның Nurtas Pro компаниясының 2019 жылғы түсімін шамамен 103 млн теңге деп бағалаған. Табысы туралы бұдан жаңа тексерілген дерек жоқ.

Дін, «Келін Сабина 3» және дау-дамай (2021–2024)

2021 жылы Адамбайдың өмірінде ауыр кезең басталды: депрессия, отбасындағы қиындық. Сол жылғы желтоқсандағы сұхбатында ол дағдарыстан шығып, исламға келгенін айтты. Осыдан кейін коммерциялық комедия түсіруді іс жүзінде тоқтатты. Ең соңғысы 2022 жылғы 24 ақпанда прокатқа шыққан «Келін Сабина 3» болды. Оны оқиғаның соңы деп атап: «Әр нәрсенің өз соңы болуы керек», — деді. Сол кезде Адамбай енді әйел рөлін ойнамайтынын да мәлімдеді.

Жаңа Адамбай бұрынғысынан әлдеқайда радикал болып шықты:

• 2022 жылы «отбасылық құндылықтарды бұзатын» Голливуд фильмдеріне тыйым салуды сұрап президентке жүгінді. Себеп — екі әйелдің сүйісетін көрінісі бар Disney-дің «Базз Лайтер» мультфильмі; мультфильм Қазақстанда прокатқа шықпады;
• 2023 жылы Forbes Kazakhstan-ға берген сұхбатында елге шариғат заңымен өмір сүру керек екенін айтты: оның пікірінше, сонда жемқорлық пен тұрмыстық зорлық жойылар еді;
• «Барбиді» және жекпе-жек түрлерін насихаттауды сынады, футболдан бас тартуға шақырды;
• YouTube-та Құран мен сүннет туралы Nuradam подкастын бастады.

Подкаст салдарынан заңмен проблема туды. 2024 жылдың жазында Астананың дін істері басқармасы оған қатысты ӘҚБтК-нің 490-бабы бойынша әкімшілік іс қозғады: діни материалдарды рұқсат етілмеген жерде, діни бірлестік өкілі емес адамның таратуы. Оған 50 АЕК-ке дейін айыппұл қаупі төнді. 2024 жылғы 1 тамыздағы отырыс белгісіз мерзімге шегерілді, сот шешімі туралы ашық дереккөздерде хабар жоқ. Сол айларда Адамбай жария түрде кешірім сұрай бастады, соның ішінде Димаш Құдайберген мен оның әкесінен «әлеуметтік желідегі сұралмаған кеңестері» үшін кешірім сұрады. Әлеуметтік желіде ол: «Ішіңде шынайы еркіндіктен ләззат аласың», — деп түсіндірді.

Жеке өмірі

Жұбайы — Алматыдан шыққан графикалық дизайнер Ғалия. Олар 2011 жылы үйленді, 2012 жылғы желтоқсанда ұлы Әлішер дүниеге келді. Кейін ажырасты: Адамбай жұмыс отбасын жұтып қойғанын, «жексенбілік әке» болғысы келмегенін мойындаған. 2015 жылы жұп қайта некеге тұрды, 2022 жылы қызы туды. 2026 жылғы ақпанда ол жұбайына: «Саған үйленуім — өмірімдегі ең дана шешім», — деп жария түрде жазды.

Марапаттары

• «Халық сүйіктісі» (2015);
• Genre Celebration Film Festival, Лос-Анджелес (2016) — «Тараз» үшін үздік драма және үздік операторлық жұмыс;
• «Сыншылар таңдауы», Алматы (2017) — «Тараз» үшін үш жүлде, оның ішінде «Үздік жанрлық фильм»;
• «Келін Сабина» үшін International Film Festival for Documentary, Short and Comedy Films және L’Officiel Awards марапаттары.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы маусымда Адамбайдың АҚШ-та тұратыны белгілі болды. Көшкенін LASC тіл мектебінің роликінде өзі айтып, сол жерде комментаторлардан кешірім сұрады: «Мен өзгелерді сынайтын, олар туралы жаман ойлайтын ақымақпын». Оның сөзінше, сапар уақытша болуы керек еді, бірақ қалуды ұйғарды: Америкада тұру — балалық арманы, ал кино түсіре бастағалы бері Голливудта жұмыс істегісі келген. Қазір студенттік визамен ағылшын тілі мен өнерді оқып жүр, EB-1A дарынды адамдар визасына құжат тапсырып, кейін грин-карта алуды көздейді.

2026 жылғы тамызда «Кино Солидарность» подкастында ол бұрынғы фильмдерін, соның ішінде «Келін Сабинаны» ресми қолжетімділіктен алып тастағанын айтты: «Бүгін мен мұндай кино түсірмеген де, көрсетпеген де дұрыс деп санаймын». Сонымен бірге АҚШ-та елде өзі қарсы шыққан дәстүрден тыс құндылықтардың «ешқандай насихатын көрмей отырғанын» жеткізді. Студенттік визамен жұмыс істеуге болмайды, сондықтан кітап жазып, нейрожелілердің көмегімен қысқаметражды фильмдер түсіріп жүр. ChatGPT-мен жазылған мәтіндерді қабылдамады: «Тым дұрыс шығады, жаны жоқ».

2026 жылғы қыркүйекте Адамбайдың деректі фильмдер авторы Қанат Бейсекеевке Zamandas Interview жобасында берген төрт сағатқа жуық сұхбаты шықты. Онда ол бұрынғы мәлімдемелерін еске алып, көзіне жас алды: «Ол кезде соншалықты ақымақ болдым», «Ол кезде қателескенімді мойындаймын». Тағы былай деді: «Мен ислам маманы емеспін. Мен жай ғана өз жолын іздеген адаммын». Дәстүрлі киноға әзірге оралмақ емес: желіде оның хиттерінің тек қарақшылық көшірмелері қалды.

Дереккөздер: Wikipedia — өмірбаяны мен фильмографиясы, Forbes Kazakhstan — шоу-бизнес жұлдыздарының рейтингі, Forbes Kazakhstan — шариғат пен «Базз Лайтер» туралы сұхбат, Informburo — «Тараз» анонсы және «Келін Сабина 2» табысы, Informburo — «Тараз» YouTube-та және марапаттары, Kazinform — «Лифт» премьерасы, NewTimes — «Келін Сабина 3» шығуы, CABAR.asia — ӘҚБтК 490-бабы бойынша іс, Nur.kz — кешірім мен сот, 2024, Tengrinews — АҚШ-қа көшуі, Kursiv — өшірілген фильмдер және виза, Zakon.kz — Қанат Бейсекеевке сұхбат, Azattyq Ruhy — қателіктерін мойындауы, Liter.kz — жұбайы туралы